
Sürgün zayıf, ocak yorgun
Yaşlı ve sık ocaklarda yeni sürgün kısa kalır; fındık meyvesini bir önceki yılın sürgününde verdiği için ertesi yılın ürünü de azalır.
Satın al
Göz uyanışından iç oluşumuna kadar fındığın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği: ne zaman, nasıl, ne kadar.

Fındık kışın çiçek açar ama döllenme aylar sonra, ilkbahar sonunda gerçekleşir; iç ise haziran ve temmuzda hızla dolar. Bu kısa dönemde ocağın kökü su ve besin taşıyamazsa kabuk büyür ama iç boş ya da cılız kalır. Düşük randıman çoğu zaman yaz başındaki bu yarışın sonucudur.
3 kritik anı gör ↓Fındık için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Yaşlı ve sık ocaklarda yeni sürgün kısa kalır; fındık meyvesini bir önceki yılın sürgününde verdiği için ertesi yılın ürünü de azalır.

Asidik ve yıkanmış topraklarda magnezyum yetmezse yaşlı yapraklarda damar arası sararır; azot eksikliğinde yaprak bütünüyle açılır.

Kış çiçeklenmesinde soğuk ve yağmur tozlanmayı zorlaştırır; tozlayıcı çeşit azsa çotanaktaki meyve sayısı düşer.

İç oluşumunda su ve besin yetmezse kabuk büyür ama iç dolmaz; boş ve buruşuk iç randımanı düşürür.
Fındık belirtileri hakkında
Boş fındık, döllenmenin olmaması veya iç oluşumunda (haziran-temmuz) su ve besin yetersizliğiyle ilgilidir. Bor ve potasyum eksikliği, kuraklık ve aşırı yaşlı ocak da iç dolumunu azaltır. İç oluşumunda topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
Randımanı belirleyen, kabuk içindeki dolu iç oranıdır. İç oluşumunda kuraklık, besin yetersizliği, sık ve yaşlı ocak, zayıf tozlanma randımanı düşürür. Ocak seyreltme ve dengeli besleme ilk adımdır.
Corylus avellana
Fındık ocak hâlinde yetişir ve saçak köklüdür; köklerin büyük kısmı toprağın üst 40–50 santiminde yayılır. Karadeniz yamaçlarında toprak çoğu zaman asidik ve yıkanmış, sahil kesiminde ise ağır olabilir. Yüzlek kök, yaz kuraklığını ve toprağın sıkışmasını çabuk hisseder.
Fındığın besin ihtiyacı sürgün ve yaprak gelişimiyle baharda başlar, iç oluşumunda (haziran-temmuz) en yüksek seviyeye çıkar. Asidik ve yıkanmış topraklarda magnezyum, kalsiyum ve bor eksikliği sık görülür; fosfor da alüminyum ve demirle bağlanarak zor alınır. Yaşlı ocaklarda kök bölgesi zamanla yorulur.
Bitki probiyotiği, fındık ocağının kök bölgesine yararlı bakteri taşıyarak besin alımına ve yeni kök gelişimine yardımcı olur. Gözler uyanmadan yapılan uygulama ocağı sezona hazırlar. İç oluşumundaki uygulama ise randımanın belirlendiği haftalara eşlik eder.
Fındık (Corylus avellana), ocak hâlinde çok gövdeli yetişen, kışın çiçek açıp aylar sonra döllenen sıra dışı bir sert kabuklu meyvedir. Türkiye'de fındık yetiştiriciliği Karadeniz yamaçlarında Tombul, Palaz, Çakıldak, Foşa, Kara, Sivri ve Mincane gibi standart çeşitlerle, çoğunlukla sulanmayan ve asidik topraklı bahçelerde yapılır. Fındıkta randımanı belirleyen asıl darboğaz, haziran–temmuzdaki birkaç haftada iç dolarken yüzlek kökün su ve besini kesintisiz taşıyabilmesidir. Bu dönemde aç kalan ocakta kabuk büyür ama iç cılız ya da boş kalır.
Fındık kökünün büyük kısmı toprağın üst 40–50 cm'sinde, ocak çevresinde yayılır. Yaz kuraklığını, toprağın sıkışmasını ve yamaçta yıkanan besini çabuk hisseder.
Dişi çiçekler ocak–mart arasında tozlanır, ama döllenme 4–5 ay sonra, mayıs sonu–haziranda gerçekleşir. Tozlanma ile döllenme arasındaki bu uzun bekleme fındığa özgüdür.
Kabuk büyümesi haziran başına kadar büyük ölçüde tamamlanır; iç ise haziran–temmuzda hızla dolar. Randıman bu kısa dönemde yazılır.
Fındık meyvesini bir önceki yılın sürgününde verir. Ocakta yaşlı, kalın ve gölgede kalmış dallar arttıkça sürgün kısalır, verim düşer.
Yüzlek kökü güçlendirmek, asidik toprakta bağlanan fosforu çözmek ve iç dolumuna su-potasyum akışını desteklemek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis kış sonunda canlanan kök uçlarına tutunup biyofilm kurar, oksin-sitokinin öncülleriyle yeni emici kök oluşumunu teşvik eder. Yaşlı ocaklarda yorulan kök bölgesinin yeniden canlanmasına destek olur.
Karadeniz'in asidik topraklarında fosfor alüminyum ve demirle bağlanır. B. megaterium fosfataz ve organik asitlerle bu bağlı fosforu çözer; döllenme ve iç oluşumu için gereken enerjiye katkı sağlar.
B. pumilus ACC deaminaz ile kuraklık ve sıcakla artan stres etilenini dengeler, genç meyvenin dalda kalmasına yardımcı olur. B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkaritlerle yaz kuraklığında yüzlek kökün dayanmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer; potasyum iç dolumuna ve iç ağırlığına katkı sağlar. İç oluşumundaki topraktan uygulama, randımanın belirlendiği haftalara eşlik eder.
Beş tür, fındığın göz uyanışından hasada kadar ocak çevresinde ve yaprak yüzeyinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Göz uyanışı ve sürgün
Fındıkta kök, sürgünden önce çalışmaya başlar. B. subtilis bu genç kök uçlarına yerleşip biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Göz uyanışı ve ilk yaprak
Asidik fındık topraklarında fosforun büyük kısmı bağlı hâldedir. B. megaterium bu fosforu çözer.
Hedef dönem: Haziran–temmuz kuraklığı
Fındık bahçelerinin çoğu sulanmaz ve haziran–temmuz kuraklığı randımanı doğrudan düşürür. B. amyloliquefaciens kök çevresini hızla kolonize eder.
Hedef dönem: İç oluşumu dönemi
İç dolarken fındığın potasyum ihtiyacı en yükseğe çıkar. B. licheniformis kil tabakalarına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Döllenme ve iç oluşumu
Kuraklık ve sıcak etilen üretimini artırır; genç meyve dökülür veya iç gelişmez. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Fındıktaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Emici kök, ocak canlılığı | Göz uyanışı ve sürgün |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz, organik asit | Döllenme, iç oluşumu enerjisi | Göz uyanışı ve ilk yaprak |
| B. amyloliquefaciens | Kök kolonizasyonu, ekzopolisakkarit (EPS) | Yaz kuraklığına destek | Haziran–temmuz kuraklığı |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz, amilaz | İç dolumu, randıman | İç oluşumu dönemi |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Tutum, döküm dengesi | Döllenme ve iç oluşumu |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Fındık çiçeğini kışın açar, ama sürgün ve kök ilkbaharda uyanır. Bakteriler bu dönemde ocağın kök bölgesine yerleşir.
Nasıl: Ocak çevresine can suyu veya damlama

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
İlk yapraklar açıldığında yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır. Bu dönemde döllenme yaklaşır, yaprak alanı kurulur.
Nasıl: Sırt pülverizatörü veya atomizör

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Haziran ve temmuzda iç hızla dolar; su ve besin ihtiyacı en üst düzeydedir. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Ocak çevresine can suyu veya damlama
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: gözler uyanmadan önce (mart başı) topraktan, ilk yapraklar açıldığında yapraktan, iç oluşumu döneminde (haziran) topraktan.
Hayır. Fındık çiçeği kışın açsa da kök ve sürgün ilkbaharda uyanır; program göz uyanışı, ilk yaprak ve iç oluşumuna göre kurulmuştur.
Fındıkta ürün ocak çevresindeki kök bölgesine inmelidir. Damlamalı bahçede önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından yaklaşık 5 dakika temiz su geçirin. Sulanmayan ve eğimli bahçede karışımı toprak nemliyken, yağmurdan önce veya hemen sonra her ocağın taç izdüşümüne can suyu olarak paylaştırın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
İlk yapraklar açılıp genişlemeye başladığında, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken sırt pülverizatörü veya atomizörle ocağın içi ve dışı ıslanacak şekilde püskürtün. Yağmur beklenen günlerde uygulamayı erteleyin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Fındık çiçeğini kışın açsa da kök ve sürgün ilkbaharda uyanır; sahil kesiminde mart, yüksek kesimde nisan başı. Bu dönemde verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium yeni kök uçlarına yerleşir.
1. uygulama · gözler uyanmadan önce · topraktan
Nisanda yapraklar açılır; ocak, döllenmeye ve iç oluşumuna yetecek yaprak alanını kurar. Yapraktan uygulama yeni yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
2. uygulama · ilk yapraklar açıldığında · yapraktan
Mayıs sonu–haziranda döllenme gerçekleşir, ardından iç hızla dolar; su ve potasyum ihtiyacı zirvededir. Topraktan uygulama kök çevresindeki bakteri nüfusunu tazeler, randımanın belirlendiği haftalara eşlik eder.
3. uygulama · iç oluşumu döneminde · topraktan
Temmuz sonundan itibaren çotanak kızarır, iç zarı kahverengileşir. Sahil kesiminde ağustos ortası, yüksek kesimde eylül hasat dönemidir.
Döllenme olmazsa veya haziran–temmuzda iç dolarken su ve besin yetmezse kabuk büyür ama iç gelişmez. Bor ve potasyum yetersizliği, kuraklık ve aşırı yaşlı ocak boş oranını artırır.
Asidik ve yıkanmış topraklarda magnezyum yetmezse yaşlı yapraklarda damar arası sararma görülür; azot eksikliğinde tüm yaprak açık yeşile döner. Kireçlenmiş veya pH'ı yüksek alanlarda genç yapraklarda demir sararması çıkar.
Yaprak kenarlarından başlayan kuruma potasyum eksikliği ve yaz kuraklığıyla ilgilidir. Yaprak alanı azalan ocak içi dolduramaz.
Döllenmeyen meyveler haziranda, kuraklık ve besin yetersizliğiyle zayıf kalan meyveler yaz boyunca dökülür. Sıcak ve kuru geçen haziran dökümü artırır.
Ocakta 8–10'dan fazla ve çok yaşlı dal bırakıldığında ışık azalır, sürgün kısalır; dip sürgünleri (piçler) alınmazsa besin boşa gider.
Karadeniz'in asidik topraklarında fosfor alüminyum ve demirle bağlanır. B. megaterium bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur.
Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Daha çok kök, daha geniş bir besin ve su alanı demektir.
B. licheniformis ve B. pumilus, yaz kuraklığı ve sıcak gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Fındıkta bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Hazırlanan karışımı her ocağın çevresine, toprak nemliyken can suyu olarak paylaştırın. Yağmurdan hemen önce veya sonra uygulamak, bakterinin yamaçta akıp gitmeden köke ulaşmasını kolaylaştırır.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Evet, aynı oranla: 1 L ürün 200 L suya. Dikimde can suyuyla vermek fidanın kök tutmasına yardımcı olur; sonraki yıllarda resmi takvimdeki 3 dönem uygulanır.
Bitki probiyotiği yaşlı ocakta yeni kök ve sürgün gelişimine yardımcı olur; ancak ocak seyreltme, budama ve gençleştirmenin yerini tutmaz. İkisi birlikte daha iyi sonuç verir.
Her sezon aynı 3 dönemde uygulanır. Bakteriler toprakta zamanla azaldığı için her yıl göz uyanışında yeniden başlamak gerekir.
Fındıkta kök, çiçek ve meyve
Fındık yetiştiriciliği; derin, süzek, organik maddece zengin ve pH'ı 5,5–7 olan toprakta, ocak veya tek gövde sistemiyle, dengeli gübreleme, düzenli ocak bakımı ve dip sürgünü temizliğiyle yapılır. Bahçede birbirini tozlayan en az 2–3 çeşit bulunmalıdır. Yamaçlarda erozyonu azaltmak için toprak işlemesi sınırlı tutulmalı, gübre ocak çevresine verilip hafifçe karıştırılmalıdır.
Fındık fidanı veya ocak, yaprak dökümünden sonra kasım–mart arasında, toprak donmuş veya çamur değilken dikilir. Ocaklar arası mesafe eğim ve çeşide göre genellikle 4–5 m tutulur; modern tek gövde bahçelerde 5×3 m gibi aralıklar da kullanılır. Bir ocakta 5–7 sağlıklı dal bırakmak ışık ve verim dengesini sağlar.
Fındık fidanı dikimden sonra genellikle 3–4. yılda ilk ürünü verir, 8–10. yılda tam verime ulaşır. Ocak, düzenli dal yenilemeyle onlarca yıl verimli kalabilir. İlk yıllarda dal sayısını sınırlı tutmak ve kök gelişimini desteklemek tam verime ulaşmayı hızlandırır.
Fındıkta fosforlu, potaslı gübreler ve çiftlik gübresi hasattan sonra kasım–şubat arasında, azotlu gübre ise ilkbaharda ikiye bölünerek verilir. Azotun ilk yarısı mart sonu–nisan başında, ikinci yarısı mayıs içinde atılır; haziran ortasından sonra azot verilmez. Kireç ihtiyacı varsa sonbaharda, azotlu gübreden ayrı zamanda verilmelidir.
Fındık gübresi, ocağın dal izdüşümüne, 50–60 cm genişliğinde halka şeklinde serpilir ve hafif çapayla toprağa karıştırılır. Gövde dibine dökülen gübre köke ulaşmaz ve boşa gider. Sulanmayan bahçelerde gübreyi yağmurdan önce, toprak nemliyken vermek alımı artırır.
Fındık gübreleme takvimi toprak ve yaprak analizine göre kurulur: kasım–şubatta fosfor, potasyum, çiftlik gübresi ve gerekiyorsa kireç; mart sonu–nisan başında ve mayısta bölünmüş azot verilir. Asidik ve yıkanmış topraklarda magnezyum ve bor eksikliği ayrıca ele alınır. Çiftlik gübresi 3–4 yılda bir, ocak başına 30–50 kg verilebilir. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Fındık yapraklarının sararmasının en sık nedenleri azot ve magnezyum eksikliğidir; asidik ve yıkanmış Karadeniz topraklarında magnezyum yaşlı yapraklarda damar arası sararma yapar. Azot eksikliğinde yaprak bütünüyle açık yeşil-sarı olur. pH'ı yüksek veya aşırı kireçlenmiş toprakta genç yapraklarda demir sararması görülür. Kesin karar için temmuz–ağustosta yaprak analizi yaptırın.
Fındık yapraklarının kenardan kuruması çoğunlukla potasyum eksikliği ve yaz kuraklığından kaynaklanır. Önce sararan, sonra kahverengileşen yaprak kenarı potasyum eksikliğinin tipik görüntüsüdür. Yapraklarda leke, delik veya canlı bir etken görüyorsanız bitki koruma uzmanına danışın.
Fındığın boş olması, döllenmenin gerçekleşmemesi veya haziran–temmuzda iç dolarken su ve besin yetmemesinden kaynaklanır. Bahçede uyumlu tozlayıcı çeşit az olduğunda ve kış çiçeklenmesi soğuk-yağmurlu geçtiğinde boş oranı artar. Bor ve potasyum eksikliği, haziran kuraklığı ve aşırı yaşlı ocak da iç dolumunu zayıflatır.
Bacillus, karışım ve uygulama
Fındık en çok döllenmeme, haziran kuraklığı ve besin yetersizliği nedeniyle dökülür. Döllenmeyen meyveler mayıs sonu–haziranda, zayıf beslenen meyveler yaz boyunca düşer. Hasat zamanı gelmiş fındığın kendiliğinden dökülmesi ise olgunluk işaretidir.
Fındık ocağında budama; kurumuş, kırık, çok yaşlı ve ocağın ortasını kapatan dalları çıkarmak ve ocakta 5–7 verimli dal bırakmaktır. Ana budama hasattan sonra kış aylarında, şiddetli soğuklar dışında yapılır. Dip sürgünleri (piçler) yılda 2–3 kez, özellikle mayıs–haziranda ve hasattan sonra temizlenmelidir. Yaşlı dallar her yıl bir-iki tane olmak üzere kademeli yenilenir.
Fındık verimi; ocak seyreltme ve dal yenileme, dip sürgünü temizliği, toprak analizine göre dengeli gübreleme ve gerekiyorsa kireçlemeyle artırılır. Bahçede birbirini tozlayan çeşitlerin bulunması tutumu yükseltir. Sulama imkânı olan bahçelerde haziran–temmuz sulaması randımanda en büyük farkı yaratır.
Fındıkta Türkiye ortalaması dekara yaklaşık 80–100 kg kabuklu fındık civarındadır. Budama, gübreleme ve ocak bakımı düzenli yapılan bahçelerde 250–300 kg, sulama imkânı olan iyi bakımlı bahçelerde 400 kg'ın üzerine çıkılabilir. Verim yıldan yıla iklim ve kış çiçeklenmesine göre değişir.
Fındık, çotanaklar kızarıp iç zarı kahverengiye döndüğünde ve meyveler çotanaktan kolayca ayrılmaya başladığında toplanır. Sahil kesiminde ağustos ortası, 500 m üzerindeki yüksek kesimlerde ağustos sonu–eylül hasat dönemidir. Erken hasat edilen fındıkta iç tam dolmamış olur ve randıman düşer.
Fındık, harmanda ince bir tabaka hâlinde serilerek veya kurutma makinesinde iç nemi %6'nın altına inene kadar kurutulur. Yağmurda ıslanmış veya yığın hâlinde bekletilmiş fındıkta kalite hızla düşer. Kurutulan fındık serin, kuru ve havadar bir depoda, jüt çuvalda bozulmadan saklanır.
Proverim, fındık ocağının kök gelişimini ve asidik toprakta bağlanan fosforun, kil arasında kalan potasyumun alınmasını destekleyen, Bakanlık lisanslı 5 Bacillus türü içeren mikrobiyal gübredir. Kök bölgesine yerleşen bakteriler yeni emici kök oluşumunu teşvik eder. Bu, haziran–temmuzdaki iç dolumuna ve randımana katkı sağlar.
Fındıkta Proverim yılda 3 kez verilir: gözler uyanmadan önce topraktan, ilk yapraklar açıldığında yapraktan, iç oluşumu döneminde topraktan. Topraktan dozu 1 L ürün + 0,5 L şilempe, 200 L suya, 2 dekara kadar; yapraktan dozu 1 L ürün + 0,5 L şilempe, 300 L suya, 3 dekara kadardır. Hazırlanan karışım bahçedeki ocaklara eşit paylaştırılır.
Proverim NPK ve diğer gübrelerle aynı program içinde kullanılabilir, ancak bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırılmaz. Önce 1 L ürünü 0,5 L şilempe ile karıştırıp suya katın ve karışımı aynı gün kullanın. Bakırlı ürün veya dezenfektan uyguladıysanız Proverim ile arasına en az 7–10 gün koyun.
Fındığın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.