
Sürgünler düzensiz çıkıyor
Soğuk depodan çıkan soğanlar sıcak toprağa dikilirse kök kurulmadan sürgün öne geçer. Aynı sıradaki bitkiler farklı boylarda kalır.
Satın al
Soğan dikimi, gövde ve tomurcuk: kesme lilyumun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Lilyumda soğanın altındaki kökler bitkiyi yerinde tutar; suyun ve besinin büyük kısmını ise soğanın üstünde, gövdeden çıkan kökler alır. Bu gövde kökleri ancak serin, gevşek ve tuzu düşük bir toprakta gelişir. Kısa sap, kuruyan tomurcuk ve uçları kıvrılan yaprak çoğu zaman bu köklerin zayıf kalmasıdır.
3 kritik anı gör ↓Lilyum için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Soğuk depodan çıkan soğanlar sıcak toprağa dikilirse kök kurulmadan sürgün öne geçer. Aynı sıradaki bitkiler farklı boylarda kalır.

Genç yapraklarda kenar yanıklığı, hızlı büyüme döneminde kalsiyumun yaprağa yetişememesiyle ilgilidir. Gövde kökü zayıfsa ve havadaki nem ani değişirse artar.

Kışın düşük ışıkta alttaki tomurcuklar sararıp düşebilir. Kökü zayıf bitki, besleyebileceğinden fazla tomurcuğu bırakır.

Kesme lilyumun değerini sap boyu ve dal başına tomurcuk sayısı belirler. Soğan iriliği kadar gövde köklerinin gücü de bu sayıyı etkiler.
Lilyum belirtileri hakkında
En sık sebepler kışın düşük ışık, zayıf gövde kökü, kuraklık ve yüksek sera sıcaklığıdır. Bitki besleyemediği tomurcukları bırakır. Işığı artırın, toprağı dengeli nemli tutun; tomurcuklanma öncesi yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
Genç yapraklarda kenar yanıklığı çoğu zaman kalsiyumun hızlı büyüyen yaprağa yetişememesiyle ilgilidir. Tuzlu toprak, zayıf gövde kökü ve havadaki ani nem değişimi riski artırır. Dikimden önce toprağın tuzunu ölçtürün.
Küçük soğan, sıcak toprağa dikim, tuzlu toprak ve kışın düşük ışık en sık sebeplerdir. Soğanın üstünde yeterli toprak bırakmak gövde köklerinin gelişmesi için gereklidir.
Lilium spp. (Asya, Oriental, LA hibritleri)
Lilyum soğanla dikilir ve iki tip kök yapar: soğanın tabanından çıkan kökler ve soğanın üstünde, gövdeden çıkan gövde kökleri. Gövde köklerine yer kalması için soğanın üstü 6–10 cm toprakla örtülür. İlk 3–4 hafta toprağın serin kalması bu köklerin kurulması için önemlidir; ağır ve ıslak toprakta kök havasız kalır.
Lilyum ilk haftalarda soğandaki yedekle büyür; gövde kökleri çalışmaya başlayınca azot, kalsiyum ve demir ihtiyacı hızla artar. Tuza en hassas kesme çiçeklerden biridir; tuzlu toprakta ve suda gövde kökü gelişemez. Kireçli toprakta, özellikle Oriental lilyumlarda, demir alınamaz ve genç yapraklar açık renkli kalır.
Bitki probiyotiği lilyumda dikimle birlikte verildiğinde gövde köklerinin çıkacağı üst katmana yerleşir. Bacillus türleri yan kök ve kök tüyü gelişimini, besin alımını destekler. Tomurcuklar irileşirken yapılan son uygulama, kesime giden haftalarda kök bölgesine eşlik eder.
Lilyum (Lilium spp.), soğandaki yedekle sürüp toprağın üst katmanında gövdeden çıkan köklerle beslenen, soğanlı bir kesme ve süs çiçeğidir. Türkiye'de lilyum yetiştiriciliği Antalya, İzmir ve Yalova seralarında, yurt dışından soğuk depolanmış olarak gelen Asya, Oriental ve LA hibriti soğanlarla yıl boyu yapılır; saksı ve bahçe lilyumu da yaygındır. Lilyumda sap boyunu ve dal başına tomurcuk sayısını, dikimden sonraki ilk 3–4 haftada kurulan gövde kökleri belirler. Asıl darboğaz, bu köklerin ancak serin, gevşek ve tuzu düşük toprakta gelişebilmesi ve lilyumun tuza en hassas kesme çiçeklerden biri olmasıdır.
Soğanın tabanındaki kökler bitkiyi yerinde tutar; suyun ve besinin büyük kısmını ise soğanın üstünde gövdeden çıkan kökler alır. Bu yüzden soğanın üstü 6–10 cm toprakla örtülür.
Lilyum ilk haftalarda soğandaki yedekle büyür; tomurcuk sayısı soğan iriliğiyle doğrudan ilişkilidir. Ticari üretimde genellikle 12–20 cm çevreli soğanlar kullanılır.
Dikimden sonraki ilk haftalarda toprak sıcaklığı 12–15 °C civarında tutulmalıdır. Sıcak toprakta sürgün kökten önce koşar, bitki zayıf ve kısa kalır.
Lilyum yüksek EC'ye çok hassastır. Tuzlu toprakta gövde kökü gelişemez, hızlı büyüyen genç yapraklara kalsiyum yetişmez ve yaprak kenarları kahverengileşir.
Gövde köklerinin çıkacağı üst katmanı canlandırmak, kireçli toprakta demir ve fosforu çözmek, tomurcuklar irileşirken su ve kalsiyum akışını sürdürmek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis soğan dikimiyle birlikte üst toprak katmanına yerleşir, biyofilm kurar ve oksin-sitokinin öncülleriyle gövde köklerinin ve kök tüylerinin oluşumunu teşvik eder. B. megaterium bağlı fosforu çözerek köklenmeye enerji desteği sağlar.
Özellikle Oriental lilyumlar kireçli toprakta demiri alamaz, genç yapraklar açık renkli kalır. B. subtilis sideroforlarla demirin köke taşınmasına yardımcı olur; yaprak renginin canlı kalmasını destekler.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde ekzopolisakkaritlerle su tutmaya yardım eder, tuz stresine dayanmaya katkı sağlar. B. pumilus genç kök uçlarını destekleyerek kalsiyumun hızlı büyüyen yapraklara ulaşmasını kolaylaştırır.
B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengelemeye yardımcı olur; lilyum tomurcukları etilene hassastır. B. licheniformis bağlı potasyumu çözer; potasyum sapın sağlam ve tomurcukların dolgun olmasına katkı sağlar.
Beş tür, lilyumun soğan dikiminden kesime kadar kök bölgesinde ve yaprak yüzeyinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Soğan dikimi
Lilyumun asıl besleyen kökleri soğanın üstünde, toprağın üst katmanındadır. B. subtilis bu katmana en baştan yerleşir.
Hedef dönem: Soğan dikimi ve gövde uzaması
Soğandaki yedek tükenirken bitki fosforu kökten almaya başlar. B. megaterium toprakta bağlı kalan fosforu çözer.
Hedef dönem: Gövde uzaması
Lilyum tuza en hassas kesme çiçeklerden biridir. B. amyloliquefaciens kök çevresinde hızla çoğalır.
Hedef dönem: Tomurcuk ve çiçeklenme
Tomurcuklar irileşirken lilyumun potasyum ihtiyacı artar. B. licheniformis kil tabakalarına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Tomurcuklanma ve çiçeklenme
Düşük ışık, sıcak ve stres etilen üretimini artırır; lilyum tomurcukları bu etilene hassastır. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Lilyumdaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Gövde kökü, demir alımı | Soğan dikimi |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz, organik asit | Köklenme, gövde uzaması | Soğan dikimi ve gövde uzaması |
| B. amyloliquefaciens | Kök kolonizasyonu, ekzopolisakkarit (EPS) | Tuz ve su stresine destek | Gövde uzaması |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz, amilaz | Sap sağlamlığı, çiçek rengi | Tomurcuk ve çiçeklenme |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Tomurcuk tutumu, kalsiyum alımı | Tomurcuklanma ve çiçeklenme |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Soğan dikildikten sonraki ilk haftalarda önce taban kökleri, ardından gövde kökleri çıkar. Bakteriler bu dönemde kök bölgesine yerleşir.
Nasıl: Dikimden sonra damlama veya yağmurlamayla can suyu

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Gövde uzar, yapraklar açılır, tomurcuklar henüz görünmez. Yapraktan uygulama bu hızlı büyümeye eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Kesimden önceki son haftalarda tomurcuklar irileşir, sap son boyuna ulaşır. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir; besin akışı desteklenir.
Nasıl: Damlama veya can suyu
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: soğan dikiminde topraktan, tomurcuklar görünmeden yapraktan, çiçeklenme başlangıcında (tomurcuklar irileşirken) topraktan.
Hayır. Üç grupta da aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir. Oriental grupta yetiştirme süresi daha uzun olduğu için uygulamalar takvime daha geniş yayılır.
Lilyumda ürün gövde köklerinin bulunduğu üst katmana ulaşmalıdır. Damlamalı serada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından yaklaşık 5 dakika temiz su geçirin. Yağmurlama veya elle sulanan alanda ilk uygulamayı soğan dikiminden hemen sonra, can suyuyla birlikte verin. Saksıda 10 L suya 50 mL ürün oranıyla can suyu yapın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Gövde uzayıp yapraklar açılırken ve tomurcuklar henüz görünmezken, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yaprakların iki yüzü de ıslanacak şekilde püskürtün. Serada uygulamadan sonra yaprakların akşama kadar kuruyabilmesi için havalandırmayı açın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Soğuk depodan çıkan soğanlar serin, nemli toprağa, üstünde 6–10 cm toprak kalacak şekilde dikilir. Can suyuyla verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium gövde köklerinin çıkacağı katmana en baştan yerleşir.
1. uygulama · soğan dikimi · topraktan
Gövde kökleri çalışmaya başlayınca bitki hızla uzar, yapraklar açılır. Tomurcuklar görünmeden yapılan yapraktan uygulama bu hızlı büyümeye eşlik eder.
2. uygulama · tomurcuklanma öncesi · yapraktan
Tomurcuklar irileşir, sap son boyuna ulaşır. Topraktan uygulama kök çevresindeki bakteri nüfusunu tazeler; kesime giden haftalarda su ve besin akışını destekler.
3. uygulama · çiçeklenme başlangıcı · topraktan
Kesme lilyum, en alttaki tomurcuk renk alıp henüz açılmamışken, dikimden yaklaşık 10–16 hafta sonra kesilir. Oriental grupta süre daha uzundur.
Sıcak toprağa dikilen soğanlarda sürgün kökten önce koşar; aynı sıradaki bitkiler farklı boylarda kalır, kesim dağılır.
Hızlı büyüme döneminde kalsiyum genç yapraklara yetişmez; tuzlu toprak, zayıf gövde kökü ve ani nem değişimi yaprak kenarlarının kahverengileşmesine yol açar.
Oriental lilyumlarda kireçli toprakta genç yapraklar demir eksikliğiyle açılır; alt yaprakların sararıp dökülmesi ise ışık yetersizliği, azot eksikliği ve aşırı sulamayla ilgilidir.
Kışın düşük ışık, yüksek sera sıcaklığı ve zayıf kök, bitkinin besleyemediği tomurcukları sarartıp bırakmasına yol açar.
Küçük soğan, sığ dikim, tuzlu toprak ve sıcak köklenme dönemi sap boyunu ve dal başına tomurcuk sayısını düşürür.
Lilyumun asıl besleyen kökleri soğanın üstünde, toprağın üst katmanındadır. Damlama veya yağmurlamayla verilen bakteriler tam bu katmana ulaşır.
B. subtilis'in bitkinin demir alımını desteklediği gösterilmiştir (Zhang ve ark., 2009). Kireçli topraklarda özellikle Oriental lilyumların açık renkli genç yapraklarıyla ilgilidir.
B. licheniformis ve B. pumilus, sıcak, tuzlu toprak ve tuzlu sulama suyu gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Lilyumda bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
10 L suya 50 mL ürün (aynı 1/200 oranı) karıştırıp can suyu olarak verin. Kasada da aynı 3 dönem geçerlidir.
Lilyum tuza en hassas kesme çiçeklerden biridir. Dikimden önce toprağın tuzunu ölçtürün, gerekirse bol suyla yıkayın. Bitki probiyotiği stres koşullarında bitkiye eşlik eder ama tuzlu toprağın yerine iyi toprak koymaz.
Hayır. Dal başına tomurcuk sayısını en çok soğan iriliği belirler. Bitki probiyotiği seçtiğiniz soğanın kök gelişimini ve besin alımını destekler.
Lilyumda kök, çiçek ve meyve
Lilyum, süzek, gevşek, organik maddece zengin ve tuzu düşük toprağa, soğanların üstünde 6–10 cm toprak kalacak şekilde dikilip serin ve nemli tutularak yetiştirilir. İlk 3–4 hafta toprağın serin kalması gövde köklerinin gelişmesi için önemlidir. Bitki boylandıkça destek ağı kullanılır. Serada dikimden 10–16 hafta sonra kesim yapılır; bahçede ise yaz başında açar.
Bahçede lilyum soğanı sonbaharda (ekim–kasım) veya ilkbaharda (mart–nisan), toprak işlenebilir durumdayken dikilir. Serada ise soğuk depolanmış soğanlarla yıl boyu dikim yapılabilir; en kolay dönem toprağın serin olduğu sonbahar ve ilkbahardır. Yazın dikimde toprağın serin tutulması için gölgeleme ve malç gerekir.
Bahçe lilyumları çeşide göre genellikle haziran–ağustos arasında açar; Asya hibritleri daha erken, Oriental hibritler daha geç çiçeklenir. Serada dikimden yaklaşık 10–16 hafta sonra çiçek açar. Bir lilyum dalındaki tomurcuklar alttan yukarı doğru birkaç gün arayla açılır.
Lilyum çiçeği bakımında bitki güneşli veya yarı gölge bir yerde, kökleri serin kalacak şekilde, süzek toprakta tutulur. Toprak sürekli hafif nemli olmalı ama su birikmemelidir. Büyüme döneminde dengeli bir çiçek gübresi verilir; uzun boylu çeşitlere destek konur. Çiçek solduktan sonra yalnızca çiçek kesilir, gövde ve yapraklar sararana kadar bırakılır.
Lilyum, toprak yüzeyinin 2–3 cm'i kuruduğunda, yaprakları ıslatmadan dibinden ve toprağı derin ıslatacak şekilde sulanır. Saksıda genellikle yazın haftada 2–3 kez, serin havada daha seyrek sulama yeterlidir. Altlıkta su bırakılmamalıdır; sürekli ıslak toprakta soğan ve kökler havasız kalır.
Lilyum yapraklarının sararmasının en sık nedenleri aşırı sulama, ışık yetersizliği, azot eksikliği ve kireçli toprakta demir alımının zorlaşmasıdır. Alt yaprakların sararması çoğunlukla ışık azlığı ve azot eksikliğiyle, genç yaprakların damar arası sararması demir eksikliğiyle ilgilidir. Çiçeklenmeden sonra yaprakların sararması ise doğaldır. Yaprakta leke veya canlı bir etken görüyorsanız bitki koruma uzmanına danışın.
Lilyumda alt yaprakların dökülmesi çoğunlukla düşük ışık, kuraklık sonrası ani sulama, tuzlu toprak ve zayıf gövde kökünden kaynaklanır. Bitki besleyemediği alt yaprakları sarartıp bırakır. Saksı lilyumunu aydınlık bir yere almak, toprağı dengeli nemli tutmak ve tuzlu suyla sulamamak yaprak dökümünü azaltır.
Lilyumun çiçek açmamasının en sık nedenleri küçük veya yorgun soğan, yetersiz ışık, çok sığ dikim ve önceki yıl çiçekten sonra yaprakların erken kesilmesidir. Yapraklar soğanı ertesi yıl için besler; erken kesilirse soğan küçülür. Soğanı yeterli derinliğe dikmek, güneşli yer seçmek ve yaprakları sararana kadar bırakmak çiçeklenmeyi destekler.
Kesme lilyumun çabuk solmasının en sık nedenleri sapın hava alması, kirli vazo suyu, sıcak ortam ve meyve gibi etilen kaynaklarının yakınlığıdır. Sap eğik kesilip temiz suya konmalı, su 2–3 günde bir tazelenmelidir. Bahçedeki lilyumun solması ise çoğunlukla susuzluk veya aşırı sıcakla ilgilidir.
Lilyumda klasik budama yapılmaz; çiçek solduktan sonra yalnızca solmuş çiçek kesilir, gövde ve yapraklar sararıp kuruyana kadar bırakılır. Gövde tamamen sarardıktan sonra sonbaharda toprak seviyesinden kesilir. Kesme amaçlı alınan çiçeklerde de gövdenin en az üçte biri yapraklı bırakılırsa soğan ertesi yıla güçlü girer.
Bacillus, karışım ve uygulama
Lilyum yavru soğanlarla, soğan pullarıyla ve bazı türlerde yaprak koltuğunda oluşan bulbillerle çoğaltılır. En kolay yöntem, sonbaharda soğanın çevresinde oluşan yavru soğanların ayrılıp dikilmesidir. Pullardan üretimde dış pullar soğandan koparılıp nemli ortamda bekletilir ve üzerlerinde küçük soğancıklar oluşur. Çiçek veren büyüklüğe ulaşmaları 2–3 yıl sürebilir.
Evet, lilyum ve zambak aynı cinsten, Lilium cinsinden bitkilerdir. Türkçede bu cinsin doğal türlerine genellikle zambak denir; kesme çiçek sektöründe ise ticari Asya, Oriental ve LA hibritleri için 'lilyum' adı kullanılır. Bazı soğanlı bitkilere de halk arasında zambak dendiği için karışıklık olabilir.
Lilyum soğanı, üstünde 6–10 cm toprak kalacak şekilde, bahçede genellikle soğan boyunun 2–3 katı derinliğe dikilir. Derin dikim, soğanın üstündeki gövde köklerinin gelişmesi için yer açar ve bitkiyi daha sağlam tutar. Ağır topraklarda biraz daha sığ, hafif topraklarda biraz daha derin dikim yapılabilir.
Lilyum serada köklenme döneminde 12–15 °C toprak sıcaklığı, sonrasında gece 13–15 °C, gündüz 18–25 °C sıcaklıkta en iyi gelişir. 25 °C'yi aşan sıcaklıkta sap kısalır ve tomurcuk sayısı düşer. Dikimden sonraki ilk haftalarda toprağın serin tutulması kaliteli sap için belirleyicidir.
Lilyuma dikimden 3–4 hafta sonra, gövde kökleri çalışmaya başladığında azot, kalsiyum ve demir ağırlıklı dengeli gübre verilir; dikimden önce toprak analizine göre fosfor-potasyumlu taban gübresi yeterlidir. Lilyum tuza hassas olduğu için yüksek dozlu gübrelemeden ve klorürlü gübrelerden kaçınılır. Tomurcuk döneminde potasyum öne çıkar. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Lilyum çiçek açtıktan sonra solan çiçekler tohum bağlamadan kesilir, yapraklı gövde ise sararana kadar bırakılır ve sulama azaltılarak sürdürülür. Bu dönemde yapraklar soğanı ertesi yıl için besler. Saksıdaki soğanlar gövde kuruduktan sonra saksıda serin bir yerde bırakılabilir veya sökülüp nemli talaşta serin yerde saklanarak sonbaharda yeniden dikilebilir.
Proverim, lilyumun gövde köklerinin hızla kurulmasını ve kireçli toprakta demir ile fosforun alınmasını destekleyen, Bakanlık lisanslı 5 Bacillus türü içeren mikrobiyal gübredir. Soğan dikimiyle verilen bakteriler gövde köklerinin çıkacağı üst katmana yerleşir. Bu, sap boyuna, tomurcuk sayısına ve yaprak renginin canlı kalmasına katkı sağlar.
Lilyumda Proverim 3 kez verilir: soğan dikiminde topraktan, tomurcuklanma öncesi yapraktan, çiçeklenme başlangıcında topraktan. Topraktan dozu 1 L ürün + 0,5 L şilempe, 200 L suya, 2 dekara kadar; yapraktan dozu 1 L ürün + 0,5 L şilempe, 300 L suya, 3 dekara kadardır. Saksıda aynı oranla 10 L suya 50 mL ürün kullanılır.
Proverim NPK ve diğer gübrelerle aynı program içinde kullanılabilir; bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla ise aynı tankta karıştırılmaz. Önce 1 L ürünü 0,5 L şilempe ile karıştırın, sonra suya katın ve karışımı aynı gün kullanın. Bakırlı ürün veya dezenfektan uygulaması ile Proverim arasına en az 7–10 gün koyun.
Lilyumun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.