
Çıkış yavaş ve seyrek
Pamuk tohumu soğuk toprakta yavaş çimlenir; kaymak bağlamış toprakta fide yüzeye çıkamaz. Seyrek tarla, kaybedilen kozadır.
Satın al
Çıkıştan koza oluşumuna kadar pamuğun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği: ne zaman, nasıl, ne kadar.

Pamuk aynı anda hem büyüyen, hem tarak açan, hem koza dolduran bir bitkidir. Kök, bu yükün tamamını besleyemediğinde bitki önce tarakları, sonra genç kozaları döker. Tarak dökümü, kırmızılaşan yaprak ve küçük koza çoğu zaman kökün yaz ortasındaki yorgunluğunu gösterir.
3 kritik anı gör ↓Pamuk için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Pamuk tohumu soğuk toprakta yavaş çimlenir; kaymak bağlamış toprakta fide yüzeye çıkamaz. Seyrek tarla, kaybedilen kozadır.

Koza dolumunda potasyum ve magnezyum yetmezse yapraklar kızarır ve erken yaşlanır. Kuraklık ve kök yorgunluğu bu görüntüyü hızlandırır.

Aşırı sıcak, su stresi, fazla azot ve gölgelenme pamukta tarak ve çiçek dökümünü artırır.

Koza dolumunda su ve potasyum yetmezse kozalar küçük kalır, lif kısa ve hafif olur.
Pamuk belirtileri hakkında
Aşırı sıcak, düzensiz sulama, fazla azot, potasyum ve bor yetersizliği ve sık ekimde gölgelenme pamukta tarak ve koza dökümünü artırır. Bitki taşıyamayacağı yükü bırakır. Koza oluşumunda topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
En sık sebep koza dolumunda potasyum ve magnezyum yetersizliğidir; kuraklık ve soğuk geceler de kızarmayı artırır. Hasada yakın kızarma ise doğal yaşlanmadır. Kesin karar için yaprak analizi yaptırın.
Fazla azot ve fazla su, bitkinin koza yerine boy ve yaprak yapmasına yol açar. Dengeli azot ve kontrollü sulama bitkiyi üretken döneme yönlendirir.
Gossypium hirsutum
Pamuk derin bir kazık kök geliştirir; ilk haftalarda kök, toprak üstündeki bitkiden çok daha hızlı büyür. Soğuk ve kaymak bağlamış toprakta çıkış yavaşlar, sıkışmış katman kazık kökü yana çevirir. Çukurova, Harran ve Ege ovalarında güçlü kök, yaz sıcağında bitkiyi taşıyan temeldir.
Pamuğun besin ihtiyacı taraklanmayla hızla artar, çiçeklenme ve koza dolumunda en yüksek seviyeye ulaşır. Potasyum koza dolumu ve lif kalitesi için kritiktir; potasyum ve magnezyum yetmediğinde yapraklar kırmızılaşır. Fazla azot ise bitkiyi boya kaçırır ve koza yerine yaprak yapar. Tuzlu topraklarda kökün su alması zorlaşır.
Bitki probiyotiği, ekimle birlikte genç kazık köke yerleşerek kök gelişimine ve besin alımına yardımcı olur. Taraklanma başlangıcındaki yapraktan uygulama, bitkinin üretken döneme geçişine eşlik eder. Koza oluşumundaki uygulama ise kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler.
Pamuk (Gossypium hirsutum), sıcağı seven, 180–200 günlük uzun bir sezon isteyen ve aynı anda hem büyüyüp hem çiçek açan bir lif bitkisidir. Pamuk yetiştiriciliği Türkiye'de Şanlıurfa–Harran, Çukurova ve Ege'de, Carmen, Gloria, Lima, May 455 gibi çeşitlerle yapılır. Bitki oluşturduğu tarak ve çiçeklerin ancak bir kısmını kozaya çevirebilir; kütlü verimini belirleyen asıl şey, taraklanmadan koza dolumuna kadar kökün suyu ve besini kesintisiz taşıyıp taşıyamadığıdır.
Pamuğun kazık kökü 1,5–2 m'ye iner; ilk 6–8 haftada pulluk tabanına takılan kök, yaz sıcağında bitkiyi susuz bırakır.
Ekimden 35–45 gün sonra ilk taraklar görünür, 60–70. günlerde çiçeklenme başlar; çiçekten açık kozaya yaklaşık 50–60 gün geçer.
Su, ışık ya da besin yetmediğinde pamuk taşıyamayacağı tarak ve genç kozaları döker; bu dökülmenin bir kısmı doğaldır ama aşırısı verimi götürür.
Pamuk tuza en dayanıklı tarla bitkilerindendir; verim kaybı yaklaşık 7–8 dS/m'de başlar. Ama çimlenme ve fide dönemi tuza ve kaymağa çok daha hassastır.
Tarağı çiçeğe, çiçeği ağır ve dolu kozaya çevirmek için Proverim'deki 5 Bacillus türü kök bölgesinde iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis çimlenen kökün ucuna yerleşip biyofilm kurar; büyüme düzenleyicileriyle yan kök ve kök tüyü oluşumunu teşvik eder. İlk haftalarda güçlenen kök, temmuz–ağustos sıcağında derindeki suya ulaşmayı kolaylaştırır.
B. megaterium kireçli Harran ve Çukurova topraklarında bağlı kalan fosforu çözer. Taraklanma döneminde yeterli fosfor, meyve dallarının ve tarakların güçlü oluşmasını destekler.
B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle 35 °C üstü sıcakta ve su stresinde yükselen stres etilenini dengeler; B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan polisakkaritler üretir. İkisi birlikte tarak ve genç kozaların bitkide kalmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer. Koza dolumunda potasyum ihtiyacı en yükseğe çıkar; potasyum akışının sürmesi koza ağırlığına ve lif olgunluğuna katkı sağlar.
Beş tür, pamuğun ekimden koza açımına kadar süren uzun sezonunda kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Ekim ve ilk çıkış
Pamuk fidesi soğuk ve kaymak bağlamış toprakta yavaş başlar. B. subtilis genç kökün ucuna tutunup biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Fide ve taraklanma
Kireçli topraklarda fosfor hızla bağlanır. B. megaterium bu kilitli fosforu çözerek taraklanmaya hazırlar.
Hedef dönem: Taraklanma ve yaz sıcağı
Harran ve Çukurova'da tuzlu toprak ve sulama arası stres yaygındır. B. amyloliquefaciens kök çevresinde jel benzeri bir tampon tabaka kurar.
Hedef dönem: Koza oluşumu ve dolumu
Pamuk, potasyumun büyük bölümünü koza dolumunda kullanır. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Taraklanma ve çiçeklenme
Pamuk, sıcak ve stresli günlerde fazla tarak ve genç koza döker; arkasında stres etileni vardır. B. pumilus hormon dengesini korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Pamuktaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Güçlü fide, derin kök, demir | Ekim ve ilk çıkış |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Meyve dalı, tarak sayısı | Fide ve taraklanma |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Tuz ve sıcak stresine destek | Taraklanma ve yaz sıcağı |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Koza ağırlığı, lif olgunluğu | Koza oluşumu ve dolumu |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Tarak ve koza tutumu, kalsiyum | Taraklanma ve çiçeklenme |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Pamukta ilk haftalarda kök, gövdeden çok daha hızlı büyür. Bakteriler genç kazık köke en baştan yerleşir; fosfor alımı ve kök gelişimi desteklenir.
Nasıl: Ekim sonrası toprağa, damlama veya ilk sulamayla

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
İlk taraklar göründüğünde bitki üretken döneme geçer. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve bu geçişe eşlik eder.
Nasıl: Tarla pülverizatörü; sabah erken veya akşamüstü

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Kozalar dolarken su ve potasyum ihtiyacı en üst düzeydedir. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir; koza dolumuna eşlik eder.
Nasıl: Damlama, karık sulaması veya yağmurlama ile
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde tarla bitkileri programı uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, taraklanma başlangıcında yapraktan, koza oluşumunda topraktan.
İlk kozalar görünüp dolmaya başladığında yapın. Bu dönem genellikle çiçeklenmenin yoğunlaştığı temmuz ayına denk gelir.
Damla sulamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Karık ve salma sulamada ürünü tarla başında sulama suyuna yavaşça damlatarak verin. İlk uygulamada damla yoksa ekimden hemen sonra toprak nemliyken tarla pülverizatörüyle sıra üzerine püskürtün.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
İlk taraklar görünmeye başladığında, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yaprakların iki yüzünü ıslatacak şekilde püskürtün. Temmuz sıcağında öğle saatlerini atlayın; sabah 9'dan önce veya akşamüstü uygulayın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Toprak 5 cm derinlikte 15 °C'ye ulaşınca ekilen tohum 7–10 günde çıkar. İlk uygulama ekimle birlikte veya filizler topraktan çıkarken yapılır; bakteriler genç kazık köke en baştan yerleşir.
1. uygulama · ekimle birlikte, ilk çıkışta · topraktan
Bitki gerçek yapraklarını açar, seyreltme ve çapa yapılır. Bu dönemde kök toprağın derinine iner; aşırı sulama kökü yüzlek bırakır.
Ekimden 35–45 gün sonra meyve dallarında ilk taraklar görünür; besin ihtiyacı hızla artar. Yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
2. uygulama · taraklanma başlangıcı · yapraktan
Çiçekler aşağıdan yukarıya ve içten dışa doğru açar; döllenen çiçek birkaç gün içinde genç kozaya döner. Topraktan uygulama kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler, koza dolumuna destek olur.
3. uygulama · koza oluşumu dönemi · topraktan
Kozalar aşağıdan başlayarak açılır; %5–10 koza açımında son sulama yapılır, %60 civarında açımda hasada hazırlık başlar.
Toprak 15 °C'ye ulaşmadan yapılan ekimde çimlenme yavaşlar, fide zayıflar; kaymak bağlayan toprakta çıkış seyrekleşir.
Aşırı sıcak, su stresi, bulutlu günler, gölgelenme ve fazla azot bitkinin taşıyamayacağı tarakları dökmesine yol açar; ilk meyve dallarındaki tarak kaybı verimi en çok etkiler.
Fazla azot ve sık sulamayla bitki boy atar, boğumlar uzar; çiçek ve koza yerine yaprak büyür, olgunluk gecikir.
Koza dolumunda potasyum yetmezse yapraklar bronzlaşıp kızarır, erken dökülür; kozalar küçük ve hafif kalır.
Harran ve Çukurova'nın drenajı zayıf alanlarında tuz birikir; özellikle çıkış ve fide döneminde bitki bodur kalır, tarla lekeli görünür.
Buğdayda bir B. licheniformis suşunun bitkinin tuz stresine dayanmasını desteklediği gösterildi (Singh ve Jha, 2016). Harran gibi tuzlanma riski olan ovalarda bu destek önem kazanır.
Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Daha çok kök, daha geniş bir besin ve su alanı demektir.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Fosfor, genç pamukta kök gelişimi ve ilk tarak oluşumu için gereklidir.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Pamukta bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Hazırlanan karışım sulama başlangıcında, suyun tarlaya girdiği noktada sulama suyuna katılabilir. Karışımı tarlaya eşit dağıtmak için damlama veya yağmurlama daha pratiktir.
Evet. Bitki probiyotiği tuz stresi altında bitkiye destek olur; ancak tuzlu toprakta drenaj ve yıkama gibi toprak önlemlerinin yerini tutmaz.
Bitki probiyotiği canlı yararlı bakterilerden oluşan bir mikrobiyal gübredir. Organik sertifikalı tarlada kullanmadan önce sertifika kuruluşunuzun girdi listesini kontrol edin.
Pamukta kök, çiçek ve meyve
Pamuk, 5 cm derinlikteki toprak sıcaklığı sabah saatlerinde 4–5 gün üst üste 15 °C'yi bulduğunda ekilir; Türkiye'de bu genellikle 20 nisan–15 mayıs arasıdır. Çukurova'da nisan ortası, Ege'de nisan sonu, Şanlıurfa'da nisan sonu–mayıs başı yaygındır. Geç ekim, koza açımını yağışlı sonbahara iter.
Pamuk mibzerle 70–76 cm sıra arası ve 14–20 cm sıra üzeri mesafeyle, 2,5–4 cm derinliğe ekilir. Dekarda yaklaşık 8.000–12.000 bitki hedeflenir; tüysüz tohumda dekara 1,5–2,5 kg tohum yeterlidir. Ekimden sonra toprak kaymak bağlarsa çıkış ciddi biçimde azalır.
Pamuk, ekimden yaklaşık 60–70 gün sonra, genellikle haziran sonu–temmuz başında çiçek açmaya başlar. Çiçek ilk gün krem-beyaz, ertesi gün pembe-kırmızıdır ve kısa sürede dökülerek yerini genç kozaya bırakır. Çiçeklenme 6–8 hafta sürer.
Pamuk, taşıyabileceğinden fazla tarak oluşturduğunda ve sıcak, susuzluk, bulutlu hava, gölgelenme ya da fazla azotla strese girdiğinde tarak döker. 35 °C üstü günler ve sulamanın gecikmesi en sık sebeplerdir. Dökümün bir kısmı doğaldır; ilk meyve dallarında yoğun döküm görürseniz bitki koruma uzmanından tarla kontrolü isteyin.
Pamuk en çok su isteğini taraklanmadan koza dolumuna kadar, yani haziran sonundan ağustos sonuna kadar gösterir. Fide döneminde az su, kökün derine inmesini teşvik eder; ilk sulama genellikle taraklanma başlangıcında verilir. Çiçeklenme ve koza dolumunda susuzluk tarak ve koza dökümünü artırır; son sulama %5–10 koza açımında yapılır.
Damla sulama, pamukta suyu ve gübreyi kök bölgesine düzenli verdiği için karık sulamaya göre daha az suyla daha yüksek verim sağlar. Karık sulamada suyun bir kısmı derine sızar ve tuz yüzeye taşınabilir. Damla sistemde gübre ve mikrobiyal ürünler sulamayla birlikte kolayca verilir.
Pamuk dekara saf olarak yaklaşık 14–18 kg azot, 6–8 kg fosfor ve toprak analizine göre potasyum ister. Fosforun tamamı ve azotun üçte biri ekimle 20-20-0 veya 15-15-15 gibi kompoze gübreyle, kalan azot taraklanma ve çiçeklenme başında üre veya amonyum sülfatla verilir. Damlada gübre haftalık bölünerek uygulanır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Pamukta yaprak gübresi en çok taraklanma başı ile çiçeklenme döneminde, bor, çinko, magnezyum ve potasyum desteği için kullanılır. Bor, tarak ve koza tutumunda; potasyum ise koza dolumunda kritiktir. Uygulama sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalı, sıcak saatlerde yaprak yanığına dikkat edilmelidir.
Pamukta sararma çoğunlukla azot eksikliği, havasız ve su basmış toprak, kireçli toprakta demir alımının zorlaşması ya da koza dolumunda besinin yapraktan kozaya taşınmasıyla ortaya çıkar. Genç yapraklarda damar arası sararma demir, alt yapraklarda genel sararma azot işaretidir. Lekeli ve tarlaya yayılan sararmada bitki koruma uzmanına danışın.
Pamuk, fazla azot ve sık sulamayla vejetatif gelişmeye kaçarak boy atar; boğum araları uzar, koza sayısı düşer. Çiftçiler bu durumda taraklanma–çiçeklenme döneminde bitki büyüme düzenleyicilerine başvurur. Önce azot ve su programını dengelemek en kalıcı çözümdür.
Bacillus, karışım ve uygulama
Pamuk, kozaların yaklaşık %60–70'i açıldığında yaprak döktürücü uygulanır ve 10–15 gün sonra makineyle toplanır. Çukurova'da hasat ağustos sonu–eylül, Ege ve Şanlıurfa'da eylül–ekim aylarındadır. Yağışlı havada toplanan kütlü nemlenir ve lif kalitesi düşer.
Türkiye'de pamukta dekara ortalama kütlü verim yaklaşık 450–520 kg'dır; iyi yönetilen damla sulu tarlalarda 600–700 kg'ın üzerine çıkılabilir. Lif verimi kütlünün yaklaşık %38–42'si kadardır. Verimi en çok ekim zamanı, taraklanma ve koza dönemindeki su ve potasyum düzeni belirler.
Pamukta verim, dekardaki bitki sayısı × bitki başına açık koza sayısı × koza kütlü ağırlığı ile tahmin edilir. Örneğin dekarda 9.000 bitki, bitki başına 10 koza ve 5,5 g koza ağırlığı yaklaşık 495 kg/da kütlü eder. Tarlanın farklı yerlerinden 1 m sıra örnekleri alıp kozaları saymak tahmini güçlendirir.
Pamuk, 180–200 günlük donsuz ve sıcak bir sezon ile yüksek sıcaklık toplamı ister; İç Anadolu'nun kısa yazı ve serin geceleri buna yetmez. Geç ilkbahar ve erken sonbahar donları ekim ve koza açım dönemlerini daraltır. Karadeniz'de ise nem ve bulutluluk koza açımını ve lif kalitesini düşürür.
Türkiye'de yaygın pamuk çeşitleri arasında Carmen, Gloria, Lima, May 455, Flash ve BA 440 sayılabilir. En verimli çeşit bölgeye göre değişir: Çukurova ve Ege'de erkenci, Şanlıurfa'da sıcağa ve tuza uyumlu çeşitler öne çıkar. Bölgede denenmiş, sertifikalı tohum seçin.
Pamuk için ideal toprak pH'ı 6,0–8,0'dır; tuza dayanıklı bir bitkidir ve verim kaybı yaklaşık 7–8 dS/m üzerinde başlar. Ancak çimlenme ve fide dönemi tuza çok daha hassastır; tuzlu tarlada ekim öncesi yıkama sulaması çıkışı iyileştirir. Drenajı zayıf tarlalarda tuz her yıl biraz daha birikir.
Proverim pamukta kök gelişimini, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesini ve sıcak-tuz stresinde kökün dayanmasını destekler. İçindeki 5 Bacillus türü, Bakanlık lisanslı bir mikrobiyal gübre olarak kök bölgesinde iş bölümüyle çalışır. Tarakların ve genç kozaların bitkide kalmasına ve kozanın dolgun gelişmesine yardımcı olur.
Pamukta Proverim 3 kez uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, taraklanma başlangıcında yapraktan, koza oluşumu döneminde topraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile karıştırılıp 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim damla sulamada suda çözünen NPK, üre ve sıvı gübrelerle aynı sulamada verilebilir. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp sonra tanka ekleyin ve karışımı aynı gün kullanın. Bakırlı ürünler, klorlu su ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırmayın; bakırlı bir uygulama yaptıysanız Proverim'i en az 7–10 gün arayla verin.
Proverim ile büyüme düzenleyiciyi aynı tankta karıştırmadan, ayrı uygulayın. Taraklanmadaki yapraktan Proverim uygulaması ve büyüme düzenleyici ayrı hazırlanıp ayrı uygulandığında her ürün kendi işini görür. Büyüme düzenleyicinin zamanlaması için etiketine ve bölgenizdeki ziraat mühendisine başvurun.
Pamuğun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.