
1–10 milyonbakteri / cm² yaprak
Yaprak yüzeyiFillosfer
Yaprak güneşe ve havaya açık bir yaşam alanıdır. Yapraktan uygulanan Bacillus sporları buraya tutunur.
Yapraktan · 1 L / 300 L suLindow ve Brandl, 2003
Satın al
Gübreyi attınız; peki bitki alabiliyor mu? Proverim, kökte ve yaprakta çalışan 5 canlı Bacillus türüyle bağlı besinin çözülmesine ve saçak kök gelişimine yardımcı olur.

Proverim Mikrobiyal Gübre1 L · topraktan 2 dekar949 TL
Bu yaprağa yakından bakın.
Yüzeyi çıplak gözle
bomboş görünür.
Oysa her santimetrekaresinde
milyonlarca bakteri yaşar.
Bitkinin de bir probiyotiği var.
Bitki probiyotiği, bitkinin kökünde, yaprağında ve dokularında doğal olarak yaşayan yararlı bakterilerin canlı ve yeterli sayıda bitkiye verilmesidir. Bu bakteriler besinlerin bitkiye ulaşmasına, kök gelişimine ve bitkinin zor koşullarla başa çıkmasına destek olur.
İnsan için probiyotiğin tanımı da aynıdır: yeterli miktarda verildiğinde faydası olan canlı mikroorganizmalar (Hill ve ark., 2014). Yoğurt bağırsağınız için neyse, bitki probiyotiği de kök için odur. Türkiye'de resmi adı mikrobiyal gübredir.
Ayrıntılı anlatım →
Sizin probiyotiğiniz
Bitkinin probiyotiği| Kimyasal gübre | Organik gübre | Bitki probiyotiği | |
|---|---|---|---|
| Ne verir? | Besin elementini doğrudan verir. | Organik madde ve yavaş açılan besin verir. | Canlı işçi verir: yararlı bakteriler. |
| Nasıl çalışır? | Hızlı çözünür; bir kısmı toprakta bağlanır ya da yıkanır. | Toprağın yapısını ve su tutmasını iyileştirir. | Bağlı besini çözer, kök gelişimini destekler. |
| Gübrenizle birlikte? | Temel beslemedir, bırakılmaz. | Bakterilere besin ve barınak olur. | Gübrenizin daha verimli kullanılmasına yardım eder. |

1–10 milyonbakteri / cm² yaprak
Yaprak güneşe ve havaya açık bir yaşam alanıdır. Yapraktan uygulanan Bacillus sporları buraya tutunur.
Yapraktan · 1 L / 300 L suLindow ve Brandl, 2003

Endofitdokuda yaşayan yararlı canlı
Bazı yararlı bakteriler gövdeye ve damar çevresine yerleşir; bitkiye zarar vermeden onunla aynı evde yaşar. Bunlara endofit denir.
Kökten ve yapraktan girerHardoim ve ark., 2015

10–100×daha kalabalık, kökten uzak toprağa göre
Kökün çevresindeki birkaç milimetrelik toprak, bitkinin en kalabalık mahallesidir. Bakteriler burada besinleri çözer ve kök gelişimini destekler.
Topraktan · 1 L / 200 L suPhilippot ve ark., 2013
Bitki probiyotiği hakkında
Türkiye'de resmi sınıfı mikrobiyal gübredir. Klasik gübre gibi doğrudan azot, fosfor ya da potasyum vermez; bitkinin besini almasına yardım eden canlı yararlı bakterileri taşır. Proverim, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı bir mikrobiyal gübredir (Tescil No 2022TO2638).
Üç işte öne çıkar: toprakta bağlı kalan fosfor ve demir gibi besinlerin çözülmesine yardım eder, saçak kök ve kök tüyü oluşumunu destekler, sıcak, kuraklık ve tuzluluk gibi zor koşullarda bitkinin dengesine eşlik eder. Gübrenin yerini almaz; verdiğiniz gübreden daha çok yararlanmanıza yardımcı olur.
Hayır. Piyasada "bitki vitamini" denen ürünler genellikle besin elementi, amino asit veya bitki özü içerir; bitkiye madde verir. Bitki probiyotiği ise canlı bakteri verir: bakteriler kök ve yaprak çevresine yerleşip çalışmaya devam eder. Ayrıntı: Bitki vitamini mi, probiyotik mi?
Toprakta ve bitkide zaten milyarlarca bakteri yaşar; bunların çoğu zararsız ya da yararlıdır. Bitki probiyotiklerinde kullanılan Bacillus türleri doğada toprakta ve bitki çevresinde yaygın olarak bulunan türlerdir. Etiketteki kullanım ve güvenlik talimatlarına uyulmalıdır.
Yaprak, doku ve kök
Yaprak yüzeyi (fillosfer) bakteriler için zor ama yaşanabilir bir ortamdır; araştırmalarda santimetrekarede 1 ila 10 milyon bakteri sayılmıştır (Lindow ve Brandl, 2003). Bacillus türleri spor oluşturduğu için güneşe ve kurumaya karşı dayanıklıdır. Yapraktan uygulamayı sabah erken veya akşamüstü yapmak tutunmayı kolaylaştırır.
Rizosfer, kökün çevresindeki birkaç milimetrelik toprak katmanıdır. Bitki kökünden şeker ve organik asit salar, bu yüzden burası toprağın en kalabalık bölgesidir. Bitki probiyotiklerinin asıl çalıştığı yer burasıdır.
Endofit, bitki dokusunun içinde bitkiye zarar vermeden yaşayan mikroorganizmadır. Bacillus cinsinin birçok türü bitkilerde endofit olarak da bildirilmiştir (Hardoim ve ark., 2015).
Belirti yaprakta görünür, sebep çoğu zaman köktedir. Kaydırın; her sorunun kökteki karşılığını görün.

Kökte olan: Gübre toprakta, ama bitkinin alabileceği biçimde değil. Kireçli toprakta fosforun büyük kısmı günler içinde kalsiyuma bağlanır.
Proverim'deki karşılığı: B. megaterium bağlı fosforun çözülmesine yardımcı olur; verdiğiniz gübrenin daha büyük kısmı köke ulaşır.
Bitki neden büyümez? →
Kökte olan: Genç yapraklar sararıyor, damarlar yeşil kalıyorsa çoğu zaman sorun demirin toprakta olup köke geçememesidir.
Proverim'deki karşılığı: B. subtilis'in bitkinin kendi demir alım mekanizmasını harekete geçirdiği gösterildi (Zhang ve ark., 2009).
Bacillus subtilis ne işe yarar? →
Kökte olan: Dikimden sonra haftalarca bekleyen fide, yeni beyaz kök atamıyordur. Soğuk toprak, zedelenen kök ve tuz kökü durdurur.
Proverim'deki karşılığı: B. amyloliquefaciens kök gelişimiyle ilişkili oksin üretir; saçak kök ve kök tüyü oluşumu desteklenir.
Can suyuyla nasıl verilir? →
Kökte olan: Yıllarca verilen gübre ve tuzlu sulama suyu kök bölgesinde birikir; bitki su içinde susuz kalır, yaprak kenarı yanar.
Proverim'deki karşılığı: Tuzlu koşulda bir B. licheniformis suşu buğdayda sodyumu %51 azalttı, potasyumu %68 artırdı (Singh ve Jha, 2016).
Buğdayda bitki probiyotiği →
Kökte olan: Aynı gübre, aynı emek, daha az ürün. Organik madde azaldıkça toprağın canlılığı ve kökün çalışacağı ortam zayıflar.
Proverim'deki karşılığı: 5 Bacillus türü kök çevresine canlı olarak verilir; toprağın biyolojik canlılığının yeniden kurulmasına katkı sağlar.
Bitki probiyotiği nedir? →Besin ve kök hakkında
Besinin toprakta bulunması ile bitkinin alabilmesi ayrı şeylerdir. Kireçli toprakta fosfor kalsiyuma, demir ve çinko karbonatlara bağlanır; kök de zayıfsa çözünen az miktara bile ulaşamaz. Bu yüzden analizde fosfor yüksek çıkan tarlada bile bitkide eksiklik görülebilir.
Çoğu zaman yaramaz; fazla gübre toprağın tuzluluğunu artırır ve kökü daha da zorlar. Önce kökün çalıştığı ortam düzeltilir: sulama, havalanma, organik madde ve kök bölgesindeki canlılık.

Kökte ve yaprakta çalışan 5 canlı Bacillus türü. Toprakta bağlı kalan besinin bitkiye ulaşmasına, saçak kök gelişimine yardımcı olur. Gübrenizin yerini almaz; ondan daha çok verim almanıza destek olur.
949 TL949 TL / litre
tek uygulamada: topraktan 2 da · yapraktan 3 da
Sebzeler kısa sürede çok ürün verir; kök bu hıza yetişmek zorundadır. Bitkinizi seçin, ne zaman ve nasıl uygulayacağınızı görün.
Her bitkinin derdi ve kritik anı farklıdır. Aşağı kaydırın, grubunuz gelince bitkinize tıklayın; ne zaman, nasıl ve ne kadar uygulayacağınızı görün.

Zhang 2009 · Ryu 2003

Oliveira-Paiva 2024

Kröber 2014 · Kokalis-Burelle 2003

Singh ve Jha 2016 · Gutiérrez-Mañero 2001 · Katsenios 2021

Gutiérrez-Mañero 2001 · Katsenios 2021
Sonuçlar ilgili çalışmalarda kullanılan suşlara aittir. Görseller bilimsel çizim temsilidir.
Bacillus hakkında
Bacillus türleri spor oluşturur. Spor, bakterinin kendini koruduğu dayanıklı formdur; ambalajda ve tarlada canlılığını uzun süre korur. Proverim'in depolama ömrü en az 2 yıldır; −5 ile +60 °C arasında ve pH 5–10 aralığında canlı kalır.
Her tür farklı bir işte öne çıkar: biri fosforu çözer, biri kökte film kurar, biri kök gelişimiyle ilgili doğal maddeler üretir, biri zor koşullarda bitkinin dengesini destekler. Beşi bir arada, bitkinin farklı ihtiyaçlarına aynı anda yanıt verir.
Araştırmalar B. amyloliquefaciens uygulamasının kök çevresindeki yerli bakteri topluluğunu belirgin biçimde değiştirmediğini gösterdi (Kröber ve ark., 2014). Bacillus'lar mevcut topluluğa katılır, onun yerini almaz.
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde Proverim ile yapılan marul denemesi. 42. günde, ilaçsız ve aynı koşullarda: kontrol ile Proverim uygulanan bitkiler.

Sonuçlar hakkında
Bakterilerin kök çevresine yerleşmesi birkaç gün ile birkaç hafta sürer. Kök gelişimi ve renk gibi değişimler ilk dönemde, verim ve kalite farkı ise hasatta görülür. Süre bitkiye, toprağa ve sıcaklığa göre değişir.
Hayır. Canlı bir ürün olduğu için toprak yapısı, organik madde, sıcaklık ve sulama sonucu etkiler. 171 çalışmayı birleştiren meta-analizde biyogübrelerle ortalama verim artışı %16 bulundu; kurak iklimlerde bu oran daha yüksekti (Schütz ve ark., 2018).
Gerçek tarlalar, gerçek seralar. Bir bitkiye dokunun, hikâye gibi izleyin.
Bitki probiyotiği köke de yaprağa da verilir; hangisinin ne zaman yapılacağını bitkinin dönemi belirler.
Karıştırın. 1 L Proverim'i ürünle gelen 0,5 L şilempe (ürünün besiyeri) ile temiz bir kapta karıştırın.
Suya katın. Karışımı topraktan uygulamada 200 L, yapraktan uygulamada 300 L suya ekleyin.
Aynı gün uygulayın. İlaçlarla aynı tankta karıştırmayın; arada 7–10 gün bırakın.
Uygulama hakkında
1 L Proverim, ürünle gelen 0,5 L şilempe (ürünün besiyeri) ile temiz bir kapta karıştırılır; sonra suya ya da tanka katılır ve aynı gün uygulanır.
Evet. Topraktan uygulama damlama, can suyu, fide viyolü veya kök daldırma ile yapılabilir. Doz 1 L / 200 L su, 2 dekara kadardır. Damlamada sulamanın son 15–20 dakikasında verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin.
Hayır. Bakır, kaptan, mankozeb, tiram ve azol grubu ilaçlarla aynı tankta karıştırılmaz. İki uygulama arasında en az 7–10 gün boşluk bırakılması önerilir.
Her bitki grubunun resmi takviminde 3 uygulama vardır; çoğunda ilki kök kurulurken topraktan, ikincisi çiçeklenme çevresinde yapraktan, üçüncüsü meyve ya da tane dolarken yapılır. Bitkinizin takvimi için yukarıdaki bitki seçiciyi kullanın.
Tüm ambalajlarda aynı ürün: 5 Bacillus türü, mililitrede 5 milyon canlı hücre. Büyük ambalajda litre fiyatı düşer. 20 L ile bir uygulamanın dekara maliyeti topraktan 250 TL, yapraktan yaklaşık 167 TL.
Tescil belgesi, lisans, bakteri sayım analizi ve üniversite raporu. Tıklayın, kendiniz inceleyin.
Cevabını bulamadıysanız ziraat mühendisimize yazın; tarlanıza göre konuşalım.
WhatsApp'tan sorSık sorulan sorular
En sık sebep, gübrenin toprakta olup bitkiye ulaşmamasıdır. Kireçli ve yüksek pH'lı topraklarda fosfor, demir ve çinko bağlanır; sıkışık, soğuk ya da tuzlu toprakta kök zayıf kalır ve besini çekemez. Önce toprak analizine bakın, sulamayı düzenleyin, kökü güçlendirin. Proverim'deki Bacillus türleri bağlı besinin çözülmesine ve saçak kök gelişimine yardımcı olur. Ayrıntı: Bitki neden büyümez?
pH 7,5'in üzerindeki kireçli topraklarda verilen fosforun büyük kısmı kısa sürede kalsiyumla birleşip bitkinin alamayacağı forma geçer. Fosforu tek seferde değil bölerek verin, organik maddeyi artırın ve kök bölgesine uygulayın. Toprakta fosfor çözen bakteriler (ör. B. megaterium) bağlı fosforun yeniden kullanılabilir hâle gelmesine katkı sağlar.
Kök; havadar, ılık ve dengeli nemli toprakta güçlenir. Aşırı sulamadan kaçının, kaymak tabakasını çapayla kırın, dikimde can suyunu ılık verin ve organik madde ekleyin. Kök bölgesindeki yararlı bakteriler doğal büyüme düzenleyicileriyle yeni beyaz emici kök oluşumunu teşvik eder. Ankara Üniversitesi marul denemesinde Proverim uygulanan saksılarda kök uzunluğu 3,3 kat ölçüldü (iklim odası denemesi).
Sararmanın başladığı yer sebebi gösterir: alt (yaşlı) yapraklarda tüm yaprak sararıyorsa azot, damar araları sararıyorsa magnezyum eksikliği; üst (genç) yapraklarda damarlar yeşil kalıp aralar sararıyorsa çoğunlukla kireçli toprakta demir alamamadır. Aşırı sulama ve soğuk toprak da sararma yapar. Bitkinize özel belirtiler için bitki sayfanızı açın.
Ani sıcaklık farkı, 32 °C üstü sıcak, düşük nem, düzensiz sulama ve fazla azot bitkide stres yaratır; bitki çiçek ve küçük meyveyi atar. Sulamayı düzene sokun, azotu abartmayın, fosfor-bor-çinko beslemesini çiçeklenmeden önce tamamlayın. Kök ne kadar güçlüyse bitki stresi o kadar kolay atlatır.
Toprak analizindeki EC değeri tuzluluğu gösterir; çoğu sebze için 2 dS/m'nin üstü sorun başlangıcıdır. Yaprak kenarında yanma, bodurluk ve suya rağmen solgunluk tipik belirtilerdir. Sezon arasında bol suyla yıkama yapın, tuzlu gübreleri azaltın, sulama suyunu ölçtürün. Kök çevresindeki bazı Bacillus türleri kökün tuz stresine dayanmasına yardımcı olur.
Aynı yere yıllarca aynı bitkinin ekilmesi ve yoğun kimyasal gübre kullanımıyla toprağın canlılığının ve yapısının bozulmasıdır; aynı gübreyle her yıl daha az verim alınır. Ekim nöbeti uygulayın, organik madde ve yeşil gübre ekleyin, toprağı sıkıştırmayın. Yararlı mikroorganizmaları toprağa geri kazandırmak toprağın biyolojik canlılığının yeniden kurulmasını destekler.
Önce düz su ile hattı doldurun, gübreyi sulamanın orta bölümünde verin, son 10–15 dakikayı temiz suyla bitirin ki boru ve damlatıcılar temizlensin. Bitki probiyotiği gibi canlı ürünleri sulamanın son 15–20 dakikasında verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Asitli gübre ve bakırlı ürünlerle aynı tankta karıştırmayın.
Sabah erken ya da akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yapılır. Öğle sıcağında damla hızla kurur, yaprak yanabilir; rüzgârlı ve yağmur beklenen günde uygulamayın. İnce damla, yaprağın alt yüzeyini de ıslatacak şekilde püskürtün.
İyi yanmış ahır gübresi sonbaharda ya da ekimden en az 3–4 hafta önce toprağa karıştırılır; taze gübre kökü yakabilir. Organik madde toprağın su tutmasını, havalanmasını ve besin tutma kapasitesini artırır; yararlı bakteriler için de besin ve barınaktır. Bitki probiyotiği organik gübreyle birlikte çok iyi çalışır.
Soğuk toprak (sebzelerde 15 °C altı), fazla derin dikim, soğuk ve bol can suyu, zedelenen kökler ve tuzlu toprak fideyi haftalarca bekletir. Dikimi toprak ısınınca yapın, can suyunu ılık verin, ilk hafta kontrollü sulayın. Can suyuna eklenen yararlı bakteriler yeni beyaz kök oluşumunu teşvik eder, fide dikim şokunu daha kolay atlatır.
Ekimden 1–2 ay önce, 0–30 cm derinlikten tarlanın farklı noktalarından karışık örnek alınarak yaptırılır. pH, kireç, organik madde, EC (tuzluluk), fosfor, potasyum ve mikro elementlere bakılır. Gübre programı analize göre kurulur; Proverim gübrenizin yerini almaz, verdiğiniz besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Proverim Mikrobiyal Gübre 1 L 949 TL, 5 L 3.750 TL, 10 L 5.499 TL, 20 L 9.999 TL. Büyük ambalajda litre fiyatı düşer; 20 L ile tek uygulamanın dekara maliyeti topraktan 250 TL, yapraktan yaklaşık 167 TL'dir. Güncel fiyat ve sipariş: Proverim fiyatları.
Mikrobiyal gübreler organik tarımda yaygın olarak kullanılan girdilerdendir; Proverim kimyasal sentetik madde değil, canlı Bacillus türleri içerir. Sertifikalı üretim yapıyorsanız kullanmadan önce girdi listesini kontrol ve sertifikasyon kuruluşunuza onaylatın.
Bir litre, 2 dekar. Yaprağından köküne, bitkinin kendi yararlı bakterileriyle.