
Çıkış seyrek
Soğuk su, derin su ve tava içindeki düzensiz tesviye çıkışı seyrekleştirir; genç kök yavaş gelişir.
Satın al
Çıkış, kardeşlenme ve sapa kalkma: çeltiğin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Çeltik, su altında yetiştirilen tahılımızdır; kökü göllenmiş toprağa uyum sağlamıştır. Ama su altındaki toprakta çinko gibi bazı besinler kolay alınamaz ve soğuk sulama suyu kök gelişimini yavaşlatır. Kardeş sayısı salkım sayısını, salkım da dane sayısını belirler; az kardeş ve boş dane çoğu zaman kökte başlar.
3 kritik anı gör ↓Çeltik için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın alÇeltik tarlasından gerçek görüntüler
1 video, 3 fotoğraf: drone uygulaması · kök gelişimi karşılaştırması.

Soğuk su, derin su ve tava içindeki düzensiz tesviye çıkışı seyrekleştirir; genç kök yavaş gelişir.

Göllenmiş toprakta çinko ve azot alımı zorlaşır; yapraklar açık renkli kalır, bitki boylanmaz.

Az kardeş, tavada az salkım demektir. Soğuk su, besin yetersizliği ve sık ekim kardeşlenmeyi azaltır.

Çiçeklenmede aşırı soğuk ya da aşırı sıcak döllenmeyi bozar; dane dolumunda besin yetmezse salkımda boş dane artar.
Çeltik belirtileri hakkında
Soğuk sulama suyu, derin su, çinko ve azot yetersizliği, çok sık ekim ve tuzlu toprak kardeşlenmeyi azaltır. Kardeşlenme döneminde yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
Göllenmiş toprakta çinko ve azot alımının zorlaşması, soğuk su ve tuz en sık sebeplerdir. Bitki bodur kalıyorsa çinko yetersizliği akla gelir. Kesin karar için toprak ve yaprak analizi yaptırın.
Çiçeklenmede aşırı soğuk gece veya aşırı sıcak gündüz döllenmeyi bozar; dane dolumunda su ve besin yetersizliği boş daneyi artırır.
Oryza sativa
Çeltiğin saçak kökü göllenmiş, oksijeni az toprakta yaşamaya uyumludur; köklerin çoğu toprağın üst katmanında kalır. Su tutan, düz tesviye edilmiş killi-tınlı tavalarda yetişir. Su girişindeki soğuk su, tavanın o köşesinde çıkışı ve kardeşlenmeyi yavaşlatır.
Besin ihtiyacı kardeşlenmede ve salkım oluşumunda en yüksektir. Su altındaki toprakta çinko alımı zorlaşır; bitki bodur kalır, kardeşlenme azalır. Edirne, Samsun ve Çorum gibi bölgelerde bazı tavalarda tuzluluk da kardeşlenmeyi düşürür.
Bitki probiyotiği çeltikte ilk çıkışta toprağa verilir ve bakteriler genç köke en baştan yerleşir. Kardeşlenme ve sapa kalkmadaki iki yapraktan uygulama, salkım sayısının ve salkım büyüklüğünün şekillendiği dönemlere eşlik eder.
Çeltik (Oryza sativa), pirincin tarladaki kavuzlu hâlidir ve su altında yetiştirilen tek tahılımızdır. Çeltik yetiştiriciliği Türkiye'de ağırlıkla Edirne (İpsala, Enez, Uzunköprü), Samsun (Bafra, Çarşamba), Çorum, Sinop ve Balıkesir'de; Osmancık-97, Baldo, Kızılırmak ve Ronaldo gibi çeşitlerle yapılır. Tavada metrekaredeki salkım sayısı kardeşlenmede, salkımdaki dane sayısı sapa kalkmada belirlenir; ikisi de soğuk suyla ve göllenmiş toprakla uğraşan kökün ne kadar besin taşıyabildiğine bağlıdır.
Çeltik, yaprak ve gövdesindeki hava kanallarıyla oksijeni köke taşır. Bu sayede göllenmiş, oksijeni az toprakta yaşar; ama kök yine de toprağın üst katmanında kalır.
Her verimli kardeş bir salkım verir. Kardeşlenme döneminde soğuk su, derin su veya besin açlığı salkım sayısını kalıcı olarak düşürür.
Salkım taslağı ve çiçeklenme döneminde gece sıcaklığının 15 °C'nin altına inmesi polenin gelişimini bozar; salkımda boş dane artar.
Su altındaki toprakta çinko kök tarafından zor alınır. Çinko açlığı çeltikte bodurluk ve az kardeşin en sık sebeplerindendir.
Göllenmiş toprakta kökün salkım sayısını ve salkım büyüklüğünü taşıması için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis çimlenen kökün ucuna tutunup biyofilm kurar; büyüme düzenleyicileriyle yan kök ve kök tüyü oluşumunu teşvik eder. Su girişindeki soğuk köşelerde fidenin daha hızlı tutunmasını destekler.
B. megaterium bağlı fosforu çözer. Fosfor, kardeş ve kök oluşumu için çeltiğin en çok aradığı besinlerdendir.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde besin tutan jel benzeri polisakkaritler üretir; B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle tuz ve sıcakta yükselen stres etilenini dengeler. İkisi birlikte kökün zor koşullara dayanmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer. Potasyum, sapın dik kalmasına ve dane dolumunda şekerin salkıma taşınmasına katkı sağlar.
Beş tür, çeltiğin tava çıkışından eylül hasadına kadar kök ve yaprak çevresinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: İlk çıkış ve kardeşlenme
Suya serpilen tohumun kökü önce çamura tutunmalıdır. B. subtilis çimlenen genç kökün ucuna yerleşip biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Çıkış ve kardeşlenme
Kardeş sayısı, tavadaki salkım sayısının temelidir. B. megaterium toprakta kilitli fosforu yeniden çözülebilir hâle getirir.
Hedef dönem: Kardeşlenme ve yaz
Delta ovalarında bazı tavalar tuzludur; tuz kardeşlenmeyi yavaşlatır. B. amyloliquefaciens kök yüzeyine hızla yerleşip tampon bir tabaka kurar.
Hedef dönem: Sapa kalkma ve dane dolumu
Sapa kalkmadan sonra çeltiğin potasyum ihtiyacı hızla artar. B. licheniformis kil arasında kilitli potasyumu çözer.
Hedef dönem: Sapa kalkma ve salkım çıkışı
Salkım taslağı döneminde soğuk gece ya da aşırı sıcak, çeltikte stres etilenini yükseltir. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Çeltikteki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Kök gelişimi, demir ve çinko alımı | İlk çıkış ve kardeşlenme |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Kardeşlenme, kök gücü | Çıkış ve kardeşlenme |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Tuz stresine destek | Kardeşlenme ve yaz |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Dik sap, dane dolumu | Sapa kalkma ve dane dolumu |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Salkım oluşumu, stres dengesi | Sapa kalkma ve salkım çıkışı |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Çeltikte ilk çıkış haftaları kökün göllenmiş toprağa tutunduğu dönemdir. Bakteriler genç köke yerleşir; kök gelişimi ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Tava yüzeyine püskürtme veya su girişinden sulama suyuyla

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Kardeşlenmede bitki yeni saplar ve kökler oluşturur; tavadaki salkım sayısı bu dönemde belirlenir. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
Nasıl: Tarla pülverizatörü; sabah erken veya akşamüstü

3. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Sapa kalkmada salkım sap içinde şekillenir ve besin ihtiyacı hızla artar. İkinci yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Tarla pülverizatörü; sabah erken veya akşamüstü
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: ekimden sonra ilk çıkışta topraktan, kardeşlenme döneminde yapraktan, sapa kalkma döneminde yapraktan.
İlk çıkışta karışımı tava yüzeyine eşit püskürtebilir ya da su girişinden sulama suyuyla verebilirsiniz. Oran aynıdır: 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar.
İlk çıkışta karışımı tava yüzeyine tarla pülverizatörüyle eşit püskürtün ya da su girişinden sulama suyuyla verin. Uygulamadan sonra tavada suyu 1–2 gün akıtmadan, mümkünse sığ ve durgun tutun; böylece ürün tava tabanına ve köke ulaşır. Oran değişmez: 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Kardeşlenme döneminde, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken tarla pülverizatörüyle yaprakları ıslatacak şekilde püskürtün. İkinci yapraktan uygulamayı sapa kalkma döneminde, salkım taslağı sap içinde oluşurken aynı biçimde yapın. Rüzgârlı saatlerden kaçının; yaprakların akşama kadar kuruyabileceği bir zaman seçin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Çimlendirilmiş tohum nisan sonu–mayısta, su sıcaklığı 12 °C'yi geçince sığ suya serpilir. Fideler suyun üstüne çıktığında toprağa verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium genç köke en baştan yerleşir.
1. uygulama · ekimden sonra ilk çıkışta · topraktan
Bitki 4–5 yapraklı olunca kardeşlenmeye başlar; tavadaki salkım sayısı bu dönemde belirlenir. Suyun sığ tutulması kardeşlenmeyi teşvik eder. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
2. uygulama · kardeşlenme döneminde · yapraktan
Salkım sap içinde şekillenir, bitki hızla boylanır; azot ve potasyum ihtiyacı en yükseğe çıkar. Bu dönemde soğuk gecelere karşı su seviyesi yükseltilir. İkinci yapraktan uygulama salkım büyüklüğünün belirlendiği bu döneme eşlik eder.
3. uygulama · sapa kalkma döneminde · yapraktan
Salkım çıkar, çiçeklenir ve yaklaşık bir ayda dane dolar. Hasattan 10–15 gün önce tavanın suyu kesilir; dane nemi uygun seviyeye inince biçerdöverle hasat yapılır.
Su girişine yakın kısımda soğuk su çimlenmeyi ve çıkışı yavaşlatır; tavanın o köşesi seyrek ve geç kalır.
Göllenmiş toprakta çinko alımı zorlaşır; bitki bodur kalır, yapraklarda pas renkli lekeler ve az kardeş görülür.
Deltalarda tuzlu taban suyu olan tavalarda çıkış ve kardeşlenme yavaşlar, yaprak uçları kavrulur.
Salkım taslağı ve çiçeklenmede 15 °C altı gece veya 35 °C üstü gündüz sıcaklığı döllenmeyi bozar; salkımda boş dane oranı artar.
Fazla azot ve sık ekim sapı uzatıp inceltir; hasada yakın yatan çeltikte kayıp ve kalite düşüşü yaşanır.
Su altındaki toprakta kökün besin alanı daralır. Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Çeltikte kök ve kardeş gelişimi için fosfor gereklidir.
B. licheniformis ve B. pumilus, tuzlu tava, soğuk su ve yaz sıcağı gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Çeltikte bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 11,7 L gerekir.
1 topraktan + 2 yapraktan uygulama ile dekara sezonda yaklaşık 1,17 L ürün gerekir. 20 L ambalajla bu, dekara yaklaşık 583 TL eder (güncel ambalaj fiyatına göre değişir).
Hayır. Tüm çeltik çeşitlerinde aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Evet, doz ve takvim aynıdır. B. licheniformis ve B. pumilus tuz stresi gibi zor koşullarda bitkiye destek olur.
Resmi yapraktan oran 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadardır; drone ise dekara çok daha az su atar. Drone ile uygulama düşünüyorsanız önce WhatsApp'tan ziraat mühendisimize danışın.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Çeltikte kök, çiçek ve meyve
Çeltik, pirinç bitkisinin ve henüz kavuzu soyulmamış danesinin adıdır; pirinç ise çeltiğin kavuzu soyulup işlenmiş hâlidir. Tarlada yetişen, harmanda biçilen ürün çeltiktir. Fabrikada kavuz ve kepek tabakası alınınca beyaz pirinç elde edilir.
Çeltik, su sıcaklığı 12 °C'yi, tercihen 15 °C'yi geçtikten sonra, çoğu bölgede nisan sonu–mayıs ayında ekilir. Edirne ve Samsun'da ekimler genellikle mayısın ilk yarısında yoğunlaşır. Çok erken ekimde soğuk su çıkışı seyrekleştirir, geç ekimde ise salkım dönemi sonbaharın serin gecelerine kalır.
Türkiye'de çeltik çoğunlukla 24–48 saat suda bekletilip çimlendirilen tohumun, 5–10 cm su bulunan tavalara serpilmesiyle ekilir. Dekara tohum miktarı çeşide ve bin dane ağırlığına göre genellikle 18–25 kg'dır. Bazı işletmelerde kuru tohumla mibzer ekimi ve fide dikimi de uygulanır.
Çeltik, yaprak ve gövdesindeki hava kanallarıyla köke oksijen taşıyabildiği için su altındaki toprakta yetişebilir. Tavadaki su, gece-gündüz sıcaklık farkını yumuşatır, yabancı otların çıkışını azaltır ve bitkinin su ihtiyacını kesintisiz karşılar. Bu yüzden çeltik, düz tesviye edilmiş, su tutan killi-tınlı tavalarda yetiştirilir.
Türkiye'de çeltik ekimi, su kaynaklarının düzenli kullanımı ve yerleşim yerlerine olan etkiler nedeniyle izne tabidir. Ekim yapmak isteyen üretici, il veya ilçe çeltik komisyonuna başvurarak ruhsat alır. Komisyon, su yeterliliği ve yerleşim yerlerine uzaklık gibi koşulları değerlendirir.
Çeltikte ekimde 5–10 cm su tutulur, fideler suyun üstüne çıkınca seviye sığlaştırılarak kardeşlenme teşvik edilir. Sapa kalkma ve salkım taslağı döneminde soğuk gecelere karşı su 10–15 cm'ye yükseltilir. Hasattan yaklaşık 10–15 gün önce su kesilir ve tava kurumaya bırakılır.
Çeltik gübreleme programı ekim öncesi taban gübresiyle fosforun, potasyumun ve azotun bir kısmını; kalan azotu kardeşlenme ve salkım taslağı döneminde üst gübre olarak vermeye dayanır. Dekara toplam azot genellikle 14–18 kg civarındadır; göllenmiş toprakta amonyum formlu gübreler tercih edilir. Çinko eksikliği olan tavalarda çinko tamamlanmalıdır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Çeltikte taban gübresi, tavaya su verilmeden önce son toprak işlemesiyle toprağa karıştırılır. Bu gübre fosforun tamamını, potasyumu ve azotun yaklaşık üçte birini içerir. Gübrenin toprağa karıştırılması, göllenmeden sonra azotun su yüzeyinden kaybolmasını azaltır.
Çeltikte üst gübre iki kez verilir: ilki kardeşlenme başında, ikincisi salkım taslağının oluştuğu sapa kalkma başında. Üst gübre atmadan önce tavadaki su azaltılır, gübre atıldıktan 1–2 gün sonra su yeniden yükseltilir. Salkım çıktıktan sonra verilen azot yatmayı artırır.
Evet, çeltikte yaprak gübreleri özellikle çinko ve demir eksikliği görülen tavalarda kardeşlenme ve sapa kalkma döneminde tamamlayıcı olarak kullanılır. Yaprak gübresi taban ve üst gübrelemenin yerini tutmaz, kritik dönemlerde destek sağlar. Uygulama sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalıdır.
Bacillus, karışım ve uygulama
Çeltik, salkımdaki danelerin yaklaşık %85–90'ı sarardığında ve dane nemi %20–22 civarına indiğinde biçerdöverle hasat edilir. Türkiye'de hasat çoğunlukla eylül ortası ile ekim arasında yapılır. Çok kuruyan çeltikte daneler kırılır ve pirinç randımanı düşer; hasat edilen çeltik %14 neme kadar kurutularak depolanır.
Türkiye'de çeltik verimi ortalama dekara 800–850 kg civarındadır ve dünya ortalamasının üzerindedir. İyi bakımlı tavalarda ve verimli çeşitlerle 900–1.000 kg ve üzeri alınabilir. Verimi en çok ekim zamanı, su sıcaklığı, azot yönetimi ve çeşit belirler.
Türkiye'de en yaygın ve verimli çeltik çeşitlerinden biri Osmancık-97'dir; Baldo, Kızılırmak, Ronaldo, Gala ve Edirne gibi çeşitler de yaygın ekilir. Baldo iri daneli ve kaliteli, Osmancık-97 ise verimli ve uyumlu bir çeşittir. En verimli tohum, bölgenizin iklimine ve tava koşullarına uygun, sertifikalı tohumdur.
Hasat edilen çeltik önce %14 neme kadar kurutulur, ardından fabrikada kavuzu soyularak esmer pirinç elde edilir. Esmer pirincin kepek tabakası aşındırılarak alınınca beyaz pirinç ortaya çıkar; kırık daneler ayrılır. 100 kg çeltikten çeşide ve kaliteye göre yaklaşık 55–65 kg tam pirinç elde edilir.
Evet, aynı tavada yıllarca çeltik ekmek toprağı yorar ve yabancı ot baskısını artırır; mümkünse birkaç yılda bir başka ürünle nöbetleşe ekim önerilir. Ancak su tutan ağır topraklarda alternatif ürün seçeneği sınırlıdır. Nöbet yapılamayan tavalarda organik madde ve toprak analizine dayalı gübreleme daha da önem kazanır.
Çeltik için uygun toprak pH'ı 5,5–7,5'tir; göllenmeden sonra toprak pH'ı nötre yaklaşır. Çeltik tuza orta derecede duyarlıdır; toprak tuzluluğu yaklaşık 3 dS/m'yi aşınca verim düşmeye başlar. En hassas dönemler fide çıkışı ve salkım oluşumudur.
Proverim çeltikte göllenmiş toprakta kök gelişimini, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesini ve tuz-soğuk stresinde kökün dayanmasını destekler. İçindeki 5 Bacillus türü, Bakanlık lisanslı bir mikrobiyal gübre olarak kök ve yaprak çevresinde iş bölümüyle çalışır. Kardeş sayısına ve salkımın dolgun gelişmesine yardımcı olur.
Çeltikte Proverim 3 kez uygulanır: ekimden sonra ilk çıkışta topraktan, kardeşlenme döneminde yapraktan, sapa kalkma döneminde yapraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile karıştırılıp 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamalarda 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim sıvı gübreler ve suda çözünen yaprak gübreleriyle aynı tankta kullanılabilir. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp sonra tanka ekleyin ve karışımı aynı gün tüketin. Bakırlı ürünler, klorlu su ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırmayın; bakırlı bir uygulama yaptıysanız Proverim'i en az 7–10 gün arayla verin.
Çeltiğin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre topraktan 2, yapraktan 3 dekar.