
Çıkış seyrek
Soğuk ve kaymak bağlamış toprakta ayçiçeği zor çıkar; boşluklu tarla dekardaki bitki sayısını ve verimi düşürür.
Satın al
Çıkıştan tane dolumuna kadar ayçiçeğinin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği: ne zaman, nasıl, ne kadar.

Ayçiçeğinin kazık kökü iki metreye kadar inebilir; Trakya'nın kuru yazında bitkiyi ayakta tutan bu derin köktür. Kök ilk haftalarda sert bir katmana takılırsa bitki yazın suya ulaşamaz. Küçük tabla, boş tane ve düşük yağ oranı çoğu zaman bu ilk haftalarda başlar.
3 kritik anı gör ↓Ayçiçeği için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Soğuk ve kaymak bağlamış toprakta ayçiçeği zor çıkar; boşluklu tarla dekardaki bitki sayısını ve verimi düşürür.

Hızlı büyüme döneminde azot ve magnezyum yetmezse bitki besini alt yapraklardan çeker; yapraklar alttan sararır.

Tabla, yıldız döneminde şekillenir. Bor yetersizliği ve kuraklık tablayı küçük, şekilsiz ve çiçek tozu az bırakır.

Tane dolumunda su ve besin yetmezse tablanın orta kısmındaki taneler dolmaz; boş tane oranı artar.
Ayçiçeği belirtileri hakkında
Tane dolumunda kuraklık, sıcak, bor ve potasyum yetersizliği, zayıf tozlanma ve sık ekim tablanın ortasını boş bırakır. Tane dolumunda topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
Alttan başlayan sararma çoğu zaman azot ve magnezyum yetersizliği veya kuraklıktır. Hasada yakın alt yaprakların sararması ise doğaldır. Kesin karar için toprak ve yaprak analizi yaptırın.
Tabla büyüklüğü yıldız döneminde belirlenir. Bu dönemde su ve besin yetersizliği, bor eksikliği, sık ekim ve zayıf kök tablayı küçültür.
Helianthus annuus
Ayçiçeği güçlü bir kazık kök ve çok sayıda yan kök geliştirir; kökler derin ve tınlı toprakta iki metreye kadar inebilir. Bu derin kök, onu kuraklığa karşı en dayanıklı yağ bitkilerinden biri yapar. Pulluk tabanı ve sıkışmış toprak ise kazık kökü yana döndürür, bitki yüzlek kalır.
Ayçiçeğinin besin ihtiyacı yıldız döneminden (tabla görünmeden önce) çiçeklenmeye kadar hızla artar; tane dolumunda potasyum ve fosfor ihtiyacı yüksek kalır. Bor eksikliğine en hassas tarla bitkilerindendir; tabla şekli ve tane bağlamada bor belirleyicidir. Kireçli topraklarda fosfor ve bor kolayca alınamaz hâle gelir.
Bitki probiyotiği, ekimle birlikte genç köke yerleşerek kök gelişimine ve besin alımına yardımcı olur. Çiçeklenme başlangıcındaki yapraktan uygulama tablanın büyüdüğü döneme eşlik eder. Tane dolumundaki uygulama ise kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler.
Ayçiçeği (Helianthus annuus), kazık kökü iki metreye kadar inebilen, kuru yaza en dayanıklı yağ bitkilerimizden biridir. Ayçiçeği yetiştiriciliği Türkiye'de ağırlıkla Trakya ve Orta Anadolu'da yağlık hibritlerle, Orta ve İç Anadolu'da ise çerezlik tiplerle yapılır. Verimi belirleyen asıl darboğaz, tablanın şekillendiği yıldız döneminden tane dolumunun sonuna kadar kökün suya, fosfora, potasyuma ve bora ne kadar ulaşabildiğidir.
Kök, çıkıştan sonraki ilk haftalarda hızla derine iner. Pulluk tabanına veya sıkışmış katmana takılan kök yana döner; bitki yazın derindeki suya ulaşamaz.
Tabla, bitki 8–10 yapraklıyken tepede küçük bir yıldız gibi görünür; tablanın büyüklüğü ve çiçek sayısı bu haftalarda belirlenir.
Bor yetmediğinde tabla şekilsiz kalır, gövde ve tabla sapı kırılganlaşır, çiçek tozu azalır ve tane bağlama zayıflar.
Tabla kenardan ortaya doğru dolar. Tane dolumunda su ya da besin akışı kesilirse ilk zarar gören, ortadaki boş ve hafif tanelerdir.
Derin bir kök ve dolu bir tabla için Proverim'deki 5 Bacillus türü kök bölgesinde iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis çimlenen kökün ucuna yerleşip biyofilm kurar; büyüme düzenleyicileriyle yan kök ve kök tüyü oluşumunu teşvik eder. İlk haftalarda güçlenen kök, yaz kuraklığında derindeki suya inmeyi kolaylaştırır.
B. megaterium kireçli Trakya ve İç Anadolu topraklarında bağlı kalan fosforu organik asit ve enzimlerle çözer. Tablanın şekillendiği dönemde yeterli fosfor, tabla çapının ve çiçek sayısının oluşmasını destekler.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkaritler üretir; B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle sıcakta yükselen stres etilenini dengeler. İkisi birlikte çiçeklenmenin kuru ve sıcak günlerine dayanmaya yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer. Tane dolumunda potasyum ve su akışının sürmesi, yapraktaki şekerin tablaya taşınmasına ve tanenin ağır, yağlı dolmasına katkı sağlar.
Beş tür, ayçiçeğinin ekimden hasada kadar süren yaklaşık dört aylık sezonunda kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Ekim ve ilk çıkış
Ayçiçeğinin kaderi ilk haftalarda kökün ne kadar derine indiğine bağlıdır. B. subtilis genç kökün ucuna tutunup biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Çıkıştan yıldız dönemine
Kireçli topraklarda verilen fosforun önemli bölümü kısa sürede bağlanır. B. megaterium bu kilitli fosforu çözer.
Hedef dönem: Hızlı büyüme ve çiçeklenme
Kuru tarım ayçiçeğinde yaz yağışı nadirdir. B. amyloliquefaciens kök çevresinde hızla çoğalıp jel benzeri bir tabaka kurar.
Hedef dönem: Tane dolumu
Tablanın ortasının dolması potasyum ve su akışına bağlıdır. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Tabla görünümü ve çiçeklenme
Çiçeklenmeye denk gelen 35 °C üstü günler tane bağlamayı zorlar. B. pumilus hormon dengesini korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Ayçiçeğindeki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Derin kazık kök, demir alımı | Ekim ve ilk çıkış |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Tabla çapı, çiçek sayısı | Çıkıştan yıldız dönemine |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Kuraklık ve tuz stresine destek | Hızlı büyüme ve çiçeklenme |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Tane ağırlığı, yağ oranı | Tane dolumu |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Çiçek tutumu, kalsiyum alımı | Tabla görünümü ve çiçeklenme |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Çıkışla birlikte kazık kök hızla derine iner. Bakteriler genç köke en baştan yerleşir; fosfor alımı ve yan kök oluşumu desteklenir.
Nasıl: Ekim sonrası tarla pülverizatörüyle toprağa, damlama veya yağmurlama

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Tabla görünür ve çiçeklenme başlarken bitki en hızlı büyüme dönemindedir. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Tarla pülverizatörü; sabah erken veya akşamüstü

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Tane dolumunda tabla günden güne ağırlaşır; su ve besin ihtiyacı yüksektir. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Damlama, yağmurlama veya sulama suyuyla
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde tarla bitkileri programı uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, tabla görünüp çiçeklenme başlarken yapraktan, tane dolumunda topraktan.
İlk uygulamayı ekimden hemen sonra, toprak nemliyken yapın. Tane dolumu uygulamasını yağmurdan önce veya sulamayla birlikte vermek bakterinin köke ulaşmasını kolaylaştırır.
İlk uygulamada ekimden hemen sonra, toprak nemliyken tarla pülverizatörüyle sıra üzerine ve toprağa püskürtün; kuru tarımda yağmurdan önce veya hemen sonrasını seçin. Damla sulanan tarlada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Yağmurlama ve karık sulamada ürünü sulamayla birlikte verin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Tabla belirginleşip ilk dil çiçekler açılırken, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yaprakları iyi ıslatacak şekilde püskürtün. Bitki boyu yükseldiği için yüksek gövdeli pülverizatör kullanın; rüzgârlı ve sıcak öğle saatlerinde uygulamayın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Toprak 8–10 °C'ye ısınınca ekilen tohum 7–12 günde çıkar. İlk uygulama ekimle birlikte veya filizler topraktan çıkarken yapılır; bakteriler genç kazık köke en baştan yerleşir.
1. uygulama · ekimle birlikte, ilk çıkışta · topraktan
Bitki 8–10 yapraklıyken tepede küçük tabla görünür; besin ihtiyacı hızla artar. Bu dönemde yapılan çapa ve boğaz doldurma kökü havalandırır, bor ihtiyacı en yüksek düzeye çıkar.
Tabla açılmaya başladığında bitki en hızlı büyüme dönemindedir; tozlanma ve tane bağlama bu birkaç haftada gerçekleşir. Yapraktan uygulama bu hassas döneme eşlik eder.
2. uygulama · tabla görünüp çiçeklenme başlarken · yapraktan
Çiçeklenmeden sonraki 4–6 haftada tabla günden güne ağırlaşır, yağ birikir. Topraktan uygulama kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler ve tablanın ortasına kadar dolmasına destek olur.
3. uygulama · tane dolumu dönemi · topraktan
Tablanın arka yüzü sarıdan kahverengiye döner, dış yapraklar kurur, taneler sertleşir. Tane nemi düştüğünde biçerdöverle hasat edilir.
Soğuk ve kaymak bağlayan toprakta çıkış gecikir, sıra üzerinde boşluklar kalır; dekardaki bitki sayısı 4.000'in altına düşünce verim belirgin azalır.
Sıkışmış katmana takılan kazık kök yana döner; bitki temmuz sıcağında öğleden sonra solar, tabla küçük kalır.
Genç yapraklarda şekil bozukluğu, kırılgan gövde ve şekilsiz tabla görülür; kireçli ve kumlu topraklarda daha sık rastlanır.
Hızlı büyüme döneminde azot ve magnezyum yetmezse bitki besini alt yapraklardan çeker; yapraklar alttan sararıp kurur.
Çiçeklenme ve tane dolumunda kuraklık, aşırı sıcak, potasyum eksikliği ve zayıf tozlanma tablanın ortasını boş bırakır, yağ oranını düşürür.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Mısırda B. megaterium ve B. subtilis ile fosfor alımının ve verimin arttığı gösterildi (Oliveira-Paiva ve ark., 2024).
Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Erken kurulan güçlü kök, yaz kuraklığında derindeki suya ulaşmayı kolaylaştırır.
B. licheniformis ve B. pumilus, yaz kuraklığı ve sıcak gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Ayçiçeğinde bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Hayır. Yağlık ve çerezlik çeşitlerde aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir. Çerezlikte iri tane istendiği için tane dolumu uygulaması daha da önemlidir.
Evet. Buğdaydan sonra ekilen ikinci ürün ayçiçeğinde de aynı 3 dönem uygulanır; sıcak toprakta çıkış hızlı olduğu için ilk uygulamayı ekimle birlikte yapın.
Tablanın arka yüzü sarıdan kahverengiye döndüğünde ve taneler sertleştiğinde hasat zamanı gelmiştir. Geç kalınırsa kuşlar ve tane dökülmesiyle kayıp artar.
Ayçiçeğinde kök, çiçek ve meyve
Ayçiçeği, toprak sıcaklığı 5–10 cm derinlikte 8–10 °C'nin üstüne çıktığında, genellikle mart sonu ile mayıs ortası arasında ekilir. Trakya'da nisan başı–nisan sonu, Orta Anadolu'da nisan sonu–mayıs ortası yaygındır. Buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak haziranda da ekilebilir; geç ekimde tane dolumu sıcağa denk gelir.
Ayçiçeği pnömatik mibzerle 70 cm sıra arası ve 30–35 cm sıra üzeri mesafeyle, 4–6 cm derinliğe ekilir. Hedef, dekarda 4.500–5.500 bitkidir. Çerezlik çeşitlerde iri tabla için sıra üzeri biraz açılabilir; tohum tavlı toprağa düzgün derinlikte bırakılmalıdır.
Ayçiçeği, toprak tavlı ve 10–15 °C'deyken 7–12 günde çıkar. Toprak 8 °C'nin altındaysa çıkış uzar ve seyrekleşir. Ekimden sonra yağan sağanak toprak yüzünde kaymak bağlarsa filiz zor çıkar; hafif bir merdane veya kaymak kırma işe yarar.
Ayçiçeği dekara saf olarak yaklaşık 6–8 kg azot, 5–6 kg fosfor ve toprakta yetersizse 6–8 kg potasyum ister. Ekimle birlikte 20-20-0, 15-15-15 veya çinkolu-borlu kompoze gübrelerden toprak analizine göre dekara 20–25 kg verilir. Azotun kalanı bitki 30–40 cm boydayken çapa ile üst gübre olarak uygulanır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Ayçiçeğinde bor, ekimde borlu taban gübresiyle ya da yıldız döneminde yapraktan verilir; topraktan dekara yaklaşık 250–300 g saf bor yeterlidir. Ayçiçeği bora en duyarlı tarla bitkilerindendir; eksiklik tablanın şeklini ve tane bağlamayı doğrudan bozar. Bor fazlası da zarar verdiği için dozu toprak analizine göre ayarlayın.
Ayçiçeğinde en kritik sulama dönemleri tabla oluşumu (yıldız), çiçeklenme ve tane dolumudur. Su yetersizse öncelik çiçeklenme ve tane dolumuna verilmelidir. Kuru tarımda kök derindeki suyu kullanır; sulu tarımda 2–3 sulama verimi belirgin artırır. Çiçeklenmede yağmurlama sulama tozlanmayı aksatabileceği için akşam saatleri tercih edilir.
Ayçiçeği, ekimden yaklaşık 60–75 gün sonra, Trakya'da genellikle haziran sonu–temmuz ortasında çiçek açar. Tabla önce kenardaki sarı dil çiçeklerini açar, ardından ortadaki tüp çiçekler dıştan içe doğru 7–10 günde açılır. Tarla genelinde çiçeklenme 2–3 hafta sürer; bu dönemde arılar tozlanmaya büyük katkı sağlar.
Ayçiçeğinin vaktinden önce kuruması en sık uzun süreli kuraklık, sıcak rüzgâr ve kökün sıkışmış toprağa takılıp derine inememesinden kaynaklanır. Tane dolumunda su ve potasyum yetmezse bitki yapraklarını erken bırakır. Tarla içinde ocak ocak kuruyan bitkilerde sebep farklı olabilir; bitki koruma uzmanına danışın.
Ayçiçeği gençken gövde ucundaki büyüme hormonu sayesinde gün boyu güneşi takip eder; buna güneşe yönelim (heliotropizm) denir. Gece tekrar doğuya döner. Çiçeklenme başlayınca gövde sertleşir ve tablaların çoğu sabit olarak doğuya bakar; olgun tabla artık güneşi izlemez.
Ayçiçeği, tane dolumunda tabla ağırlaştıkça tabla sapı eğilir ve tabla aşağıya bakar; bu olgunlaşmanın doğal bir işaretidir. Eğilen tabla yağmur suyunun birikmesini ve güneş yanığını azaltır. Erken dönemde, tabla dolmadan gözlenen sarkma ise su stresine işaret eder.
Bacillus, karışım ve uygulama
Ayçiçeği tarlada tablada kurur ve tane nemi yaklaşık %9–11'e indiğinde biçilir; depolama için nemin %8–9'a kadar inmesi gerekir. Nemli biçilen ürün, harman yerinde ince serilerek veya kurutma tesisinde kurutulur. Kuru, serin ve havadar depoda saklanan tane bozulmadan kalır; bahçede yetiştirilen tablalar ise ters asılarak gölgede kurutulabilir.
Türkiye'de ayçiçeğinde dekara ortalama verim yaklaşık 220–260 kg'dır. İyi bakımlı sulu alanlarda 350–400 kg'ın üzerine çıkılabilir; kuru ve sığ topraklarda 150 kg'ın altına düşebilir. Verimi en çok bitki sıklığı, bor ve fosfor yeterliliği ile çiçeklenme–tane dolumu dönemindeki su belirler.
Ayçiçeğinde verim, dekardaki tabla sayısı × tabla başına tane sayısı × bin tane ağırlığı ile tahmin edilir. Örneğin dekarda 4.500 tabla, tabla başına 800 tane ve 60 g bin tane ağırlığı yaklaşık 216 kg/da eder. Tarlada birkaç noktadan 1 m² örnek alıp tablaları sayarak hızlı tahmin yapılabilir.
Çerezlik ayçiçeği iri, uzun ve çizgili taneli çeşitlerle, yağlıktan biraz daha seyrek ekilerek yetiştirilir. Pazarda tane iriliği ve dolgunluğu fiyatı belirlediği için tane dolumunda su ve potasyum daha da kritiktir. Çerezlik tiplerde tabla daha büyük olur, bu yüzden bor eksikliğine ve rüzgârda yatmaya daha duyarlıdır.
Ayçiçeği için ideal toprak pH'ı 6,0–7,5'tir; tuza orta düzeyde dayanıklıdır ve verim kaybı yaklaşık 4–5 dS/m üzerinde başlar. pH 7,8'in üstündeki kireçli topraklarda fosfor, çinko ve bor alımı zorlaşır. Derin, tınlı ve su tutmayan topraklar en iyi sonucu verir.
Ayçiçeği aynı tarlaya en az 3–4 yıl arayla ekilmelidir. Trakya'da en yaygın nöbet buğday–ayçiçeği–buğday şeklindedir. Üst üste ayçiçeği ekilen tarlada verim düşer ve toprak yorulur; arada baklagil yer alırsa toprak yapısı ve azot dengesi iyileşir.
Proverim ayçiçeğinde kazık kökün erken ve derin gelişmesini, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesini ve kuraklık-sıcak stresinde kökün dayanmasını destekler. İçindeki 5 Bacillus türü, Bakanlık lisanslı bir mikrobiyal gübre olarak kök bölgesinde iş bölümüyle çalışır. Tablanın ortasına kadar dolmasına yardımcı olur.
Ayçiçeğinde Proverim 3 kez uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, tabla görünüp çiçeklenme başlarken yapraktan, tane dolumu döneminde topraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile karıştırılıp 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim suda çözünen NPK, borlu ve sıvı gübrelerle aynı tankta kullanılabilir. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp sonra tanka ekleyin ve karışımı aynı gün tüketin. Bakırlı ürünler, klorlu su ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırmayın; bakırlı bir uygulama yaptıysanız Proverim'i en az 7–10 gün arayla verin.
Evet, ayçiçeğinde 3 uygulamadan biri, tabla görünüp çiçeklenme başlarken yapraktan yapılır. 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suya karıştırılıp 3 dekara kadar, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken püskürtülür. Diğer iki uygulama, bakterilerin köke ulaşması için topraktan yapılır.
Ayçiçeğinin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.