
Çıkış seyrek
Soğan tohumu küçüktür ve yavaş çimlenir; kaymak bağlayan toprakta filiz yüzeye çıkamaz, tarla seyrek kalır.
Satın al
Çıkış, yaprak ve baş bağlama: soğanın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği.

Soğan başındaki her katman, aslında bir yaprağın kalınlaşmış alt kısmıdır. Bu yüzden baş bağlamadan önce bitki ne kadar çok ve sağlıklı yaprak geliştirirse baş o kadar iri olur. Üstelik soğan kökü kısa, az dallı ve kök tüyü çok azdır; besini almakta en çok zorlanan sebzelerden biridir.
3 kritik anı gör ↓Soğan için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Soğan tohumu küçüktür ve yavaş çimlenir; kaymak bağlayan toprakta filiz yüzeye çıkamaz, tarla seyrek kalır.

Kısa kök kuruyan toprakta suya yetişemez; azot ve kükürt yetersizliği de yaprakları açar ve uçlar erken kurur.

Çeşit ile ekim zamanı uyumsuzsa, fazla azot verilmişse veya bitki çok sıksa soğan boğaz kalınlaşıp baş yapmadan kalabilir.

Baş bağlamadan önce yeterli yaprak gelişmezse, baş bağlarken su ve potasyum yetmezse baş küçük kalır.
Soğan belirtileri hakkında
En sık sebepler bölgeye uygun olmayan çeşit (gün uzunluğu isteği farklı), geç dikim, fazla azot ve çok sık ekimdir. Bu durumda boğaz kalınlaşır ama baş oluşmaz. Azotu baş bağlamadan önce kesin; bu dönemde topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
Kuraklık, kısa kökün suya yetişememesi, azot ve kükürt yetersizliği ve tuzlu su en sık sebeplerdir. Hasada yakın yaprakların sararıp yatması ise doğaldır.
İri arpacık kullanımı, düzensiz sulama ve büyüme döneminde gelen dalgalı sıcaklıklar bir bitkide birden fazla büyüme noktası oluşmasına ve başın ikizlenmesine yol açar. Orta boy arpacık seçin, sulamayı düzenli tutun.
Allium cepa
Soğan kökleri baştaki tablaya bağlı, kısa ve neredeyse dallanmayan köklerdir; çoğu toprağın üst 20–30 santiminde kalır. Kök tüyü çok az olduğu için soğan, toprakta besin olsa bile ona ulaşmakta zorlanır. Gevşek, kaymak bağlamayan ve nemi dengeli toprak soğan için ilk şarttır.
Soğanda fosfor kök ve erken gelişim, potasyum baş iriliği ve dayanımı, kükürt ise soğana kokusunu ve keskinliğini veren maddeler için gereklidir. Baş bağlama gün uzunluğuyla başlar; bu ana kadar oluşan yaprak sayısı başın iriliğini belirler. Kireçli toprakta fosfor bağlanır, tuzlu suda ise kısa kökler su alamaz ve yaprak uçları kurur.
Bitki probiyotiği soğanda ilk çıkışla birlikte kısa köklere yerleşir; yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Yapraklar geliştiğinde yapraktan uygulama, başın temeli olan yaprak gelişimi dönemine eşlik eder; baş bağlama ve boğaz doldurmada topraktan uygulama kök bölgesini tazeler. Amaç, kısa kökün daha geniş bir alandan besin almasına yardımcı olmaktır.
Soğan (Allium cepa), başı aslında kalınlaşmış yaprak kaidelerinden oluşan iki yıllık bir bitkidir. Kuru soğan yetiştiriciliği Türkiye'de tohumdan doğrudan ekimle (Amasya, Ankara-Polatlı, Çorum) ve arpacıktan dikimle (Bursa, Balıkesir, Tekirdağ) yapılır; Kantartopu-3, Akgün-12, Valencia ve Texas Early Grano tipleri yaygındır. Baş bağlama gün uzunluğuyla başladığı için o güne kadar kaç sağlıklı yaprak kurulduğu, başın iriliğini belirleyen asıl sınırdır.
Soğan kökleri baştaki tablaya bağlı, az dallı ve neredeyse kök tüysüzdür; çoğu üst 20–30 cm'de kalır. Besine ulaşmakta en zorlanan sebzelerdendir.
Kısa gün çeşitleri günler 10–12 saate, uzun gün çeşitleri 13–15 saate ulaşınca baş bağlar. Bölgeye uymayan çeşit ya baş bağlamaz ya da erken ve küçük bağlar.
Soğanda verim kaybı toprak tuzluluğu yaklaşık 1,2–1,4 dS/m'yi geçince başlar. Tuzlu suyla sulanan tarlada baş küçülür, yaprak uçları erken kurur.
Hasatta incelip kendiliğinden yatan boyun, iyi kapanmış ve depoya dayanıklı bir baş demektir. Kalın boyunlu soğan depoda erken filizlenir.
Kısa köke geniş bir besin alanı açmak, kilitli fosfor ve potasyumu başa taşımak için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis soğanın kısa köklerine tutunup biyofilm kurar; büyüme düzenleyicileriyle yan kök oluşumunu teşvik eder. Daha çok kök ucu, besine ulaşmakta zorlanan soğan için daha geniş bir alan demektir.
B. megaterium kireçli topraklarda bağlı kalan fosforu çözer. Kökü zayıf soğan fosforu en zor alan sebzelerdendir; erken dönemde fosfor yaprak sayısını doğrudan etkiler.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan polisakkarit tabakası kurar, B. pumilus ACC deaminazla stres etilenini dengeler. Tuza duyarlı soğanın tuzlu su ve kuraklıkta dayanmasına yardımcı olurlar.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer. Baş bağlarken potasyum akışı katmanların dolmasına, başın sıkı ve depoya dayanıklı gelişmesine katkı sağlar.
Beş tür, soğanın çıkıştan boyun yatmasına kadar kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: İlk çıkış
Soğan kökü kısa ve tüysüzdür. B. subtilis kök uçlarına yerleşip biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Çıkış ve yaprak gelişimi
Soğanın başını yaprak sayısı belirler; yaprak sayısını ise erken dönem fosforu. B. megaterium bağlı fosforu çözer.
Hedef dönem: Yaprak gelişimi ve sıcaklar
Soğan tuza en duyarlı sebzelerden biridir. B. amyloliquefaciens kök çevresinde jel benzeri bir tampon tabaka kurar.
Hedef dönem: Baş bağlama
Baş bağlarken soğanın potasyum ihtiyacı en yükseğe çıkar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Baş bağlama
Sıcak ve kurak günlerde artan stres hormonları soğanda erken ve küçük baş bağlatır. B. pumilus hormon dengesini korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Soğandaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Yan kök, demir, eşit çıkış | İlk çıkış |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Yaprak sayısı, kök gelişimi | Çıkış ve yaprak gelişimi |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Tuz ve kuraklık stresine destek | Yaprak gelişimi ve sıcaklar |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Baş iriliği, sıkılık, depo ömrü | Baş bağlama |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Stres dengesi, kalsiyum alımı | Baş bağlama |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Çıkışla birlikte kısa kökler toprağa yayılır. Bakteriler bu dönemde köke yerleşir; kök tüyü oluşumu ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Damlama, yağmurlama veya can suyu

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Her yeni yaprak, başta bir katman demektir. Yapraktan uygulama bu yaprak gelişimi dönemine eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Gün uzadıkça baş bağlar ve katmanlar dolar. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir; besin akışı desteklenir.
Nasıl: Damlama veya yağmurlama
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: ekimden sonra ilk çıkışla topraktan, yapraklar geliştiğinde yapraktan, baş (yumru) oluşumu ve boğaz doldurmada topraktan. Patates, sarımsak ve havuçla aynı programdır.
Arpacık dikiminden sonra ilk yeşil filizler topraktan çıktığında topraktan uygulama yapın. Kışlık dikimlerde toprak donukken uygulama yapmayın; ilk uygun nemli ve ılık günü bekleyin.
Damla sulamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Yağmurlamada sulamanın son bölümünde verin; sulama yoksa toprak nemliyken, yağmurdan önce veya hemen sonra pülverizatörle sıra üzerine, toprağa uygulayın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Bitkiler hızla yaprak çıkarırken, sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken püskürtün. Soğan yaprağı mumlu olduğu için ince damlalı meme kullanın ve yaprak yüzeyinin iyice ıslanmasına dikkat edin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Tohum veya arpacık toprağa girdikten sonra ilk yeşil filizler çıkar. İlk uygulama bu çıkışla yapılır; bakteriler kısa köklere en baştan yerleşir.
1. uygulama · ilk çıkışla · topraktan
Bitki serin havada yaprak sayısını artırır; her yeni yaprak başta bir katman demektir. Yapraktan uygulama bu döneme eşlik eder.
2. uygulama · yapraklar geliştiğinde · yapraktan
Günler uzayıp hava ısınınca baş bağlar, katmanlar dolar. Topraktan uygulama kök bölgesindeki bakteri nüfusunu tazeler; azot bu dönemden önce kesilir.
3. uygulama · baş bağlama ve boğaz doldurma · topraktan
Boyun incelip yapraklar kendiliğinden yatar. Sulama kesilir, başlar söküldükten sonra tarlada kurutulur.
Küçük ve yavaş çimlenen soğan tohumu, kaymak bağlayan toprakta yüzeye çıkamaz; tarla seyrek kalır.
Geç ekim, soğuk ya da kurak ilkbahar ve zayıf kök, baş bağlamadan önce yeterli yaprak kurulamamasına yol açar.
Geç ve fazla azot, bölgeye uymayan çeşit ve düzensiz sulama boynun incelmesini geciktirir; baş iyi kapanmaz.
Tuzlu su, kuraklık, sıcak rüzgâr ve potasyum-kükürt yetersizliği yaprakları kıvırır, uçları erken kurutur.
Kalın boyunlu, iyi kurutulmamış ve erken sökülen soğan depoda filiz verir, ağırlık kaybeder.
Soğan kökü kısa, az dallı ve kök tüyü çok azdır. Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Soğan, kökü zayıf olduğu için fosforu almakta en çok zorlanan sebzelerdendir.
B. licheniformis ve B. pumilus, tuzlu sulama suyu ve kuraklık gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Soğanda bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
İri arpacık veya kalın fide, kışta ya da erken ilkbaharda uzun süre soğuk görürse bitki tohuma geçer ve baş yerine sap verir. Orta boy arpacık kullanmak ve çeşide uygun dikim zamanı seçmek bu riski azaltır.
Hayır. İkisinde de aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir; taze soğanda hasat erken olduğu için üçüncü uygulama hasattan önceki hızlı büyüme dönemine denk gelir.
Kuru soğanda yaprakların yarıdan fazlası kendiliğinden yatıp sararmaya başladığında hasat zamanı gelmiştir. Hasattan 1–2 hafta önce sulamayı kesin; söktükten sonra başları birkaç gün tarlada kurutun.
Soğanda kök, çiçek ve meyve
Kuru soğan tohumu iç bölgelerde şubat sonu–nisan arasında, arpacık ise şubat–mart aylarında dikilir. Akdeniz ve Ege gibi ılıman bölgelerde kısa gün çeşitleri eylül–ekim arasında ekilir, ilkbaharda hasat edilir. Ekim zamanı mutlaka çeşidin gün uzunluğu isteğine göre seçilmelidir.
Arpacıkla kuru soğan dikiminde sıra arası 25–30 cm, sıra üzeri 8–12 cm bırakılır. Tohumla doğrudan ekimde 3–4 sıralı bantlar halinde, bant içi sıralar 20–30 cm, bitki arası seyreltmeden sonra 6–10 cm olacak şekilde ekim yapılır. Tohum 1–2 cm, arpacık 3–4 cm derine yerleştirilir.
Soğan için toprak sonbaharda derin sürülür, ilkbaharda ince ve düz bir tava hazırlanır. Kesekli, taşlı ve kaymak bağlayan toprak çıkışı ve baş şeklini bozar. Çiftlik gübresi soğandan önceki ürüne verilmeli; taze ahır gübresi doğrudan soğan tarlasına atılmamalıdır.
Arpacık, soğan tohumunun çok sık ekilip küçük baş halinde hasat edilmesiyle elde edilir ve ertesi yıl kuru soğan için dikilir. Sık ekim sayesinde bitkiler fındık iriliğinde baş bağlar; yapraklar yatınca sökülüp kurutulur ve serin, kuru yerde saklanır. Dikimde orta boy (yaklaşık 1,5–2 cm) arpacık tercih edilir; iri arpacık sapa kalkmaya daha yatkındır.
Tohumdan doğrudan soğan yetiştiriciliği tek yılda kuru soğan verir, arpacıktan yetiştiricilik ise iki yıl sürer ama daha erken ve daha güvenli bir hasat sağlar. Doğrudan ekim makineli tarıma ve büyük alanlara uygundur; tohum maliyeti düşüktür ama çıkış ve yabancı ot kontrolü daha zordur. Arpacık dikimi erken hasat, iri baş ve kolay bakım için tercih edilir.
Soğan gübrelemesi toprak analizine göre, ekimde fosfor-potasyum taban gübresi ve azotun bir kısmıyla başlar. Kalan azot yaprak gelişimi döneminde 2–3 parçada verilir ve baş bağlama başlamadan kesilir. Baş bağlamada potasyum ve kükürt ağırlıklı beslenir; dekardan 4–6 ton baş için yaklaşık 15 kg azot, 10 kg fosfor ve 15 kg potasyum gerekir. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Soğan ekiminde fosforlu ve potasyumlu taban gübresi ile kükürt içeren gübreler kullanılmalıdır. Kükürt soğana keskin tadını ve kokusunu veren bileşikler için gereklidir; amonyum sülfat ve potasyum sülfat bu yüzden soğanda sık tercih edilir. Fazla azot boynu kalınlaştırır ve depo ömrünü kısaltır.
Soğan, kısa kökü nedeniyle az ama sık sulanmalıdır; toprak üst 20 cm'de kurumaya başlamadan su verilir. Yaprak gelişimi ve baş bağlama en kritik dönemlerdir; bu dönemde susuz kalan soğanın başı küçük kalır. Hasattan 1–2 hafta önce, boyunlar yatmaya başlayınca sulama kesilir.
Soğan yaprakları çoğunlukla susuzluk, tuzlu su, sıcak rüzgâr ve potasyum yetersizliği nedeniyle kıvrılır. Kısa kök kuruyan toprakta yaprağa yeterli su gönderemez, yaprak kendini kıvırarak su kaybını azaltır. Kıvrılma lekelerle veya yaprak üzerinde gümüşi izlerle birlikteyse bitki koruma uzmanına danışın.
Soğan yaprakları, başlar istenen iriliğe ulaşıp yaprakların yaklaşık yarısı kendiliğinden yatmaya başladığında yatırılır. Kalan dik yaprakların boyun kısmından ezilerek yatırılması olgunlaşmayı eşitler. Yatırmadan 15–20 gün sonra dış kabuklar kurur ve soğan sökülebilir.
Bacillus, karışım ve uygulama
Soğan hasat zamanı, boyunların yumuşayıp yaprakların yarıdan fazlasının kendiliğinden yatması ve sararmasıyla anlaşılır. Bu dönemde dış kabuk renk alır, boyun incelir. Çok erken sökülen soğan iyi kapanmaz ve depoda filizlenir; çok geç sökülen soğanda dış kabuk çatlar.
Kuru soğanda dekara verim iyi koşullarda 4–6 tondur. Sulu ve iyi yönetilen tarlalarda, uygun çeşit ve doğru gübrelemeyle daha yüksek verim alınabilir. Verimi en çok baş bağlamadan önceki yaprak sayısı ve baş dolumundaki su-potasyum düzeni belirler.
En verimli soğan tohumu, bölgenin gün uzunluğuna uygun olan çeşittir: güneyde kısa gün, iç ve kuzey bölgelerde orta-uzun gün çeşitleri. Türkiye'de ilk tescilli çeşitler Kantartopu-3 ve Akgün-12'dir; ayrıca Valencia tipi ve Texas Early Grano gibi kısa gün tipleri ile çok sayıda hibrit kullanılır. Bölgede denenmiş, sertifikalı tohum tercih edilmelidir.
Soğanın acı ve keskin olması, kükürtlü bileşiklerin yüksekliğinden kaynaklanır; kükürtçe zengin toprak, sıcak ve kurak yetişme koşulları acılığı artırır. Tatlı soğan için düşük kükürtlü, iyi sulanan topraklarda kısa gün tatlı çeşitler yetiştirilir. Acılık aynı zamanda çeşit özelliğidir.
Kuru soğan, iyice kurutulup boyunları kapandıktan sonra serin, kuru ve havadar yerde saklanır. Uzun süreli depolamada 0–2 °C ve %65–70 nem uygundur; ev koşullarında karanlık ve hava alan file veya kasalar kullanılır. Patatesle aynı yerde saklanmamalıdır; nem ve gaz alışverişi filizlenmeyi hızlandırır.
Soğan için ideal toprak pH'ı 6,0–7,0, tuzluluk (EC) sınırı yaklaşık 1,2–1,4 dS/m'dir. Soğan tuza en duyarlı sebzelerdendir; bu sınırın üstünde baş küçülür, yaprak uçları kurur. Kireçli ve yüksek pH'lı toprakta fosfor, çinko ve mangan alımı zorlaşır.
Proverim soğanda kısa köklerin yan kök oluşturmasını, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesini ve tuz-kuraklık stresinde kökün dayanmasını destekler. İçindeki 5 Bacillus türü Bakanlık lisanslı bir mikrobiyal gübre olarak kök bölgesinde birlikte çalışır. Yaprak gelişimine ve başın iri, sıkı dolmasına yardımcı olur.
Soğanda Proverim 3 kez uygulanır: ilk çıkışla topraktan, yapraklar geliştiğinde yapraktan, baş bağlama ve boğaz doldurmada topraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile karıştırılıp 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün 0,5 L şilempe ile 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim suda çözünen NPK ve sıvı gübrelerle aynı sulamada verilebilir. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp sonra tanka ekleyin, karışımı aynı gün kullanın. Bakırlı ürünler, klorlu su ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırmayın; bakırlı bir uygulamadan sonra en az 7–10 gün ara verin.
Soğanın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.