
Fide dikimden sonra duruyor
Lahana fidesi dikimden sonra yeni kök çıkarana kadar bekler; sıcak ve kuru günde bu bekleme uzar. Geç tutunan fide baş bağlamaya küçük girer.
Satın al
Dikim, 4–6 yaprak ve hızlı büyüme: lahananın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Lahana önce geniş dış yapraklarını, sonra bu yaprakların beslediği başı oluşturur. Dikimden sonraki haftalarda gelişen dış yaprak alanı, ileride bağlanacak başın büyüklüğünü belirler. Baş bağlama başladığında su ve azot ihtiyacı hızla artar; düzensiz sulama başı çatlatır, kalsiyum taşınmasının aksaması iç yaprak kenarlarını kurutur.
3 kritik anı gör ↓Lahana için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın alLahana tarlasından gerçek görüntüler
1 video: sera uygulaması, Giresun Bulancak.

Lahana fidesi dikimden sonra yeni kök çıkarana kadar bekler; sıcak ve kuru günde bu bekleme uzar. Geç tutunan fide baş bağlamaya küçük girer.

Azot yetersizliğinde alt yapraklar sararır; soğuk toprakta fosfor alınamayınca yapraklar morumsu renge döner. İkisi de dış yaprak alanını küçültür.

Dış yaprak alanı yetersiz kalırsa, sıcaklık çok yüksekse ya da azot dengesizse lahana baş bağlamakta gecikir. Gevşek, açık yapraklı bitkiler oluşur.

Baş bağlarken kök su ve besine yetişemezse baş küçük kalır. Kuru dönemden sonra gelen bol su ya da geciken hasat ise başı çatlatır.
Lahana belirtileri hakkında
En sık sebepler dikimden sonra kökün geç tutunması, dış yaprak döneminde azot ve su yetersizliği, çok yüksek sıcaklık ve mevsime uygun olmayan çeşittir. Baş, dış yaprakların biriktirdiği besinle bağlanır; o dönemi güçlü geçirmek gerekir.
Kuru bir dönemin ardından gelen bol su ya da yağmur başın içinin hızla büyüyüp çatlamasına yol açar. Olgunlaşan başın tarlada bekletilmesi de çatlamayı artırır. Sulamayı düzenli tutun, olgun başı geciktirmeden hasat edin.
Soğuk toprakta kök fosforu alamaz ve yapraklarda morumsu renk oluşur; özellikle genç fidelerde ve sonbahar dikimlerinde görülür. Toprak ısındıkça çoğu zaman düzelir. Kırmızı lahanada ise mor renk çeşidin kendi rengidir.
Brassica oleracea var. capitata
Lahana fideyle dikilir ve geniş bir alana yayılan saçak bir kök sistemi kurar. Nem tutan, derin ve organik maddece zengin toprakta en iyi gelişir; hafif ve çabuk kuruyan toprakta baş küçük kalır. Dikimden sonraki ilk haftalarda kökün hızla yayılması, dış yaprakların büyümesinin temelidir.
Lahana yüksek verimli ve besine aç bir sebzedir: dış yaprak döneminde azot, baş bağlamada potasyum ve su ihtiyacı en üst düzeye çıkar. Kalsiyum ve bor da başın sıkılığı ve iç kalitesi için önemlidir. Kireçli toprakta fosfor ve bor bağlanır; soğuk toprakta genç fideler fosfor alamayıp morarır.
Bitki probiyotiği lahanada dikim suyuyla verildiğinde yeni çıkan köke yerleşir ve fidenin tutunmasına yardımcı olur. 4–6 yaprakta ve hızlı yaprak gelişiminde yapılan iki yapraktan uygulama, başı besleyecek dış yaprak alanının büyüdüğü döneme eşlik eder.
Lahana (Brassica oleracea var. capitata) önce geniş dış yapraklarını, ardından bu yaprakların ürettiği şekerle dolan başı oluşturur. Türkiye'de beyaz baş lahanada Yalova-1 ve Bafra tipleri ile yerli hibritler yaygındır; kırmızı lahana ve Karadeniz'in baş bağlamayan kara lahanası da geniş alanda yetiştirilir. Lahana yetiştiriciliğinde başın iriliğini, baş bağlamadan önceki haftalarda kurulan kök ve dış yaprak alanı belirler; baş bağlamaya başlayınca da su ve azot ihtiyacı birden artar.
Fideyle dikilen lahana geniş bir alana yayılan saçak bir kök kurar. Dikimden sonraki ilk haftalarda kökün ne kadar hızlı yayıldığı, dış yaprak alanının büyüklüğünü belirler.
Baş, dış yaprakların biriktirdiği besinle bağlanır. Dış yaprak sayısı ve iriliği yetersiz kalırsa baş küçük ve gevşek olur.
Belirli bir kalınlığa ulaşmış fide uzun süre soğuk görürse, baş bağlamak yerine çiçek sapı çıkarabilir. Bu yüzden ekim-dikim zamanı çeşide göre seçilir.
Dikim şokunu kısaltmak, dış yaprak alanını hızla büyütmek ve baş bağlamada artan besin ihtiyacını karşılamak için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis yeni çıkan kök uçlarında biyofilm kurar, oksin ve sitokinin öncülleriyle yeni kök oluşumunu teşvik eder; B. megaterium bağlı fosforu çözer. Fidenin dikim şokundan çabuk çıkmasına ve soğuk toprakta morarmanın azalmasına yardımcı olur.
B. megaterium ve B. subtilis fosfor ve demirin köke ulaşmasını destekler; baş bağlamadan önce dış yaprak alanının hızla büyümesine, lahananın baş tutmama riskinin azalmasına katkı sağlar.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer; potasyum ve su akışının sürmesi başın sıkı, ağır ve dolgun bağlanmasına katkı sağlar.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkaritler üretir, B. pumilus stres etilenini dengelemeye ve kalsiyum alımına yardım eder; ani su değişimlerinde baş çatlaması ve iç yaprak kenar yanığı riskinin azalmasına katkı sağlar.
Beş tür, lahananın dikimden hasada kadar süren sezonunda kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Dikim ve dış yaprak dönemi
Lahana fidesi dikimden sonra yeni kök çıkarana kadar bekler. B. subtilis kök uçlarına tutunup biyofilm oluşturur.
Hedef dönem: Dikim ve serin dönem
Soğuk toprakta lahana fidesi fosforu alamaz ve yaprakları morarır. B. megaterium toprakta bağlı kalan fosforu çözer.
Hedef dönem: Baş bağlama
Baş bağlarken kuru dönemi bol su izlerse baş çatlar. B. amyloliquefaciens kök çevresinde nemi dengeleyen bir tampon kurar.
Hedef dönem: Baş bağlama ve hasat
Baş bağlarken lahananın potasyum ihtiyacı en üst düzeye çıkar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Dış yaprak ve baş bağlama
Hızlı büyüyen başın iç yapraklarına kalsiyum geç ulaşır; kenarlar kahverengileşebilir. B. pumilus hormon dengesini korumaya yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Lahanadaki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Hızlı tutunma, yaygın kök | Dikim ve dış yaprak dönemi |
| B. megaterium | Fosfataz ve organik asit üretimi | Fide enerjisi, morarmanın azalması | Dikim ve serin dönem |
| B. amyloliquefaciens | Ekzopolisakkarit (EPS), kök kolonizasyonu | Su dengesi, tuz stresine destek | Baş bağlama |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Sıkı, ağır baş | Baş bağlama ve hasat |
| B. pumilus | ACC deaminaz, hormon dengesi | Kalsiyum alımı, stres dengesi | Dış yaprak ve baş bağlama |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Fide toprağa girer girmez yeni kök çıkarır. Dikim suyuyla verilen bakteriler köke en baştan yerleşir; tutunma ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Dikim suyu, can suyu veya damlama

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
4–6 yaprakta lahana dış yapraklarını genişletmeye başlar. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve bu döneme eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Baş bağlamadan önce dış yaprak alanı hızla büyür. İkinci yapraktan uygulama, başı besleyecek bu hızlı yaprak gelişimine eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan, hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Karnabahar ve brokoliyle aynı programdır.
Hayır. 3 dönem ve doz aynıdır. Kışlık lahanada büyüme sonbaharda yavaşladığı için dönemler arası süre uzar; uygulamaları bitkinin gelişimine göre yapın.
İlk uygulama dikimle birlikte veya dikim suyuyla yapılır. Damlamada önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirerek ürünü kök bölgesine indirin. Karık veya salma sulamalı tarlada dikim suyuna katarak, sulanmayan küçük alanlarda ise toprak nemliyken fide dibine can suyu olarak verin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken püskürtün; lahananın mumlu yaprağında karışımın iyi dağılması için ince damla kullanın. İkinci yapraktan uygulama, baş bağlamadan önceki hızlı yaprak gelişimi döneminde aynı şekilde yapılır; yaprak yüzeyine yerleşen Bacillus türleri bu iki dönemde yapraktan besin alımına eşlik eder.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Fide 4–5 gerçek yapraklıyken dikilir ve yeni kök çıkarana kadar birkaç gün bekler. Dikim suyuyla verilen Proverim'deki B. subtilis ve B. megaterium köke en baştan yerleşir; tutunmanın kısalmasına yardımcı olur.
1. uygulama · dikimle birlikte veya dikim suyuyla · topraktan
Tutunan fide dış yapraklarını genişletmeye başlar; bu dönemde çapa ve boğaz doldurma yapılır. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır.
2. uygulama · 4–6 gerçek yaprak · yapraktan
Baş bağlamadan önce dış yaprak alanı en hızlı büyür; bu alan başın iriliğini belirler. İkinci yapraktan uygulama bu gelişime eşlik eder.
3. uygulama · hızlı yaprak gelişimi döneminde · yapraktan
İç yapraklar kıvrılıp baş sıkılaşır; su ve potasyum ihtiyacı en üst düzeydedir. Sulamayı düzenli tutun, olgun başı bekletmeden hasat edin; takvimde ek uygulama yoktur.
Dış yaprak döneminde azot ve su yetersizliği, çok yüksek sıcaklık ya da mevsime uymayan çeşit, bitkinin gevşek yapraklı kalıp baş sarmamasına yol açar.
Kuru dönemin ardından gelen bol su ya da yağmur, fazla azot ve olgun başın tarlada bekletilmesi başı yarar.
Kalınlaşmış fidenin uzun süre soğuk görmesi, baş bağlamadan çiçek sapı çıkmasına yol açar; özellikle erken ilkbahar dikimlerinde görülür.
Hızlı büyüyen başın iç yapraklarına kalsiyum yetişmezse kenarlar kahverengileşir; baş içten değer kaybeder.
Soğuk toprakta kök fosfor alamaz, yapraklar morarır; tutunması uzayan fide baş bağlamaya küçük girer.
Lahanada başın büyüklüğü, ondan önce gelişen dış yaprak alanına bağlıdır. Erken kurulan güçlü bir kök, bu yaprak alanının büyümesine yardımcı olur.
B. megaterium topraktaki bağlı fosforun bitkinin alabileceği hâle gelmesine yardımcı olur. Soğuk toprakta lahana fidelerinin morarmasıyla ilgilidir.
Dünya genelindeki tarla denemelerini derleyen bir çalışma, biyogübrelerin verimi ve besin kullanımını genel olarak artırdığını gösterdi (Schütz ve ark., 2018).
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Lahanada bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 1 topraktan + 2 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 11,7 L gerekir.
Evet. Beyaz ve kırmızı baş lahana ile karalahanada aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Bor eksikliğinde baş içindeki gövde boşalır ve kahverengileşir, yapraklar kalınlaşıp kırılganlaşır. Kesin karar için yaprak analizi yaptırın; bitki probiyotiği bor gübresinin yerini tutmaz.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Lahanada kök, çiçek ve meyve
Lahana tohumu, hasat edilmek istenen zamana göre fide için ekilir: kışlık ve sonbahar lahanası için Mayıs–Ağustos arasında, yazlık lahana için kış sonunda korumalı alanda. Fideler 4–6 haftada dikime hazır olur. Bölgeye ve çeşide göre bu takvim birkaç hafta kayabilir.
Lahana fidesi 4–5 gerçek yapraklı olduğunda dikilir; yazlık lahanada Mart–Nisan, kışlık lahanada Temmuz–Ağustos dikim ayları yaygındır. Kışlık lahana için dikimi, fidenin kış soğuklarına aşırı kalın gövdeyle girmeyeceği şekilde ayarlamak sapa kalkmayı azaltır.
Lahana genellikle fideyle, sıra arası 50–100 cm ve sıra üzeri 40–80 cm aralıkla dikilir; aralık çeşidin baş iriliğine göre seçilir. Erkenci, küçük başlı çeşitler sık, iri başlı geççi çeşitler geniş dikilir. Fide, kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikilip hemen can suyu verilir.
Lahana derin, organik maddece zengin, nem tutan tınlı topraklarda ve 15–20 °C serin havada en iyi yetişir. Uygun pH 6,0–6,5 civarıdır, 7,5'e kadar tolere eder. Tuzluluğa orta derecede hassastır; toprak EC'si yaklaşık 1,8 dS/m'yi aşınca verim düşmeye başlar.
Lahananın baş tutmaması çoğunlukla dış yaprak döneminin zayıf geçmesinden, aşırı sıcaktan ya da mevsime uygun olmayan çeşitten kaynaklanır. Baş, dış yaprakların biriktirdiği besinle sarar; dikimden sonra kökü geç tutunan, azot ve su sıkıntısı çeken bitki yeterli yaprak yapamaz. Yazlık çeşidi kışa, kışlık çeşidi yaza dikmek de baş sarmamaya yol açar.
Lahana, yeterli sayıda dış yaprağı oluştuktan sonra, çeşide göre dikimden birkaç hafta sonra dürülmeye (baş sarmaya) başlar. Bu dönemde iç yapraklar kıvrılıp üst üste kapanır. Dürülme başladığında su ve azot ihtiyacı birden artar; sulamayı düzenli sürdürmek gerekir.
Lahana başı en çok, kuru bir dönemin ardından gelen bol su veya yağmurla iç dokunun hızla büyümesi yüzünden çatlar. Fazla azotlu gübreleme ve olgun başın tarlada bekletilmesi çatlamayı artırır. Sulamayı düzenli tutun, baş sertleşince geciktirmeden hasat edin.
Lahana, baş elle bastırıldığında sert ve sıkı hissedildiğinde hasat edilir. Erkenci çeşitlerde dikimden 60–80 gün, orta mevsim çeşitlerde 80–110 gün, geççi çeşitlerde 110–150 gün sonra hasada gelir. Baş, birkaç dış yaprakla birlikte bıçakla kesilir.
Lahanada dikimden önce dekara 3–5 ton iyi yanmış çiftlik gübresi ve toprak analizine göre fosforlu-potasyumlu taban gübresi verilir. Azotun bir kısmı tabanda, kalanı dikimden 2–3 hafta sonra ve baş bağlama başında bölünerek uygulanır. Baş döneminde potasyum, kalsiyum ve bor önemlidir; fazla azot baş çatlamasını artırır. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Lahana organik maddeyi ve azotu sever; iyi yanmış çiftlik gübresi en temel gübresidir. Dış yaprak döneminde azot, baş bağlamada potasyum ve kalsiyum, başın iç kalitesi için bor öne çıkar. Kireçli toprakta bor ve fosfor kolay bağlandığı için toprak analizine göre takviye gerekir.
Bacillus, karışım ve uygulama
Baş lahanada dekara verim çeşide ve yetiştiriciliğe göre 2–8 ton arasında değişir. Erkenci küçük başlı çeşitler alt sınıra, iyi sulanan iri başlı geççi çeşitler üst sınıra yakındır. Verimi en çok dikim sıklığı, dış yaprak döneminin güçlü geçmesi ve düzenli sulama belirler.
Lahananın acı ve keskin tadı, yapısındaki kükürtlü bileşiklerden gelir; sıcak ve kurak koşullarda yetişen lahanada bu bileşikler artar. Serin havada, düzenli sulamayla yetişen ve kış soğuğu gören lahana daha tatlı olur. Geç hasat edilen ve çatlayan baş da daha keskin tatlıdır.
Lahana düzenli ve dengeli sulanmalıdır; özellikle baş bağlama döneminde toprak kurumamalıdır. Damla sulama en uygun yöntemdir; toprağın tipine göre aralıklar ayarlanır. Uzun kuraklıktan sonra birden bol su vermek başı çatlatır, aşırı sulama kökü havasız bırakır.
Kara lahana baş bağlamaz, yaprakları alttan yukarıya doğru koparılarak aylarca hasat edilir. Karadeniz'in serin ve nemli ikliminde yaz sonu dikilir, sonbahar ve kış boyunca toplanır; soğuk gördükten sonra yaprakları daha lezzetli olur. Yaprak yaprak hasat edildiği için azotu sezona bölerek vermek gerekir.
Kırmızı lahananın yetiştirilmesi beyaz lahanayla büyük ölçüde aynıdır; dikim zamanı, aralık ve gübreleme benzerdir. Başları genellikle daha küçük ve sıkı, gelişme süresi biraz daha uzundur. Mor rengi çeşidin kendi özelliğidir; serin hava ve iyi beslenme rengi koyulaştırır.
Lahana aynı yere üst üste ya da diğer lahanagillerden (karnabahar, brokoli, turp) hemen sonra dikilmemelidir; bu toprağı yorar ve toprak kaynaklı sorunları artırır. Aynı parselde lahanagillere 3–4 yıl ara verin; arada baklagil, tahıl veya soğangiller yetiştirin.
Proverim'deki 5 Bacillus türü lahananın kök bölgesine yerleşerek fidenin hızlı tutunmasına ve baş bağlamadan önce dış yaprak alanının büyümesine yardımcı olur. Bağlı fosfor, demir ve potasyumun çözülmesine katkı sağlar, kökün su dalgalanmalarına ve tuza dayanmasını destekler.
Lahanaya Proverim resmi takvime göre 3 kez verilir: dikimle birlikte veya dikim suyuyla topraktan, 4–6 gerçek yaprakta yapraktan ve hızlı yaprak gelişimi döneminde yapraktan. Topraktan uygulamada 1 L ürün önce 0,5 L şilempe ile karıştırılır, 200 L suyla 2 dekara kadar verilir. Yapraktan uygulamada 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suyla 3 dekara kadar püskürtülür.
Evet, Proverim NPK ve diğer gübrelerle aynı programda kullanılabilir. Bakırlı ürünlerle ve dezenfektanlarla ise aynı tankta karıştırılmamalı, aralarına en az 7–10 gün ara verilmelidir. Karışımı hazırlarken önce ürünü şilempe ile karıştırıp sonra suya ekleyin.
Evet, lahanada 3 uygulamanın ikisi yapraktandır: 4–6 gerçek yaprakta ve baş bağlamadan önceki hızlı yaprak gelişimi döneminde. Püskürtmeyi sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken, mumlu yaprağı iyi kaplayacak ince damlayla yapın.
Lahananın 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre topraktan 2, yapraktan 3 dekar.