
Sürgünler zayıf, dip piçi çok
Kök kışın ardından canlı uyanmazsa ana dallardaki sürgünler kısa kalır; ağaç gücünü dipten çıkan piçlere harcar.
Satın al
Göz uyanışı, çiçek ve meyve tutumu: narın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Nar kurağa, kirece ve tuza birçok meyveden iyi dayanır; bu yüzden çoğu zaman en zor topraklara dikilir. Ama meyve, yaz boyunca kabuk ve tane büyümesi için düzenli su ve besin ister; uzun kuraklıktan sonra gelen bol su kabuğu çatlatır. Küçük meyve, çatlayan kabuk ve aşırı meyve dökümü çoğu zaman kök bölgesindeki bu düzensizliğin sonucudur.
3 kritik anı gör ↓Nar için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Kök kışın ardından canlı uyanmazsa ana dallardaki sürgünler kısa kalır; ağaç gücünü dipten çıkan piçlere harcar.

Kireçli toprakta çinko ve demir alımı zorlaşır; sürgün ucundaki yapraklar küçük, açık renkli ve sık dizili kalır.

Narda iki tip çiçek vardır: vazo biçimli çiçekler meyve bağlar, çan biçimli olanların çoğu dökülür. Sıcak rüzgâr ve su stresi vazo çiçeklerin de dökülmesine yol açar.

Uzun kuraklıktan sonra gelen bol su veya yağmur, kabuktan hızlı büyüyen taneleri çatlatır. Düzensiz sulama ve potasyum yetersizliği meyveyi küçük de bırakır.
Nar belirtileri hakkında
En sık sebep düzensiz sulamadır: uzun kuraklıktan sonra gelen bol su veya yağmur, iç tanelerin kabuktan hızlı büyümesine yol açar. Güneş yanığı, kalsiyum ve bor yetersizliği de kabuğu zayıflatır. Yaz boyunca az ve düzenli sulama yapın.
Çan biçimli çiçeklerin dökülmesi doğaldır; bunlar meyve bağlamaz. Vazo biçimli çiçekler de sıcak rüzgâr, su stresi ve besin yetersizliğinde dökülebilir. Çiçeklenmeden sonra yapraktan uygulama bu dönemde bitkiye eşlik eder.
Geç açan çiçeklerden bağlanan meyveler, aşırı meyve yükü, yaz kuraklığı ve potasyum yetersizliği en sık sebeplerdir. Seyreltmede erken bağlanan meyveleri bırakın.
Punica granatum
Nar saçak ve yayılgan köklü bir ağaççıktır; köklerin çoğu üst 60 santimde, taç izdüşümünde yoğunlaşır. Kireçli, hafif tuzlu ve kıraç topraklara uyar, ama derin ve süzek tınlı toprakta en verimli hâlini alır. Dipten sık sık piç verir; bunlar alınmazsa ağacın gücü dağılır.
Çiçeklenme nisandan hazirana kadar dalgalar hâlinde sürer; erken açan çiçekler en iri meyveleri verir. Meyve büyümesi boyunca potasyum, kabuğun sağlamlığı için kalsiyum ve bor öne çıkar. Kireçli toprakta demir ve çinko alımı zorlaşır; sürgün uçlarında küçük ve açık renkli yapraklar görülür.
Bitki probiyotiği narda taç izdüşümüne, damlama hatlarının altına verilir. B. licheniformis ve B. pumilus, nar bahçelerinde sık rastlanan tuzlu su ve yaz sıcağı gibi stres koşullarında bitkiye destek olur. Resmi tabloda nar narenciye grubundadır; 3 uygulama göz uyanışına, çiçek sonrasına ve meyve tutumuna denk gelir.
Nar (Punica granatum), saçak ve yayılgan köklü, çok gövdeli, kışın yaprağını döken bir ağaççıktır. Türkiye'de nar yetiştiriciliği Antalya, Mersin, Adana, Muğla ve Denizli'de yoğunlaşır; ihracatın neredeyse tamamı Hicaznar çeşidiyle yapılır. Narda verimi belirleyen asıl darboğaz, kirece ve tuza dayanabilen kökün, ilk çiçek dalgasından bağlanan meyveleri yaz boyunca düzenli su ve besinle büyütebilmesidir. Düzensiz su akışına kabuğu çatlatarak, yaz güneşine kabuğu yakarak cevap verir.
Köklerin çoğu üst 60 santimde, taç izdüşümünde yoğunlaşır. Kök boğazından sürekli piç çıkar; alınmazsa ağacın gücü dağılır.
Vazo biçimli, uzun dişicikli çiçekler meyve bağlar; çan biçimli çiçeklerin çoğu yalnızca çiçek tozu verir ve dökülür. Erken açan vazo çiçekler en iri narları verir.
Meyvede taneler ile kabuk aynı anda büyür. Kuraklıktan sonra gelen bol suda taneler kabuktan hızlı şişer; kabuk esnemezse çatlar.
Nar meyvesini çoğunlukla önceki yılın olgun dallarındaki kısa sürgünlerde verir. Aşırı budama ve fazla azot uzun obur dallar çıkarır, meyve azalır.
Kireçli ve tuzlu topraklarda kökün yaz boyunca düzenli çalışmasına, bağlı besinlerin çözülmesine destek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis kıştan çıkan genç kök uçlarına tutunup biyofilm kurar, oksin ve sitokinin öncülleriyle kılcal kök oluşumunu teşvik eder; sideroforlarla kireçli topraktaki demiri köke taşır.
B. megaterium organik asitler ve fosfataz enzimiyle kalsiyuma bağlı fosforu çözer; çiçek tomurcuklarının ve ilk vazo çiçeklerin güçlü gelişmesine katkı sağlar.
B. pumilus ACC deaminaz ile sıcak rüzgâr ve su stresiyle artan etileni dengeleyerek tutuma, kalsiyumun kabuğa ulaşmasını kolaylaştırarak esnek kabuğa yardımcı olur; B. amyloliquefaciens EPS ile kök çevresindeki nemi dengeler.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözerek meyve büyümesine, tane rengine ve şeker birikimine katkı sağlar; tuzlu topraklarda B. amyloliquefaciens kökün strese dayanmasına yardımcı olur.
Beş tür, narın göz uyanışından eylül-ekim hasadına kadar taç altındaki kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Göz uyanışı
Nar kökü sürgünden önce uyanır. B. subtilis bu genç kök uçlarına yerleşir.
Hedef dönem: Uyanış ve çiçeklenme
Kireçli nar topraklarında fosfor kolayca bağlanır. B. megaterium bağlı fosforu bitkinin alabileceği hâle getirir.
Hedef dönem: Yaz sıcakları
Nar çoğu zaman tuzlu ve kıraç topraklara dikilir. B. amyloliquefaciens kök bölgesini hızla kolonize eder.
Hedef dönem: Meyve büyümesi
Nar meyvesi yaz boyunca büyür, sonbaharda renk ve şeker toplar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Çiçeklenme ve tutum
Sıcak rüzgâr ve su stresi narda etileni artırarak vazo çiçeklerin ve genç meyvelerin dökülmesine yol açar. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Nardaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Kılcal kök, demir alımı | Göz uyanışı |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Çiçek tomurcuğu, vazo çiçek | Uyanış ve çiçeklenme |
| B. amyloliquefaciens | Kök kolonizasyonu, EPS | Tuz ve kuraklık stresine destek | Yaz sıcakları |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | İrilik, tane rengi, şeker | Meyve büyümesi |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Tutum, kalsiyum, kabuk | Çiçeklenme ve tutum |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Kış dinlenmesinden çıkan narda kök, sürgünden önce uyanır. Bakteriler bu dönemde taç izdüşümündeki kök bölgesine yerleşir.
Nasıl: Damlama veya taç izdüşümüne can suyu

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
İlk çiçek dalgasından sonra sürgünler uzar, yeni yapraklar açılır. Yapraktan uygulama bu dönemde yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü, taç boyunca püskürtme

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Meyve tutumundan sonra kabuk ve taneler büyümeye başlar; su ve besin ihtiyacı artar. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Damlama veya taç izdüşümüne can suyu
Uygulama zamanı hakkında
Resmi tabloda nar narenciye grubundadır: gözler uyanmadan önce topraktan, çiçeklenmeden sonra yapraktan, meyve tutumunda topraktan.
İlk ve en kalabalık çiçek dalgası geçtikten sonra yapın. En iri meyveler bu ilk çiçeklerden bağlanır.
Narda ürün, emici köklerin bulunduğu taç izdüşümüne verilir. Damla sulamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Sulanmayan kıraç bahçelerde toprak nemliyken, yağmurdan önce veya sonra taç izdüşümüne can suyu olarak verin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken ilk ve en kalabalık çiçek dalgası geçtikten sonra taç boyunca, yaprakların iki yüzünü ıslatacak şekilde püskürtün. Rüzgârlı havada uygulama yapmayın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Kış sonunda budanan narda kök, sürgünden önce uyanır. Topraktan verilen Proverim, B. subtilis ve B. megaterium ile yeni köklerin ve fosfor-demir alımının güçlenmesini destekler.
1. uygulama · gözler uyanmadan önce · topraktan
Nisan sonundan hazirana kadar çiçekler dalgalar hâlinde açar. İlk dalgadan bağlanan meyveler en iri olanlardır; geç çiçeklerden bağlananlar küçük kalır.
İlk çiçek dalgası geçtikten sonra sürgünler uzar, yeni yapraklar açılır. Yapraktan uygulama bu yaprak örtüsüne eşlik eder.
2. uygulama · çiçeklenmeden sonra · yapraktan
Meyve tutumundan sonra kabuk ve taneler büyümeye başlar; su ve besin ihtiyacı artar. Topraktan uygulama kök çevresindeki bakteri nüfusunu tazeler.
3. uygulama · meyve tutumunda · topraktan
Yaz sonundan itibaren taneler renk ve şeker toplar. Sulama düzenli tutulur, hasat çeşide göre eylül–kasım arasında yapılır.
Uzun kuraklıktan sonra gelen bol su veya yağmur taneleri kabuktan hızlı şişirir; olgunluğa yakın meyvelerin kabuğu yarılır.
Yaz öğle güneşine açık kalan meyvelerin kabuğu kahverengileşip sertleşir, altındaki taneler soluk kalır. Aşırı budanmış taçlarda daha sık görülür.
Çan biçimli çiçeklerin dökülmesi doğaldır; vazo çiçekler de sıcak rüzgâr, su stresi ve zayıf beslenmede dökülür.
Geç çiçeklerden bağlanan meyveler, aşırı meyve yükü, yaz kuraklığı ve potasyum yetersizliği meyveyi küçük bırakır.
Yüksek pH'lı toprakta demir ve çinko alınamaz; sürgün ucundaki yapraklar küçük, açık renkli ve sık dizili kalır.
B. licheniformis ve B. pumilus, tuzlu sulama suyu, yaz sıcağı ve kuraklık gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Kireçli nar topraklarında fosfor kolayca bağlanır.
Narda çatlamanın temelinde düzensiz su ve besin akışı vardır. Meyve tutumundaki topraktan uygulama, kökün yaz boyunca düzenli çalışmasına yardımcı olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Narda bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Evet, aynı oranla: 1 L ürün 200 L suya. Dikimde can suyuyla vermek fidanın kök tutmasına yardımcı olur; sonraki yıllarda resmi takvimdeki 3 dönem uygulanır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Hayır. Hicaznar dahil tüm nar çeşitlerinde aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Nar tuza birçok meyveden dayanıklıdır, ama tuzlu su yine de kökü yorar ve meyveyi küçültür. Sulama suyunu analiz ettirin, toprağı ara ara bol suyla yıkayın.
Evet. Dipten çıkan piçler alınmazsa ağacın gücü dağılır, ana dallardaki meyve küçülür. Piç alma yaz boyunca birkaç kez yapılır.
Narda kök, çiçek ve meyve
Nar; sıcak ve uzun yazlı bir bölgede, derin ve süzek toprağa dikilen fidanla, çok gövdeli terbiye, düzenli damla sulama ve dip piçlerinin alınmasıyla yetiştirilir. Kireçli ve hafif tuzlu topraklara uyum sağlar, ama en yüksek verimi derin tınlı toprakta verir. Ticari bahçelerde en çok Hicaznar çeşidi dikilir.
Nar fidanı, yaprak döktükten sonra kasımdan marta kadar, toprak donlu ve çamurlu değilken dikilir. Kapama bahçelerde en yaygın dikim aralıkları 2,5×4 veya 3×4 metredir; bu, dekara yaklaşık 83–100 ağaç demektir. Dikimden sonra can suyu verilir, fidan 50–70 santimden kesilerek gövde oluşumu başlatılır.
Nar ağacı dikimden yaklaşık 2–3 yıl sonra ilk meyvelerini verir, tam verime 5–6 yaşında ulaşır. İyi bakılan bir nar bahçesi onlarca yıl verimli kalır. Tohumdan yetişen narlar daha geç meyve verir ve meyveleri ana ağaca benzemeyebilir.
Nar ağacının meyve vermemesinin en sık nedenleri genç yaş, aşırı budama, fazla azotlu gübreleme, gölge ve çiçeklenmede sıcak rüzgâr veya su stresidir. Fazla azot ve sert budama uzun obur dallar çıkarır, meyve veren kısa sürgünleri azaltır. Çiçeklerin çoğu çan biçimliyse ağaç zayıf beslenmiş olabilir; dengeli besleme vazo çiçek oranını artırır.
Nar ağacı kış sonunda, şubat–mart arasında, gözler uyanmadan önce budanır. Ağaç çoğunlukla 4–6 gövdeli olacak şekilde terbiye edilir; kuru, kırık, iç içe geçmiş dallar ve obur sürgünler alınır, tacın içine ışık girmesi sağlanır. Dip piçleri ise yaz boyunca birkaç kez temizlenir.
Nar yapraklarının sararmasının en sık nedenleri kireçli toprakta demir ve çinko alınamaması, azot yetersizliği ve su birikmesinde kökün havasız kalmasıdır. Sürgün ucundaki genç yapraklarda damar arası sararma demiri, yaşlı yapraklarda genel açılma azotu düşündürür. Sonbaharda yaprakların sararıp dökülmesi ise doğaldır.
Nar kuraklığa dayanır, ama iyi ürün için yaz boyunca düzenli su ister. En uygun yöntem damla sulamadır; toprak hiçbir zaman tamamen kurutulmamalı, ardından birden bol su verilmemelidir. Meyve olgunluğa yaklaşırken sulamayı düzensizleştirmek çatlamayı artırır.
Nar ağacına kışın organik gübre, ilkbaharda azot ve fosfor, meyve büyümesinde potasyum ve kalsiyum ağırlıklı bir gübreleme programı uygulanır. Dekara 2–3 ton iyi yanmış çiftlik gübresi sonbahar-kış aylarında bütün bahçeye serilip toprağa karıştırılır; azot göz uyanışından haziran sonuna kadar bölünerek verilir, geç azot meyve rengini geciktirir. Kireçli toprakta demir ve çinko, kabuk için kalsiyum ve bor eklenir. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Narda tam verim çağındaki bahçelerde dekara verim çoğunlukla 2–3 ton, iyi yönetilen Hicaznar bahçelerinde 4 tonun üzerindedir. Türkiye'de son yıllarda yıllık nar üretimi 600 bin ton civarına ulaşmıştır. Verimi en çok ağaç yaşı, sulama düzeni ve meyve tutumu belirler.
Nar, çeşide göre eylül–kasım arasında, kabuk tam rengini alıp taneler koyu kırmızıya döndüğünde toplanır; Hicaznar çoğunlukla ekim ayında hasat edilir. Nar daldan koptuktan sonra olgunlaşmaz, bu yüzden erken hasat edilmemelidir. Meyveler makasla, sapı kısa kesilerek toplanır.
Bacillus, karışım ve uygulama
Narın ekşi olmasının en sık nedenleri çeşidin kendisi ve erken hasattır. Hicaznar gibi mayhoş çeşitler doğal olarak ekşimsidir; tatlı çeşitlerde ise tam olgunlaşmadan toplanan meyve ekşi kalır. Geç verilen fazla azot ve gölgede kalan meyveler de şeker birikimini azaltır.
Narda güneş yanığı, yaz öğle güneşine doğrudan açık kalan meyvelerde kabuğun ısınmasıyla oluşur. Kabuk kahverengileşir, sertleşir, altındaki taneler soluk kalır ve meyve pazar değerini kaybeder. Aşırı budamadan kaçınıp meyveleri yaprak örtüsü altında bırakmak ve sulamayı düzenli tutmak yanığı azaltır.
Nar, 5–7 °C'de ve %90–95 nemde saklandığında 2–3 ay bozulmadan kalır. Hasattan sonra çatlak ve ezik meyveler ayrılır; nemin düşük olduğu depoda kabuk su kaybedip sertleşir. Evde serin ve havadar bir yerde birkaç hafta dayanır.
Nar, en kolay odun çelikleriyle çoğaltılır. Kış dinlenmesinde bir yaşlı dallardan 20–25 santimlik çelikler alınır ve ilkbaharda köklendirilir. Çelikle çoğaltılan fidanlar ana ağacın özelliklerini aynen taşır.
Nar için en uygun koşullar sıcak ve uzun bir yaz, ılıman bir kış ve pH'ı 5,5–8,0 arasında olan derin, süzek topraktır. Meyve kalitesi için yaz sıcaklıklarının yüksek olması gerekir. Kış soğuğuna orta dayanıklıdır; çok sert soğuklarda genç sürgünler zarar görebilir.
Evet, özellikle bodur ve süs narları saksıda rahatlıkla yetişir ve meyve verir. En az 30–40 litrelik, dibi delikli bir saksı ve süzek bir harç kullanılmalı, saksı tam güneş alan bir yere konmalıdır. Saksıda toprak hızlı kuruduğu için yazın düzenli sulama gerekir.
Bacillus türleri narda taç altındaki kök bölgesine yerleşerek kılcal kök oluşumunu teşvik eder ve bağlı besinlerin köke ulaşmasına yardımcı olur. Proverim'deki 5 Bacillus türü kireçli toprakta fosfor, potasyum ve demir alımına katkı sağlar; tuzlu su, kuraklık ve yaz sıcağında stres koşullarına dayanmayı destekler.
Proverim nara yılda 3 kez verilir: gözler uyanmadan önce topraktan, çiçeklenmeden sonra yapraktan, meyve tutumunda topraktan. Topraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 200 L suya (2 dekara kadar), yapraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suya (3 dekara kadar) karıştırılır.
Evet, Proverim narda yılda bir kez, ilk çiçek dalgası geçtikten sonra yapraktan uygulanır. 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suya karıştırılır ve sabah erken veya akşam serinliğinde, 10–30 °C'de taç boyunca püskürtülür. Diğer iki uygulama topraktan yapılır.
Proverim NPK ve damla gübreleriyle aynı sulamada verilebilir, ancak bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla karıştırılmaz. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp tanka en son ekleyin ve çözeltiyi aynı gün kullanın. Bakırlı ürün, dezenfektan veya klorlu su canlı bakterilere zarar verebilir; bunlarla Proverim arasına en az 7–10 gün koyun.
Narın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.