
Fide dikimden sonra pörsüyor
Viyolden çıkan marul fidesi yeni kök çıkarana kadar suyu az alır; sıcak ve rüzgârlı günde pörsür. Kökün ilk günlerde tutunması bütün sezonun hızını belirler.
Satın al
Dikim, 4–6 yaprak ve hızlı büyüme: marulun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Marul dikimden 6–10 hafta sonra hasat edilir ve aktif kökünün büyük kısmı toprağın üst 30 santimindedir. Bu kısa sürede yaprak sayısını ve ağırlığını katlaması gerekir; kök ilk haftada tutunamazsa kaybedilen zaman geri gelmez. Uç yanığı, gevşek baş ve erken tohuma kaçma çoğu zaman su, sıcaklık ve kökün besin taşıma hızıyla ilgilidir.
3 kritik anı gör ↓Marul için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın alMarul tarlasından gerçek görüntüler
2 video: öncesi / sonrası · sera uygulaması, Mersin Tarsus, Giresun Bulancak.

Viyolden çıkan marul fidesi yeni kök çıkarana kadar suyu az alır; sıcak ve rüzgârlı günde pörsür. Kökün ilk günlerde tutunması bütün sezonun hızını belirler.

Uç yanığı, hızlı büyüyen iç yapraklara yeterli kalsiyum taşınamadığında görülür. Toprakta kalsiyum olsa da düzensiz sulama ve sıcak, durgun hava taşınmayı aksatır.

Uzun gün ve 25 °C'yi aşan sıcaklıkta marul baş bağlamadan sapa kalkar ve yaprakları acılaşır. Yaz ekimlerinde sıcağa uygun çeşit ve düzenli nem belirleyicidir.

Kök zayıf kalırsa marul yaprak sayısını artırsa da ağırlık kazanamaz; baş hafif ve gevşek kalır. Bu da hasadın günlerce gecikmesi demektir.
Marul belirtileri hakkında
En sık sebepler yüksek sıcaklık ve uzun gün, sıcağa uygun olmayan çeşit, dikimden sonra kökün geç tutunması ve azot yetersizliğidir. Gevşek baş çoğu zaman bitkinin son haftalarda yeterli ağırlık kazanamamasıdır.
Buna uç yanığı denir ve iç yapraklara yeterli kalsiyum taşınamamasından kaynaklanır. Düzensiz sulama, tuzlu su, fazla azot ve sıcak, durgun hava taşınmayı aksatır. Sulamayı düzenli tutun, seralarda havalandırmayı artırın.
Marul sapa kalkmaya başladığında yaprak özsuyu acılaşır. Sıcak hava, su stresi ve geç hasat acılığı artırır; serin dönemde yetişen ve zamanında kesilen marul tatlı kalır.
Lactuca sativa
Marul çoğunlukla viyol fidesiyle dikilir. Kazık kökü derine inebilse de besin ve su alan ince köklerin çoğu toprağın üst katmanındadır; bu yüzden yüzeyin kuruması marulu hemen yavaşlatır. Gevşek, nem tutan ve suyu bekletmeyen toprak, kökün ilk haftada hızla yayılması için gereklidir.
Marulun besin ihtiyacı dikimden sonraki ilk haftalarda düşük, baş bağlamaya doğru ise çok yüksektir; ağırlığın büyük kısmı son haftalarda kazanılır. Azot yaprak büyümesini, potasyum baş ağırlığını belirler. Kalsiyum ise hızlı büyüyen iç yapraklara ancak düzenli su akışıyla taşınır; tuzlu suda ve düzensiz sulamada iç yaprak kenarları kahverengileşir.
Bitki probiyotiği marulda dikimle birlikte köke yerleşir ve kökün hızla kurulmasına yardımcı olur. Ankara Üniversitesi'nde iklim odasında yapılan saksı denemesinde Proverim uygulanan marulda 42. günde kök uzunluğu 8,33 cm'den 27,44 cm'ye, yaş ağırlık 10,30 g'dan 75,26 g'a, klorofil 37,57'den 86,50 SPAD'a çıktı (Yıldız, 2022). İki yapraktan uygulama ise 4–6 yaprak ve hızlı büyüme dönemlerinde yaprak gelişimine eşlik eder.
Marul (Lactuca sativa), dikimden 6–10 hafta sonra hasat edilen, serin iklimi seven bir yaprak sebzesidir. Marul yetiştiriciliğinde Yedikule (kos) tipi uzun marul, göbekli (iceberg) marul, kıvırcık, lollo ve batavia tipleri ile serada kış boyu üretim öne çıkar. Bitki ağırlığının büyük kısmını son 2–3 haftada kazanır; bu hızlı büyümeyi taşıyacak kök, dikimden sonraki ilk hafta kurulmalıdır. Marulda verimi ve kaliteyi belirleyen asıl darboğaz, sığ kökün suyu ve kalsiyumu hızla büyüyen iç yapraklara kesintisiz taşıyabilmesidir.
Kazık kökü derine inebilse de suyu ve besini alan ince köklerin çoğu toprağın üst 20–30 cm'indedir. Yüzeyin birkaç gün kuruması marulu hemen yavaşlatır.
Kalsiyum yalnızca su akışıyla taşınır. Terlemesi az olan iç yapraklara ve göbeğe yeterli kalsiyum ulaşmazsa yaprak kenarları kahverengileşir (uç yanığı).
Marulun özsuyundaki lateks, bitki çiçek sapına geçerken ve stres altında acı bileşikler biriktirir. Sıcak ve su stresi, tatlı ve gevrek yaprağın en büyük düşmanıdır.
Marul tohumu yaklaşık 25–28 °C'nin üstündeki toprakta çimlenmeyi durdurur. Yaz sonu ekimlerinde serin saatlerde ekim veya fide kullanımı bu yüzden önemlidir.
Sığ kökü hızla kurmak, su ve kalsiyum akışını son haftalara kadar sürdürmek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis dikim suyuyla yeni kök uçlarına tutunup kılcal kök oluşumunu teşvik eder, B. megaterium bağlı fosforu çözer. Viyol fidesinin dikim şokundan çabuk çıkması, kısa sezonda kaybedilen günleri azaltır.
B. pumilus genç kök uçlarının oluşumuna katkıyla kalsiyum alımını kolaylaştırır; B. amyloliquefaciens kök çevresinin su tutmasını destekler. Düzenli su ve kalsiyum akışı, iç yaprak kenarlarında kahverengileşmenin azalmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasında bağlı potasyumu çözer. Baş bağlama döneminde potasyum akışının sürmesi, yaprakların su ve kuru maddeyle dolmasına, ağır ve sıkı başa katkı sağlar.
B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengelemeye, B. amyloliquefaciens ekzopolisakkaritlerle kuraklık ve tuz stresini hafifletmeye yardım eder. Stresin azalması, bitkinin çiçek sapına geçmeden yaprak yapmayı sürdürmesini destekler.
Beş tür, marulun dikimden hasada kadar süren kısa sezonunda kök bölgesinde ve yaprak yüzeyinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Dikim
Viyolden çıkan marul fidesi yeni kök çıkarana kadar suyu az alır. B. subtilis dikim suyuyla kök uçlarına tutunur ve biyofilm kurar.
Hedef dönem: Dikim ve 4–6 yaprak
Soğuk toprakta marul fosforu zor alır; genç yapraklar kızarır, büyüme durur. B. megaterium bağlı fosforu çözer.
Hedef dönem: Hızlı yaprak gelişimi
Marul tuza hassas bir sebzedir ve sığ kökü kuruyan yüzeye hemen tepki verir. B. amyloliquefaciens kök çevresinde hızla çoğalarak tampon bir bölge kurar.
Hedef dönem: Baş bağlama
Marul ağırlığının çoğunu son haftalarda kazanır; bu dönemde potasyum ihtiyacı en yüksektir. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Hızlı büyüme ve hasat
Sıcak ve kuraklıkta artan etilen marulu çiçek sapına iter, iç yapraklara kalsiyum taşınımı da aksar. B. pumilus hormon dengesini sürdürmeye yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Maruldaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Hızlı tutunma, kılcal kök, demir | Dikim |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Erken kök, soğukta fosfor | Dikim ve 4–6 yaprak |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Su dengesi, tuz stresi | Hızlı yaprak gelişimi |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Baş ağırlığı, gevreklik | Baş bağlama |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin dengesi | Kalsiyum alımı, stres etileni | Hızlı büyüme ve hasat |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Fide toprağa girdiği anda yeni kök çıkarmaya başlar. Dikim suyuyla verilen bakteriler köke en baştan yerleşir; tutunma ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Dikim suyu, can suyu veya damlama

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
4–6 yaprakta marul rozetini açar ve yaprak alanı hızla büyür. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır, bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Baş bağlamaya doğru marul ağırlığının çoğunu son haftalarda kazanır. İkinci yapraktan uygulama bu hızlı yaprak gelişimine eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan, hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Ispanak, roka ve maydanozla aynı programdır.
Evet. Açık tarla ve serada aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir. Kışın büyüme yavaşladığı için dönemler arasındaki süre uzar; uygulamaları takvim gününe değil bitkinin gelişimine göre yapın.
Marulda ilk uygulama dikimle birlikte yapılır ve ürünün doğrudan fide köküne ulaşması gerekir. Damlamada dikim suyunu verin; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Yağmurlama ya da elle can suyu verilen alanda karışımı dikimden hemen sonra, toprak nemliyken fide diplerine uygulayın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken püskürtün; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır. İkinci yapraktan uygulama hızlı yaprak gelişimi döneminde, baş bağlamaya doğru aynı biçimde yapılır. Serada uygulamadan sonra yaprakların akşama kadar kuruyabilmesi için havalandırmayı açın.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Marul çoğunlukla viyolde 4–5 yapraklı fide olarak dikilir. Dikim suyuyla verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium kök uçlarına en baştan yerleşir; fidenin tutunmasına ve fosfor alımına yardımcı olur.
1. uygulama · dikimle birlikte veya dikim suyuyla · topraktan
Marul rozetini açar ve yaprak alanı hızla genişler. Bu dönemde ışık ve dengeli azot, sonraki baş ağırlığının temelini atar; yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
2. uygulama · 4–6 gerçek yaprak · yapraktan
Hasattan önceki 2–3 haftada marul ağırlığının çoğunu kazanır; su, potasyum ve kalsiyum ihtiyacı zirvededir. İkinci yapraktan uygulama bu hızlı yaprak gelişimine eşlik eder.
3. uygulama · hızlı yaprak gelişimi döneminde · yapraktan
Başlar çeşide özgü iriliğe ve sıkılığa ulaşınca sabah serinliğinde kesilir. Gecikme, özellikle ısınan havada tohuma kalkma ve acılaşma riskini artırır.
Hızlı büyüyen iç yapraklara yeterli kalsiyum taşınamayınca yaprak kenarları kahverengileşir; dışarıdan görünmeyen göbekte bile oluşabilir.
Uzun gün ve 25 °C'yi aşan sıcaklıkta marul baş bağlamadan sapa kalkar; yaprak sertleşir, özsu acılaşır.
Dikimden sonra geç tutunan ya da son haftalarda su ve potasyum sıkıntısı çeken marul baş bağlasa da hafif ve gevşek kalır.
Islak ve soğuk toprakta kökün havasız kalması, azot yetersizliği ve kireçli toprakta demir alımının zorlaşması sararmaya yol açar.
Düşük ışıklı, sıcak ve sık dikilmiş serada marul uzar, yapraklar incelir ve baş toparlanmaz.
Ankara Üniversitesi'nde iklim odası saksı denemesinde Proverim uygulanan marulda 42. günde kök uzunluğu 8,33 cm'den 27,44 cm'ye, yaş ağırlık 10,30 g'dan 75,26 g'a çıktı (Yıldız, 2022).
Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Daha çok kök, daha geniş bir besin ve su alanı demektir.
B. licheniformis ve B. pumilus, sıcak, kuraklık ve tuzlu su gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Marulda bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 11,7 L gerekir.
Ankara Üniversitesi'nde iklim odasında yapılan saksı denemesinde (Prof. Dr. Mustafa Yıldız, 2022) Proverim uygulanan marulda 42. günde yaş ağırlık 10,30 g'dan 75,26 g'a, kök uzunluğu 8,33 cm'den 27,44 cm'ye çıktı. Tarlada sonuç toprak, çeşit ve bakıma göre değişir.
Hayır. Kıvırcık, göbekli (aysberg), romaine ve lollo tipi marullarda aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
10 L suya 50 mL ürün (aynı 1/200 oranı), 1 L suya 5 mL karıştırıp can suyu olarak verin. Saksıda da aynı 3 dönem geçerlidir.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Marulda kök, çiçek ve meyve
Marul tohumu fide için, tarlaya dikimden 4–6 hafta önce viyollere ekilir; açıkta ilkbahar üretimi için Ocak–Mart, sonbahar üretimi için Temmuz–Eylül arası ekim yapılır. Serada kış boyunca kademeli ekim yapılabilir. Doğrudan tarlaya ekimde tohum 0,5–1 cm derinliğe atılır.
Marul fidesi açıkta Şubat–Nisan ve Ağustos–Ekim aylarında, serada Eylül–Mart arasında dikilir. Fide 4–5 gerçek yaprağa ulaştığında dikime hazırdır. Sıcak yaz aylarında dikilen marul hızla tohuma kalkabileceği için yaz dikimlerinde sıcağa dayanıklı çeşit seçilmelidir.
Marul fidesi kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde, fazla derine gömülmeden dikilir. Göbekli ve kıvırcık marulda sıra arası ve sıra üzeri 25–35 cm, iri Yedikule tipinde 30–40 cm bırakılır; çift sıralı masura sistemleri de yaygındır. Çeşide göre dekara yaklaşık 6–11 bin bitki dikilir.
Marul tohumu 15–20 °C toprakta 2–5 günde çimlenir. Toprak sıcaklığı yaklaşık 25–28 °C'yi aşınca tohum çimlenmeyi durdurur; yaz sonu ekimlerinde çıkışın düşük olmasının sebebi budur. Sıcak dönemde akşam ekimi, gölgeleme ya da serin ortamda fide yetiştirmek çıkışı artırır.
Marul, uzun gün ve 25 °C'yi aşan sıcaklıkta baş bağlamadan çiçek sapına geçtiği için tohuma kalkar. Su stresi, kökün zayıf kalması ve hasadın gecikmesi bunu hızlandırır. Yaz üretiminde sapa kalkmaya yavaş çeşit seçin, toprağı düzenli nemli tutun ve başı olgunlaşınca bekletmeden kesin.
Marulun boyuna uzaması çoğunlukla yetersiz ışık, yüksek gece sıcaklığı ve sık dikimden kaynaklanır; tohuma kalkmanın ilk belirtisi de olabilir. Serada havalandırmayı artırmak, gece sıcaklığını düşük tutmak ve dikim sıklığını çeşide göre ayarlamak uzamayı azaltır.
Yeşil marulda yaprakların kırmızılaşması, soğuk ve parlak havada antosiyanin pigmentinin artmasından kaynaklanır. Soğuk toprakta fosfor alımının zorlaşması da kızarmayı belirginleştirir; hava ve toprak ısındıkça renk çoğu zaman düzelir. Lollo rosso gibi kırmızı çeşitlerde ise bu renk doğaldır.
Marul yapraklarının sararması çoğunlukla azot eksikliği, aşırı sulamada havasız kalan kök veya kireçli toprakta demir alımının zorlaşmasından kaynaklanır. Yaşlı dış yapraklardaki sararma azotla, genç yapraklardaki damar arası açılma demirle ilgilidir. Dış yaprakların hasada doğru sararması ise doğaldır; kesin karar için toprak analizi yaptırın.
Marul fidesine dikimde fosfor ağırlıklı bir başlangıç gübresi, sonrasında bölünmüş azot ve bol potasyum verilir. Çiftlik gübresi verilmeyen tarlada dekara saf madde olarak yaklaşık 10–20 kg azot, 10–12 kg fosfor ve 18–20 kg potasyum yeterli kabul edilir; kalsiyum nitrat uç yanığına karşı kalsiyum desteği sağlar. Fazla azot yaprakta nitrat birikimini artırdığı için azot bölünerek verilmelidir. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Marul sabah erken saatlerde, toprak yüzeyi kurumaya başladığında sulanır. Kökü sığ olduğu için az ve sık sulama gerekir; damlamada sıcak havada 1–2 günde bir, serin havada 3–5 günde bir sulama yapılır. Akşam yağmurlamasıyla yaprakları gece ıslak bırakmak ve düzensiz sulama kaliteyi düşürür.
Bacillus, karışım ve uygulama
Marul dikimden 45–70 gün sonra, baş çeşide özgü iriliğe ulaşıp elle bastırıldığında sıkı geldiğinde hasat edilir. Kıvırcık ve yaprak tiplerinde yaprak sayısı ve iriliği esas alınır. Hasat sabah serinliğinde yapılır ve kesilen marul hemen gölgeye alınır.
Marulda dekara verim açık tarlada yaklaşık 2–4 ton, serada ve yoğun dikimde daha yüksektir. Marul çoğunlukla adetle satıldığı için dekardan çeşide göre 6–11 bin baş hedeflenir. Verim; dikim sıklığı, çeşit, mevsim ve tohuma kalkma oranına göre değişir.
Türkiye'de en çok yetiştirilen marul tipleri Yedikule (kos/romaine) tipi uzun marul, göbekli (iceberg) marul, kıvırcık marul, lollo rosso ve lollo bionda ile batavia tipleridir. Kıvırcık tipler en yaygın üretilen gruptur; göbekli marul ise daha serin hava ve daha uzun sezon ister. Kırmızı yapraklı tipler soğukta daha koyu renk alır.
Iceberg marul, serin havada ve sıkı baş bağlaması için kesintisiz su ve dengeli besinle yetiştirilir. Diğer marullardan 1–2 hafta uzun sürer ve sıcağa daha hassastır; baş bağlama döneminde 20 °C'nin üstündeki sıcaklık gevşek baş ve tohuma kalkma riskini artırır. Uç yanığı göbekte görülebildiği için düzenli sulama ve kalsiyum beslemesi önemlidir.
Serada marul kış aylarında gündüz 15–20 °C, gece 5–10 °C sıcaklıkta yetiştirilir. Isıtmasız seralarda bile iyi sonuç verir; asıl dikkat edilecek nokta havalandırma ve nemdir. Yüksek nem ve kapalı sera yaprak kalitesini düşürür, sıcak ve havasız sera ise boy atmaya ve uç yanığına yol açar.
Marul 0–1 °C ve %95–98 nemde saklandığında 2–3 hafta bozulmadan kalır; göbekli marul yaprak tiplerinden daha uzun dayanır. Hasattan sonra en kısa sürede soğutmak raf ömrünü uzatır. Marulu elma, armut ve domates gibi etilen yayan ürünlerle aynı yerde saklamayın; yapraklarda kahverengi lekeler oluşur.
Marul tınlı, organik maddece zengin, nem tutan ama suyu bekletmeyen topraklarda en iyi yetişir. Uygun pH 6,0–7,0'dir. Marul tuza hassastır; toprak EC'si yaklaşık 1,3 dS/m'yi aştığında verim düşmeye, uç yanığı artmaya başlar.
Proverim marulda fidenin hızlı tutunmasına ve sığ kökün su ile besini son haftalara kadar kesintisiz taşımasına yardımcı olur. İçindeki 5 Bacillus türü kılcal kök oluşumunu teşvik eder, bağlı fosfor ve potasyumun çözülmesine yardım eder ve kök çevresinin su tutmasını destekler. Bu, ağır ve sıkı başa, daha az uç yanığına katkı sağlar.
Proverim marulda 3 kez uygulanır: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan, hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün + 0,5 L şilempe 200 L suyla 2 dekara, yapraktan uygulamada 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Yapraktan uygulama sabah erken veya akşam serinliğinde, 10–30 °C'de yapılır.
Proverim gübre programıyla birlikte kullanılabilir, ancak bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla aynı tankta karıştırılmamalıdır. Ürün önce kendi şilempesiyle karıştırılır, sonra suya katılır ve karışım aynı gün kullanılır. Hazır NPK çözeltisiyle tankta uzun süre bekletmeyin; bakırlı uygulamalarla arasına en az 7–10 gün bırakın.
Marulun 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre topraktan 2, yapraktan 3 dekar.