
Fide dikimde duraklıyor
Karnabahar fidesi dikimden sonraki duraklamaya en hassas lahanagildir. Geç tutunan fide yeterli yaprak yapmadan baş bağlamaya geçebilir.
Satın al
Dikim, 4–6 yaprak ve hızlı büyüme: karnabaharın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Karnabahar, lahanagiller içinde sıcaklığa, suya ve besine en hassas olanıdır. Fide döneminde yaşanan bir duraklama, bitkinin yeterli yaprak yapmadan küçük bir baş vermesine yol açabilir. Bor ve molibden gibi çok az miktarda gereken besinlere de duyarlıdır; bunlar eksik kaldığında baş ve sap kalitesi düşer.
3 kritik anı gör ↓Karnabahar için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Karnabahar fidesi dikimden sonraki duraklamaya en hassas lahanagildir. Geç tutunan fide yeterli yaprak yapmadan baş bağlamaya geçebilir.

Azot yetersizliğinde alt yapraklar sararır; molibden eksikliğinde genç yaprakların ayası daralıp şerit gibi kalır. Asitli toprakta molibden alımı zorlaşır.

Fide döneminde kuraklık, soğuk ya da besin eksikliği yaşayan bitki, yeterli yaprak yapmadan düğme büyüklüğünde bir baş verir. Bu baş bir daha büyümez.

Kök besine yetişemezse baş küçük kalır; güneş gören baş sararır, sıcak havada gevşeyip dağılır. Pazarda değer gören sıkı ve beyaz baştır.
Karnabahar belirtileri hakkında
En sık sebepler mevsime uygun olmayan çeşit, çok yüksek sıcaklık, dikimden sonra uzun duraklama ve azot yetersizliğidir. Bazı çeşitler baş bağlamak için serin dönem ister; yanlış zamanda dikilen bitki yaprak yapar ama baş bağlamaz.
Fide döneminde kuraklık, soğuk ya da besin eksikliği yaşayan bitki yeterli yaprak yapmadan erken baş bağlar; bu baş küçük kalır. Kesintisiz büyüme ve dikimde hızlı tutunma bunun için belirleyicidir.
Güneş gören karnabahar başı sararır ve sertleşir. Baş yumurta büyüklüğüne geldiğinde iç yaprakları başın üzerine toplayıp bağlamak başın beyaz kalması için en yaygın yoldur; kendinden kapanan çeşitlerde buna gerek kalmaz.
Brassica oleracea var. botrytis
Karnabahar fideyle dikilir ve kökü lahanaya göre daha az yayılır. Fide döneminde kuraklık, soğuk ya da uzun bekleme yaşanırsa bitki erken olgunluğa girer ve küçük bir baş verir. Derin, nem tutan ve organik maddece zengin toprak, kesintisiz büyüme için gereklidir.
Karnabahar dış yaprak döneminde bol azot, baş oluşumunda su ve potasyum ister. Bor eksikliğinde gövde içi boşalır ve başta kahverengi lekeler görülür; molibden eksikliğinde ise yaprak ayası daralıp şeritleşir. Kireçli toprakta bor, asitli toprakta molibden kolayca alınamaz.
Bitki probiyotiği karnabaharda dikim suyuyla verildiğinde yeni çıkan köke yerleşir ve fidenin duraklamadan tutunmasına yardımcı olur. 4–6 yaprakta ve hızlı yaprak gelişiminde yapılan iki yapraktan uygulama, başı besleyecek yaprak alanının büyüdüğü döneme eşlik eder.
Karnabahar (Brassica oleracea var. botrytis), lahanagillerin sıcaklığa, suya ve besine en hassas üyesidir. Yenen kısmı, açılmamış çiçek taslaklarının oluşturduğu beyaz taçtır (baş); beyazın yanında mor, yeşil ve sivri (romanesko) tipler de yetiştirilir. Türkiye'de üretim ağırlıkla sonbahar ve kış aylarındadır. Karnabahar yetiştiriciliğinde fide döneminde yaşanan tek bir duraklama, bitkinin yeterli yaprak yapmadan küçük bir taç bağlamasına yol açabilir; bu yüzden kökün dikimden itibaren kesintisiz çalışması belirleyicidir.
Taç en iyi 15–20 °C'de oluşur. Bu dönemde yüksek sıcaklık taç oluşumunu geciktirir, tacı gevşetir, yüzeyini tüylendirir.
Bor eksikliğinde gövde içi boşalır ve taç kahverengileşir; molibden eksikliğinde genç yaprak ayası daralıp şerit gibi kalır (kamçı kuyruk). Kireçli toprakta bor, asitli toprakta molibden zor alınır.
Beyaz taç güneş görünce sararır ya da morarır. Bu yüzden iç yapraklar tacın üzerine toplanır ya da kendinden kapanan çeşitler seçilir.
Dikim şokunu kısaltmak, büyümeyi duraklatmadan taç dönemine taşımak ve iz elementlerin köke ulaşmasına yardım etmek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis yeni çıkan kök uçlarında biyofilm kurar, oksin ve sitokinin öncülleriyle kök oluşumunu teşvik eder; B. megaterium bağlı fosforu çözer. Fidenin dikimden sonra beklemeden büyümeye geçmesine yardımcı olur.
Kesintisiz kök çalışması ve fosfor-demir akışı, karnabaharın taç bağlamadan önce yeterli yaprak alanı kurmasına katkı sağlar; erken ve küçük taç (düğmeleşme) riskinin azalmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer, B. pumilus kalsiyum alımına yardım eder; tacın sıkı, ağır ve dokusunun sağlam kalmasına katkı sağlar.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkaritler üretir, B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengelemeye yardım eder; sıcak dalgalarında tacın gevşemesi ve tüylenmesi riskinin azalmasına katkı sağlar.
Beş tür, karnabaharın dikimden taç hasadına kadar süren sezonunda kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Dikim ve yaprak dönemi
Karnabahar fidesi dikim duraklamasına en hassas lahanagildir. B. subtilis kök uçlarına tutunup biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Dikim ve serin dönem
Fosforu yetersiz kalan fide yaprak yapmadan taç bağlamaya yönelebilir. B. megaterium toprakta bağlı kalan fosforu çözer.
Hedef dönem: Yaprak dönemi ve taç
Karnabahar suyun kesilmesine ve tuza hassastır. B. amyloliquefaciens kök çevresinde tampon bir bölge kurar.
Hedef dönem: Taç oluşumu ve hasat
Taç büyürken karnabaharın potasyum ihtiyacı artar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Yaprak dönemi ve taç
Sıcak dalgası ve su stresi karnabaharda hormon dengesini bozar. B. pumilus bu dengeyi korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Karnabahardaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Hızlı tutunma, kesintisiz büyüme | Dikim ve yaprak dönemi |
| B. megaterium | Fosfataz ve organik asit üretimi | Fide enerjisi, yaprak alanı | Dikim ve serin dönem |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Su dengesi, tuz stresine destek | Yaprak dönemi ve taç |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Sıkı, ağır taç | Taç oluşumu ve hasat |
| B. pumilus | ACC deaminaz, hormon dengesi | Kalsiyum alımı, stres dengesi | Yaprak dönemi ve taç |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Karnabaharda dikimden sonraki ilk haftalar bütün sezonu belirler. Dikim suyuyla verilen bakteriler köke en baştan yerleşir; tutunma ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Dikim suyu, can suyu veya damlama

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
4–6 yaprakta karnabahar yaprak alanını genişletmeye başlar. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Baş görünmeden önce bitki yaprak alanını hızla büyütür. İkinci yapraktan uygulama, başı besleyecek bu hızlı gelişime eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan, hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Lahana ve brokoliyle aynı programdır.
Baş yumurta büyüklüğüne ulaşıp görünmeye başladığında iç yapraklar başın üzerine toplanır ve bağlanır. Bu dönem, takvimdeki uygulamalar tamamlandıktan sonraya denk gelir.
İlk uygulama dikimle birlikte veya dikim suyuyla yapılır. Damlamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirerek ürünü kök bölgesine indirin. Karık sulamalı tarlada dikim suyuna katarak, sulanmayan küçük alanlarda ise toprak nemliyken fide dibine can suyu olarak verin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken, mumlu yaprağı iyi kaplayacak ince damlayla püskürtün. İkinci yapraktan uygulama, taç görünmeden önceki hızlı yaprak gelişimi döneminde aynı şekilde yapılır; yaprak yüzeyine yerleşen Bacillus türleri bu iki dönemde yapraktan besin alımına eşlik eder.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Karnabaharda dikimden sonraki ilk haftalar bütün sezonu belirler. Dikim suyuyla verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium köke en baştan yerleşir; fidenin duraklamadan tutunmasına yardımcı olur.
1. uygulama · dikimle birlikte veya dikim suyuyla · topraktan
Tutunan fide yaprak alanını genişletmeye başlar; çapa ve boğaz doldurma bu dönemde yapılır. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
2. uygulama · 4–6 gerçek yaprak · yapraktan
Taç görünmeden önce bitki yaprak alanını en hızlı büyüttüğü döneme girer; bu yaprak alanı tacın iriliğini belirler. İkinci yapraktan uygulama bu gelişime eşlik eder.
3. uygulama · hızlı yaprak gelişimi döneminde · yapraktan
Taç yumurta büyüklüğüne gelince iç yapraklar üzerine toplanıp bağlanır; taç sıkı ve beyazken hasat edilir. Takvimde ek uygulama yoktur; sulamayı ve beslemeyi sürdürün.
Fide döneminde kuraklık, soğuk, besin eksikliği ya da dikimde uzun bekleme, bitkinin yeterli yaprak yapmadan düğme büyüklüğünde taç bağlamasına yol açar.
Taç oluşurken sıcaklık yükselirse çiçek taslakları uzar, taç yüzeyi kadifemsi ve tüylü görünür; pazar değeri düşer.
Güneş gören beyaz taç sararır; güneş ve sıcaklık dalgalanmasıyla bazı çeşitlerde mor-pembe renk oluşur.
Bor eksikliği ve aşırı hızlı büyüme gövde içini boşaltır, taçta kahverengi lekeler oluşturur; aşırı azot da tacı gevşetir ve kahverengileştirir.
Asitli toprakta molibden alınamayınca genç yaprakların ayası gelişmez, yaprak şerit gibi kalır; büyüme noktası zayıflar.
Karnabaharda fide döneminden baş bağlamaya kadar büyümenin duraklamadan sürmesi gerekir. Kökün dikimden itibaren hızlı kurulması bu sürekliliğe yardımcı olur.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Fosfor, karnabaharda dikim sonrası kök gelişimi için gereklidir.
B. licheniformis ve B. pumilus, sıcak, kuraklık ve tuzlu su gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Karnabaharda bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 11,7 L gerekir.
Bor eksikliğinde gövdenin içi boşalır ve kahverengileşir, başın yüzeyinde kahverengi lekeler görülür. Kesin karar için yaprak analizi yaptırın; bitki probiyotiği bor gübresinin yerini tutmaz.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Evet. Dikim suyuyla vermek takvimdeki ilk topraktan uygulamadır. Oran aynıdır: 1 L ürün önce 0,5 L şilempe ile karıştırılır, 200 L suyla 2 dekara kadar verilir.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Karnabaharda kök, çiçek ve meyve
Karnabahar tohumu, fide için hasat zamanına göre ekilir: sonbahar ve kış hasadı için yaz başında ve ortasında (genellikle Mayıs–Temmuz), ilkbahar hasadı için kış sonunda korumalı alanda. Fideler 4–6 haftada dikime hazır olur. Türkiye'de üretimin büyük kısmı sonbahar-kış hasadına yöneliktir.
Karnabahar fidesi 4–5 gerçek yapraklıyken dikilir; kışlık karnabahar için Temmuz–Ağustos, yazlık için Şubat–Mart dikimleri yaygındır. Dikim zamanı, taç oluşumunun 15–20 °C'lik serin döneme denk geleceği şekilde çeşide göre ayarlanmalıdır.
Karnabahar fideyle, sıra arası 50–80 cm ve sıra üzeri çeşide göre 30–60 cm aralıkla dikilir. Erkenci, küçük gelişen çeşitler daha sık; iri yapraklı geççi çeşitler daha geniş dikilir. Yaşlanmış, uzun süre viyolde beklemiş fide kullanmayın; bu fideler erken ve küçük taç bağlar.
Karnabahar derin, organik maddece zengin, nem tutan tınlı topraklarda ve 15–20 °C serin havada en iyi yetişir. Uygun pH 6,0–7,0 arasıdır; pH düştükçe molibden, yükseldikçe bor alımı zorlaşır. Sıcağa, dona ve kuraklığa hassastır; büyümenin hiç duraklamaması gerekir.
Karnabahar, taç sıkı, beyaz ve çiçek taslakları birbirinden ayrılmadan hasat edilir; çeşide göre dikimden yaklaşık 60–100 gün sonra. Taç, birkaç yaprakla birlikte kesilir. Geciken hasatta taç gevşer, tüylenir ve dağılır.
Beyaz karnabaharda morarma ve pembeleşme, taç güneş gördüğünde oluşan renk maddelerinden kaynaklanır; sıcaklık dalgalanmaları bunu artırır. Bazı çeşitler bu renklenmeye daha yatkındır. Taç görünür görünmez iç yaprakları üzerine toplamak ve kendinden kapanan çeşit seçmek renklenmeyi azaltır. Mor karnabaharda ise mor renk çeşidin kendisidir.
Karnabaharın tüylenmesi, taç oluşurken sıcaklığın yükselmesiyle çiçek taslaklarının uzayıp taç yüzeyini kadifemsi yapmasıdır. Taç oluşumunun sıcak döneme kayması, fazla azot ve geç hasat tüylenmeyi artırır. Dikim zamanını tacın serin döneme denk geleceği şekilde ayarlayın ve hasadı geciktirmeyin.
Karnabahar tacı güneş gördüğünde sararır; bu, yaprak bağlamanın yapılmadığı ya da geç yapıldığı tarlalarda sık görülür. Tacın içinden küçük yeşil yaprakların çıkması (yapraklanma) ise taç oluşurken yaşanan sıcak dönem ve dengesiz beslenmeyle ilgilidir. Yaprak bağlamayı zamanında yapın, sıcak döneme denk gelen dikimlerden kaçının.
Karnabaharda gübreleme toprak analizine göre planlanır; organik maddesi düşük toprağa dekara 4–6 ton yanmış çiftlik gübresi verilir. Ticari gübre olarak dekara yaklaşık 40–50 kg amonyum sülfat, 40–50 kg süperfosfat ve 20–30 kg potasyum sülfat önerilir; azotun bir kısmı dikimden sonra bölünerek verilir. Bor ve molibden ihtiyacı ayrıca karşılanmalıdır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Karnabahar organik maddeyi, yaprak döneminde azotu ve taç döneminde potasyumu sever; bor ve molibden ise onun için diğer sebzelerden daha kritiktir. Azot noksanlığında yapraklar sararır, fosfor noksanlığında koyu yeşil ve küçük kalır. Aşırı azot ise tacı gevşetir, kahverengileştirir ve yaprakları kıvırcıklaştırır.
Bacillus, karışım ve uygulama
Molibden eksikliğinde genç yaprakların ayası gelişmez, yaprak orta damar boyunca şerit gibi incelir; buna kamçı kuyruk denir. Asitli topraklarda daha sık görülür. Toprak pH'ını uygun aralığa getirmek ve analize göre molibden takviyesi yapmak gerekir.
Karnabaharda dekara verim çeşide ve yetiştiriciliğe göre genellikle 2–4 ton arasındadır. Türkiye ortalaması 2 ton civarında seyrederken, denemelerde iyi hibrit çeşitlerle 3–4 ton alınabilmektedir. Verimi en çok dikim zamanı, sıklık ve fide döneminin duraklamadan geçmesi belirler.
Karnabahar toprağın hiç kurumayacağı şekilde düzenli sulanmalıdır; özellikle dikimden sonraki haftalar ve taç oluşumu en kritik dönemlerdir. Kısa süreli kuraklık bile düğmeleşmeye ve küçük taca yol açabilir. Damla sulama, toprak nemini dengeli tutmak için en uygun yöntemdir.
Taç yumurta büyüklüğüne ulaşıp görünmeye başladığında, iç yapraklar tacın üzerine toplanıp bir lastik ya da iple bağlanır. Böylece taç güneş görmez, beyaz kalır. Kendinden kapanan çeşitlerde buna gerek kalmaz; bağlanan tarlalarda hasat günlerini takip etmek kolaylaşır.
Karnabahar serada yetiştirilebilir ama yaygın değildir; bitki iri olduğu için birim alandan getirisi düşüktür. Sera ya da alçak tünel daha çok erken ilkbahar hasadı ve fide üretimi için kullanılır. Serada sıcaklığın 20–22 °C'yi aşmaması taç kalitesi için önemlidir.
Proverim'deki 5 Bacillus türü karnabaharın kök bölgesine yerleşerek fidenin duraklamadan tutunmasına ve taç dönemine yeterli yaprak alanıyla girmesine yardımcı olur. Bağlı fosfor, demir ve potasyumun çözülmesine katkı sağlar, kökün sıcak, kuraklık ve tuz stresine dayanmasını destekler.
Karnabahara Proverim resmi takvime göre 3 kez verilir: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan ve hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün önce 0,5 L şilempe ile karıştırılır, 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim NPK, bor ve diğer gübrelerle aynı programda kullanılabilir. Bakırlı ürünlerle ve dezenfektanlarla ise aynı tankta karıştırılmamalı, aralarına en az 7–10 gün ara verilmelidir. Karışımı hazırlarken önce ürünü şilempe ile karıştırıp sonra suya ekleyin.
Evet, karnabaharda 3 uygulamanın ikisi yapraktandır: 4–6 gerçek yaprakta ve taç görünmeden önceki hızlı yaprak gelişimi döneminde. Püskürtmeyi sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken, mumlu yaprağı iyi kaplayacak ince damlayla yapın.
Karnabaharın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre topraktan 2, yapraktan 3 dekar.