
Çıkış düzensiz
Yer fıstığı soğuk ve ıslak toprakta yavaş ve düzensiz çıkar; ağır toprakta kabuk bağlama çıkışı daha da zorlaştırır.
Satın al
Çıkıştan kabuk dolumuna kadar yer fıstığının 3 kritik anında yararlı bakteri desteği: ne zaman, nasıl, ne kadar.

Yer fıstığı çiçeğini toprak üstünde açar; döllenen çiçeğin sapı (sülük) uzayıp toprağa girer ve meyve toprağın içinde gelişir. Bu yüzden kabuk dolumu, kök kadar meyvenin büyüdüğü üst toprak katmanına da bağlıdır. Boş kabuk, tek taneli meyve ve sararan yaprak çoğu zaman bu katmandaki besin ve suyla ilgilidir.
3 kritik anı gör ↓Yer fıstığı için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Yer fıstığı soğuk ve ıslak toprakta yavaş ve düzensiz çıkar; ağır toprakta kabuk bağlama çıkışı daha da zorlaştırır.

Kireçli toprakta genç yapraklarda damar arası sararma demir alımıyla, bütün yaprağın açılması ise nodüllerin yetersiz çalışmasıyla ilgilidir.

Kuru ve sert toprakta sülükler toprağa giremez; toprağa girmeyen sülük meyve yapmaz.

Meyve dolumunda kalsiyum, su ve besin yetmezse kabuk büyür ama içi dolmaz; boş ve tek taneli meyve oranı artar.
Yer fıstığı belirtileri hakkında
En sık sebep meyve dolumunda üst toprakta kalsiyum yetersizliği ve kuraklıktır; gelişen meyve kalsiyumu doğrudan çevresindeki topraktan alır. Potasyum fazlalığı da kalsiyum alımını zorlaştırabilir. Meyve oluşumunda düzenli sulama ve topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
Kireçli toprakta genç yapraklarda damar arası sararma demir alımıyla ilgilidir. Bütün bitkinin açık yeşil olması nodüllerin iyi çalışmadığını, azot sıkıntısını gösterebilir. Kesin karar için toprak ve yaprak analizi yaptırın.
Kuru ve sert toprak, yüksek boğaz doldurma yapılmaması ve bitkinin çok sık olması sülüklerin toprağa girmesini zorlaştırır. Çiçeklenmede toprağı nemli ve gevşek tutun.
Arachis hypogaea
Yer fıstığı bir baklagildir; kazık kökü ve yan köklerdeki nodüllerle azotunun bir kısmını kendi sağlar. Meyve toprağın içinde geliştiği için hafif, gevşek ve kumlu-tınlı toprak ister; ağır ve sıkışmış toprakta sülük toprağa giremez, hasatta da kayıp artar. Osmaniye ve Adana'nın hafif toprakları bu yüzden ön plandadır.
Yer fıstığının besin ihtiyacı çiçeklenme ve sülük oluşumuyla artar, meyve ve tane dolumunda en yüksek seviyeye ulaşır. Gelişen meyve kalsiyumu kökten değil, büyük ölçüde doğrudan çevresindeki topraktan alır; üst katmanda kalsiyum yetmezse kabuk boş kalır. Kireçli topraklarda ise demir alımı zorlaşır ve genç yapraklar sararır.
Bitki probiyotiği, ekimle birlikte genç köke yerleşerek kök gelişimine ve fosfor alımına yardımcı olur. Çiçeklenme başlangıcındaki yapraktan uygulama, sülüklerin toprağa girdiği döneme eşlik eder. Meyve oluşumundaki uygulama ise kabuk ve tane dolumunda kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler.
Yer fıstığı (Arachis hypogaea), çiçeğini toprak üstünde açıp döllenen çiçeğin sapını (sülük, ginofor) toprağa gömerek meyvesini toprak altında oluşturan, sıcak seven bir baklagildir. Yer fıstığı yetiştiriciliği Türkiye'de üretimin büyük kısmının yapıldığı Osmaniye ve Adana başta olmak üzere Akdeniz ve Ege'de, ağırlıkla NC-7, Halisbey, Sultan, Osmaniye-2005 gibi iri taneli Virginia tipleriyle yapılır. Verimi belirleyen asıl şey, sülüklerin gevşek ve nemli toprağa girebilmesi ve kabuğun kalsiyumu doğrudan çevresindeki topraktan alarak dolabilmesidir.
Döllenen çiçeğin altındaki sap uzayıp toprağa 3–7 cm girer; ucu ancak karanlıkta ve nemli toprakta kabuğa dönüşür. Sert ve kuru toprakta sülük giremez, meyve bağlanmaz.
Gelişen kabuk ve tane, kalsiyumu kökten değil, doğrudan çevresindeki topraktan emer. Kabuk bölgesinde kalsiyum yetmezse boş kabuk ve küçük tane artar.
Kökteki nodüller havanın azotunu bağlar; yer fıstığı daha önce ekilmiş tarlalarda nodül bakterileri genellikle toprakta bulunur.
İri taneli Virginia tiplerinde ekimden sökümüne 140–160 gün geçer; kabukların bir kısmı olgunlaşırken üst kısımda hâlâ yeni sülükler toprağa girer.
Sülüğü toprağa, kabuğu dolu taneye çevirmek için Proverim'deki 5 Bacillus türü kök ve kabuk bölgesinde iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis çimlenen kökün ucuna yerleşip biyofilm kurar; büyüme düzenleyicileriyle yan kök ve kök tüyü oluşumunu teşvik eder. Daha geniş kök sistemi, nodüllerin oturacağı daha fazla yüzey demektir.
B. megaterium bağlı fosforu organik asit ve enzimlerle çözer. Fosfor hem nodüllerin azot bağlaması hem de bol çiçek ve sülük oluşumu için yer fıstığının en çok aradığı besindir.
B. pumilus genç kök uçlarının oluşumunu destekleyerek kalsiyum alımını kolaylaştırır ve ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengeler; B. amyloliquefaciens toprakta su tutan polisakkaritler üretir. Nemli ve canlı kalan üst toprak, sülüklerin girişine ve kabuğun gelişmesine yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer. Kabuk dolumunda potasyum ve su akışının sürmesi, iç tanenin dolgun gelişmesine ve iç randımanına katkı sağlar.
Beş tür, yer fıstığının ekimden sökümüne kadar süren uzun sezonunda kök ve kabuk bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Ekim ve ilk çıkış
Yer fıstığı kireçli toprakta demir alımında zorlanır, genç yaprakları açık renkli kalabilir. B. subtilis çimlenen kökün ucuna yerleşip biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Çıkış ve çiçeklenme öncesi
Yer fıstığında nodüllerin çalışması ve çiçek sayısı fosfora bağlıdır. B. megaterium toprakta kilitli kalan fosforu çözer.
Hedef dönem: Çiçeklenme ve sülük dönemi
Sülüklerin toprağa girebilmesi için üst toprağın nemli ve gevşek kalması gerekir. B. amyloliquefaciens kök ve kabuk çevresinde jel benzeri bir tabaka kurar.
Hedef dönem: Meyve (kabuk) oluşumu
Kabuklar dolarken bitki potasyum ve suya en çok ihtiyaç duyar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Çiçeklenme ve sülük dönemi
Sıcak ve kuru günler çiçeklerin döllenmesini ve sülük oluşumunu zorlar. B. pumilus hormon dengesini korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Yer fıstığındaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Kılcal kök, demir alımı, nodül alanı | Ekim ve ilk çıkış |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Nodül gücü, çiçek ve sülük sayısı | Çıkış ve çiçeklenme öncesi |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Nemli üst toprak, sıcak ve tuz stresine destek | Çiçeklenme ve sülük dönemi |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Dolu kabuk, iç randımanı | Meyve (kabuk) oluşumu |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Çiçek tutumu, kalsiyum alımı | Çiçeklenme ve sülük dönemi |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Çıkışla birlikte kazık kök ve ilk nodüller oluşur. Bakteriler genç köke en baştan yerleşir; fosfor alımı ve kök gelişimi desteklenir.
Nasıl: Ekim sonrası damlama, yağmurlama veya toprağa püskürtme

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
İlk sarı çiçekler açılır ve kısa süre sonra sülükler toprağa yönelir. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Tarla pülverizatörü; sabah erken veya akşamüstü

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Toprağa giren sülüklerin ucunda kabuk büyür ve tane dolar. Kök ve meyve çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Damlama, yağmurlama veya sulama suyuyla
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde tarla bitkileri programı uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, çiçeklenme başlangıcında yapraktan, meyve (kabuk) oluşumunda topraktan.
Hayır. Buğdaydan sonra ekilen ikinci ürün yer fıstığında da aynı 3 dönem uygulanır; sezon kısa olduğu için ilk uygulamayı ekimle birlikte yapın.
Damla sulamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Yağmurlama sulanan tarlada ürünü sulamayla birlikte, karık sulamada tarla başında sulama suyuna vererek uygulayın. Kabuk oluşumundaki uygulamada ürünün sıra üzerindeki kabuk bölgesine ulaşmasına dikkat edin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
İlk sarı çiçekler alt dallarda açtığında, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yaprakları iyi ıslatacak şekilde püskürtün. Yer fıstığının çiçekleri sabah açıp öğlene doğru kapandığı için sabah erken uygulama en uygundur.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Toprak 18 °C'ye ısınınca ekilen tohum 7–12 günde çıkar. İlk uygulama ekimle birlikte veya filizler topraktan çıkarken yapılır; bakteriler genç köke en baştan yerleşir.
1. uygulama · ekimle birlikte, ilk çıkışta · topraktan
Bitki yanlara doğru dallanır, köklerde nodüller oluşur. Çapa ile toprağın kabartılması, ileride sülüklerin girişini kolaylaştırır.
Ekimden 30–40 gün sonra alt dallarda çiçekler açar; birkaç gün içinde döllenen çiçeklerin sülükleri uzamaya başlar. Yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
2. uygulama · çiçeklenme başlangıcı · yapraktan
Sülükler toprağa girip ucu şişerek kabuğa dönüşür, taneler dolar. Topraktan uygulama kök ve kabuk bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler.
3. uygulama · meyve (kabuk) oluşumunda · topraktan
Kabuğun iç yüzü kararır, tane zarı rengini alır. Bitkiler sökülüp tarlada kurutulur, ardından harman makinesiyle kabuklar ayrılır.
Çiçeklenmede üst toprak sertleşir veya kurursa sülükler toprağa giremez; havada kalan sülükler kabuk oluşturmaz.
Kumlu ve kalsiyumu düşük topraklarda, özellikle iri taneli tiplerde boş kabuk, tek taneli kabuk ve koyu renkli tane artar.
pH'ı yüksek topraklarda genç yapraklar damar arası sararır, bitki yavaş gelişir; özellikle sulama sonrası belirginleşir.
Kabuk dolumunda susuzluk, kalsiyum ve potasyum açığı ile sıcak stresi iç tanenin dolmasını engeller, iç randımanını düşürür.
Söküm geciktiğinde olgun kabukların sapları zayıflar, kabuklar toprakta kopar ve kalır; tarla kaybı artar.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Baklagillerde kök ve nodül gelişimi için fosfor belirleyicidir.
B. subtilis'in bitkinin demir alımını desteklediği gösterilmiştir (Zhang ve ark., 2009). Kireçli topraklarda yer fıstığında sık görülen sarı genç yapraklarla ilgilidir.
Yer fıstığında hem kök hem meyve üst toprak katmanında çalışır. Topraktan verilen bakteriler tam bu katmana yerleşir; besin ve suyun kullanılmasına yardımcı olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Yer fıstığında bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Hayır. Nodül bakterileri kökte azot bağlar. Proverim'deki Bacillus türleri ise kök gelişimini ve besin alımını destekler; ikisi farklı işler görür.
Meyve dolumunda üst toprakta kalsiyum yetmiyorsa çiftçiler çiçeklenmede jips kullanır. Bu karar toprak analizine göre verilmelidir. Bitki probiyotiği kalsiyum gübresinin yerini tutmaz.
Örnek bitkiler sökülüp kabukların iç yüzeyinin koyulaştığı, tanelerin dolgunlaştığı görüldüğünde hasat zamanı gelmiştir. Erken sökümde boş ve buruşuk tane oranı artar.
Yer fıstığında kök, çiçek ve meyve
Yer fıstığı, toprak sıcaklığı 10 cm derinlikte 18 °C'yi geçtiğinde, ana ürün olarak nisan sonu–mayıs ortası, ikinci ürün olarak buğday hasadından sonra haziran başında ekilir. Osmaniye ve Adana'da mayısın ilk haftası en uygun ana ürün ekim dönemidir. Geç ekimde kabuk dolumu serin sonbahara kalır ve verim düşer.
Yer fıstığı 60–70 cm sıra arası ve 15–25 cm sıra üzeri mesafeyle, 4–6 cm derinliğe ekilir. Tohum olarak kabuğundan çıkarılmış, zarı zedelenmemiş sağlam iç kullanılır; dekara ihtiyaç tane iriliğine göre yaklaşık 10–15 kg'dır. Ekim, yer fıstığı mibzeri veya pnömatik mibzerle yapılır.
Yer fıstığı, toprak tavlı ve 20–25 °C'deyken 7–12 günde çıkar. Toprak 18 °C'nin altındaysa çıkış uzar ve tohum toprakta zayıflar. Tohumun zarı zedelenmişse çimlenme oranı belirgin düşer.
Yer fıstığı toprak üstünde çiçek açar; döllenen çiçeğin sapı (sülük) uzayarak toprağa girer ve ucunda kabuk oluşur. Kabuk ve tane toprağın 3–7 cm altında, karanlıkta gelişir. Bu yüzden yer fıstığının adı meyvesini toprak altında yapmasından gelir.
Yer fıstığı Türkiye'de en çok Osmaniye ve Adana'da, ayrıca Aydın, Antalya, Mersin, Kahramanmaraş ve Hatay'da yetişir. Uzun, sıcak ve donsuz bir sezon ile hafif kumlu-tınlı, gevşek ve iyi drenajlı topraklar ister. Ağır killi topraklarda hem sülük girişi hem de söküm zorlaşır.
Yer fıstığında en kritik sulama dönemleri çiçeklenme, sülüklerin toprağa girişi ve kabuk dolumudur; bu dönemde üst toprak kurumamalıdır. Çiçeklenmeden önce ölçülü sulama kökü derine yönlendirir. Söküme yaklaşık 2–3 hafta kala sulama kesilir; yağmurlama ve damla, karığa göre daha düzenli nem sağlar.
Yer fıstığı dekara saf olarak 2–4 kg starter azot, toprak analizine göre 6–8 kg fosfor ve gerekiyorsa potasyum ister; azotun çoğunu nodüllerle kendisi bağlar. Ekimde fosforlu bir taban gübresi, çiçeklenme başında ise kabuk bölgesine kalsiyum için dekara 30–50 kg jips (alçıtaşı) verilir. Fazla potasyum kalsiyum alımını azaltabileceği için dengeli olmalıdır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Yer fıstığında boğaz doldurma, çiçeklenme başında ve sülükler toprağa girmeye başlamadan önce yapılır. Sıra üzerine toprak çekmek sülüklerin girebileceği gevşek bir yatak hazırlar. Sülükler toprağa girdikten sonra derin çapa yapılmamalıdır, aksi hâlde gelişen kabuklar zarar görür.
Yer fıstığı, kabukların yaklaşık %70–80'inin iç yüzü kararıp tane zarı çeşide özgü rengini aldığında sökülür. Bu dönemde yapraklar sararmaya başlar; ekimden sökümüne iri taneli tiplerde 140–160 gün geçer. Osmaniye'de ana ürün sökümü genellikle eylül sonu–ekim ayındadır.
Yer fıstığı söküm makinesiyle sökülüp ters çevrilerek kabuklar üstte kalacak şekilde tarlada 5–10 gün kurutulur. Kabuk nemi yaklaşık %10'a inince harman makinesiyle kabuklar saplardan ayrılır. Depolamadan önce nemin %8–9'a kadar indirilmesi, ürünün bozulmadan saklanması için gereklidir.
Bacillus, karışım ve uygulama
Türkiye'de yer fıstığında dekara ortalama kabuklu verim yaklaşık 400–450 kg'dır. Osmaniye ve Adana'da iyi bakımlı sulu tarlalarda 500–700 kg'a, denemelerde daha üstüne çıkılabilir. Verimi en çok sülük giriş dönemindeki nem, kabuk bölgesindeki kalsiyum ve söküm zamanı belirler.
Türkiye'de yaygın yer fıstığı çeşitleri arasında iri taneli Virginia tipinden NC-7, Halisbey, Sultan, Osmaniye-2005, Arıoğlu-2003 ve Batem 5025 sayılabilir. Çerezlik pazar iri ve dolgun taneyi tercih ettiği için Virginia tipleri öne çıkar. Bölgenize uyan, sertifikalı tohum seçin.
Evet, yer fıstığı kabuğu kompostlanarak veya toprağa karıştırılarak organik madde kaynağı olarak kullanılabilir. Kabuk lifli ve yavaş ayrışan bir malzemedir; doğrudan bol miktarda verildiğinde ayrışırken topraktaki azotu geçici olarak bağlayabilir. Bu yüzden önce hayvan gübresi veya yeşil artıklarla birlikte kompost yapılması daha iyi sonuç verir.
Yer fıstığı aynı tarlaya en az 3 yıl arayla ekilmelidir. Buğday, mısır ve pamuktan sonra iyi sonuç verir; üst üste yer fıstığı ekimi verimi ve kaliteyi düşürür. Nodüllerin bıraktığı azot, ardından gelen buğdaya katkı sağlar.
Yer fıstığı için ideal toprak pH'ı 5,8–7,0'dır; tuza duyarlıdır ve verim kaybı yaklaşık 3 dS/m üzerinde başlar. pH 7,5'in üstündeki kireçli topraklarda demir ve çinko eksikliği belirginleşir. Hafif, kumlu-tınlı ve gevşek topraklar hem sülük girişi hem de söküm için en uygunudur.
Yer fıstığı, dekar başına yüksek gelir sağlayan ve iyi yönetildiğinde kârlı bir üründür; özellikle Osmaniye ve Adana'da ikinci ürün olarak da değerlendirilir. Kârlılığı en çok verim, kabuk dolgunluğu, söküm–kurutma maliyeti ve alım fiyatı belirler. Güncel maliyet ve destek bilgisi için il tarım müdürlüğüne danışın.
Proverim yer fıstığında kök gelişimini, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesini, kalsiyum alımını ve sıcak stresinde kökün dayanmasını destekler. İçindeki 5 Bacillus türü, Bakanlık lisanslı bir mikrobiyal gübre olarak kök ve kabuk bölgesinde iş bölümüyle çalışır. Çiçeklerin sülüğe, sülüklerin dolu kabuğa dönmesine yardımcı olur.
Yer fıstığında Proverim 3 kez uygulanır: ekimle birlikte veya ilk çıkışta topraktan, çiçeklenme başlangıcında yapraktan, meyve (kabuk) oluşumunda topraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile karıştırılıp 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim jips ve suda çözünen NPK, sıvı gübrelerle birlikte kullanılabilir; jips toprağa serilir, Proverim ise sulamayla veya pülverizatörle verilir. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp sonra tanka ekleyin ve karışımı aynı gün kullanın. Bakırlı ürünler, klorlu su ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırmayın; bakırlı bir uygulama yaptıysanız Proverim'i en az 7–10 gün arayla verin.
Evet, yer fıstığında 3 uygulamadan biri çiçeklenme başlangıcında yapraktan yapılır. 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suya karıştırılıp 3 dekara kadar, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken püskürtülür. İlk ve son uygulama ise bakterilerin köke ve kabuk bölgesine ulaşması için topraktan yapılır.
Yer fıstığının 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.