
Yeni kamçılar zayıf
Gelecek yılın ürünü bu yıl çıkan kamçılarda oluşur. Kök zayıfsa kamçılar ince ve kısa kalır, yan dal sayısı azalır.
Satın al
Yeni kamçı, çiçek ve meyve dolumu: böğürtlenin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Kültür böğürtleni ahudududan daha derin köklüdür ve sıcağa daha dayanıklıdır, ama meyvesini temmuz-ağustos sıcağında doldurur. Hasat haftalarca sürer; her hafta yeni salkım olgunlaşır ve kök bu süre boyunca su ve potasyum taşımak zorundadır. Küçük ve kuru meyve, güneşte beyazlayan daneler çoğu zaman kökün bu yaz yükünü taşıyamamasıdır.
3 kritik anı gör ↓Böğürtlen için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın al
Gelecek yılın ürünü bu yıl çıkan kamçılarda oluşur. Kök zayıfsa kamçılar ince ve kısa kalır, yan dal sayısı azalır.

Potasyum veya magnezyum yetersizliğinde yaşlı yapraklarda kenar kızarması ve damar arası açılma görülür. Kireçli toprakta ise genç yapraklar sararır.

Böğürtlen meyvesi de çok sayıda küçük daneden oluşur. Çiçeklenmede sıcak, yağmur ve arı azlığı eksik daneli meyveye yol açar.

Olgunlaşmada sıcak ve güçlü güneş güneşe bakan danelerin bir kısmını beyaz bırakır. Su yetmezse meyve küçük ve kuru kalır.
Böğürtlen belirtileri hakkında
Olgunlaşma döneminde su eksikliği, yaz sıcağı, potasyum yetersizliği ve kamçıdaki aşırı meyve yükü en sık sebeplerdir. Sulamayı hasat boyunca düzenli tutun.
Sıcak ve güçlü güneş altında güneşe bakan danelerin bir kısmı renk alamaz ve beyaz kalır. Sıcak dalgalarında gölge filesi ve düzenli sulama bu durumu azaltır.
Kireçli toprakta demir eksikliği genç yapraklarda, magnezyum eksikliği yaşlı yapraklarda sararmaya yol açar. Su birikmesi de kökü havasız bırakır. Kesin karar için yaprak analizi yaptırın.
Rubus fruticosus
Böğürtlen çok yıllık köklü, iki yıllık kamçılı bir bitkidir; kökleri ahudududan daha derine iner. Süzek, derin toprakta iyi gelişir; su birikmesine ise dayanmaz. Kültürde çoğunlukla dikensiz, dik veya yarı yatık çeşitler telli sistemde yetiştirilir.
Bahar sürgünüyle azot, çiçek ve meyve döneminde potasyum ve magnezyum ihtiyacı artar. Hasat haftalarca sürdüğü için kök sezon boyunca yük altındadır. Kireçli toprakta demir alımı zorlaşır; tuzlu sulama suyunda yaprak kenarları kurur.
Bitki probiyotiği sıra boyunca damlamayla kök bölgesine verilir. Bacillus türleri kök tüyü oluşumunu ve fosfor alımını destekler; B. licheniformis ve B. pumilus yaz sıcağı gibi stres dönemlerinde bitkiye eşlik eder. 3 uygulama sürgün, çiçek sonrası ve meyve dolumuna denk getirilir.
Kültür böğürtleni (Rubus fruticosus grubu), kökü çok yıllık, kamçıları iki yıllık olan bir üzümsü meyvedir; kamçı ilk yıl büyür, ikinci yıl meyve verip kurur. Dikensiz böğürtlen yetiştiriciliğinde Chester, Loch Ness, Navaho, Arapaho, Ouachita ve Triple Crown, dikenli tiplerde Jumbo yaygındır; Prime-Ark gibi bazı çeşitler aynı yılın kamçısında da meyve verir. Böğürtlende tonajı belirleyen asıl darboğaz, meyvesini temmuz–ağustos sıcağında haftalarca dolduran bitkinin kökünün bu uzun yükü su ve potasyumla kesintisiz besleyebilmesidir. Ahudududan derin köklü ve sıcağa daha dayanıklıdır, ama su birikmesini hiç sevmez.
Dik çeşitler kendini taşır, yarı dik ve yatık çeşitler tel sistemine bağlanır. Gelişme tipi dikim aralığını ve budamayı belirler.
Böğürtlende meyve, ahudududan farklı olarak içindeki beyaz tablayla birlikte kopar; meyve dolu ve sıkıdır, ama dane sayısı döllenmeye bağlıdır.
Meyve önce kırmızıya, sonra parlak siyaha döner. Kırmızı ve parlak siyah meyve henüz ekşidir; tam olgunlukta parlaklık matlaşmaya başlar.
Kökün uzun yaz yükünü taşımasına ve kilitli besinlerin çözülmesine destek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis kök uçlarında biyofilm kurup kılcal kök oluşumunu teşvik eder; B. megaterium bağlı fosforu çözerek yeni kamçıların kalın gelişmesine ve yan dallarda tomurcuk oluşumuna katkı sağlar.
B. licheniformis kil arasındaki potasyumu çözer; potasyum, şekerin meyveye taşınmasına, siyah rengin oturmasına ve ekşiliğin azalmasına katkı sağlar.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkarit üretir; temmuz–ağustos sıcaklarında kökün su stresine dayanmasına yardımcı olur.
B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengeleyerek çiçek tutumunu destekler, kalsiyumun meyveye ulaşmasını kolaylaştırır.
Beş tür, böğürtlenin bahar uyanışından haftalarca süren yaz hasadına kadar kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Bahar uyanışı
Böğürtlen kireçli toprakta demir almakta zorlanır. B. subtilis kök uçlarına tutunarak kök gelişimini destekler.
Hedef dönem: Sürgün ve çiçeklenme
Yan dallardaki çiçek salkımlarının sayısı fosfor beslemesiyle yakından ilgilidir. B. megaterium bağlı fosforu çözer.
Hedef dönem: Yaz hasadı
Böğürtlen meyvesini yılın en sıcak haftalarında doldurur. B. amyloliquefaciens kök bölgesini hızla kolonize eder.
Hedef dönem: Meyve dolumu
Böğürtlenin tatlanması ve rengini oturtması potasyuma bağlıdır. B. licheniformis bağlı potasyumu çözer.
Hedef dönem: Çiçeklenme ve dolum
Sıcakta artan stres etileni çiçek ve genç meyve kaybını artırır. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Böğürtlendeki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Kılcal kök, demir, kamçı gücü | Bahar uyanışı |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz, organik asit | Tomurcuk ve yan dal | Sürgün ve çiçeklenme |
| B. amyloliquefaciens | Kök kolonizasyonu, EPS | Sıcak ve kuraklık stresine destek | Yaz hasadı |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Tatlılık, siyah renk, dolgunluk | Meyve dolumu |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Çiçek tutumu, kalsiyum | Çiçeklenme ve dolum |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Baharda eski kamçılarda gözler uyanırken kökten yeni kamçılar da çıkar. Bakteriler bu dönemde kök bölgesine yerleşir.
Nasıl: Sıra boyunca damlama veya can suyu

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Çiçeklenmenin ardından meyve dallarında yeni yapraklar açılır. Yapraktan uygulama, uzun hasat dönemine girerken besin alımına eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Meyveler kırmızıdan siyaha dönerken su ve potasyum ihtiyacı en yüksektir. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Damlama veya can suyu
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde üzümsü meyveler grubundadır: yeni sürgün başlangıcında topraktan, çiçeklenme sonrası ilk yaprak oluşumunda yapraktan, meyve irileşme ve dolumda topraktan.
Meyve dolumu uygulamasını ilk salkımlar kızarmaya başladığında yapın. Böylece kök, hasadın en yoğun haftalarına bakteri nüfusu tazelenmiş olarak girer.
Böğürtlende ürün, sıra boyunca damla hattıyla kök bölgesine verilir. Önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirin. Sulanmayan bahçede toprak nemliyken, yağmurdan önce veya hemen sonra sıra dibine can suyu olarak verin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken tel sisteminin iki yanından yaprakların iki yüzünü ıslatacak şekilde püskürtün.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Kış sonunda yan dallar 30–45 cm'ye kısaltılır, zayıf kamçılar seyreltilir, kalan kamçılar tellere bağlanır.
Eski kamçılarda gözler patlarken kökten yeni kamçılar da çıkar. Topraktan verilen Proverim kökün uyanmasına ve yeni kamçının güçlü çıkmasına destek olur.
1. uygulama · yeni sürgün başlangıcı · topraktan
Çiçeklenmenin ardından meyve dallarında yaprak alanı büyür. Yapraktan uygulama, uzun hasada girerken yaprak örtüsüne eşlik eder.
2. uygulama · çiçeklenme sonrası ilk yapraklar · yapraktan
Meyveler kırmızıdan siyaha dönerken su ve potasyum ihtiyacı zirve yapar. Topraktan uygulama, ilk salkımlar kızarırken kök çevresindeki bakteri nüfusunu tazeler.
3. uygulama · meyve irileşme ve dolum · topraktan
Meyve vermiş kamçılar dipten kesilir, yeni kamçıların uçları alınarak yan dal vermesi sağlanır.
Yetersiz güneş, sık ve gölgeli sıra, fazla azot ve potasyum eksikliği meyvenin kırmızıda takılmasına ya da siyaha geç dönmesine yol açar.
Parlak siyah görünür görünmez toplanan meyve, bulutlu-serin hava ve aşırı sulama şeker oranını düşürür; meyve ekşi kalır.
Sıcakta toplanıp hemen soğutulmayan ya da sert taşınan meyvelerde siyah daneler yeniden kırmızıya döner; pazar değeri düşer.
Güneşe bakan danelerin bir kısmı sıcak ve güçlü ışıkta renk alamaz, beyaz ve kuru kalır.
Meyve vermiş kamçının kuruması doğaldır; yeni kamçılar da kuruyorsa su birikmesi, kuraklık veya kök zayıflığı düşünülmelidir.
Bacillus türlerinin ürettiği büyüme düzenleyicileri yan kök ve kök tüyü oluşumunu destekler. Daha çok kök, daha geniş bir besin ve su alanı demektir.
Böğürtlen hasadı haftalarca sürer ve her hafta yeni salkım dolar. Meyve dolumunda verilen topraktan uygulama, kökün bu uzun yükü taşıdığı döneme denk gelir.
B. licheniformis ve B. pumilus, yaz sıcağı, güçlü güneş ve kuraklık gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Böğürtlende bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
Evet, aynı oranla: 1 L ürün 200 L suya. Dikimde can suyuyla vermek fidanın kök tutmasına yardımcı olur; sonraki yıllarda resmi takvimdeki 3 dönem uygulanır.
Hayır. Gübre programınıza devam edin. Bitki probiyotiği gübrenin yerini almaz; besinin köke daha iyi ulaşmasına ve kök gelişimine yardımcı olur. Hazır gübre karışımlarıyla tankta uzun süre bekletmeyin.
Hayır. Dikenli, dikensiz, dik ve yatık çeşitlerde aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Meyve veren iki yaşlı kamçılar hasattan sonra dipten kesilir. Yeni kamçılar tellere bağlanır; uçları belli boyda alınarak yan dal vermeleri sağlanır.
Ahududuya göre daha geniş bir pH aralığına uyar, ama çok kireçli toprakta genç yapraklarda sararma görülür. Dikimden önce toprak analizi yaptırın ve organik madde ekleyin.
Böğürtlende kök, çiçek ve meyve
Böğürtlen, geç sonbaharda (kasım–aralık) veya erken ilkbaharda (şubat–nisan) dikilir. Kışı ılık bölgelerde sonbahar dikimi kökün kışın yerleşmesini sağlar; kışı sert bölgelerde don riski geçince ilkbahar dikimi tercih edilir. Tüplü fidanlar sulama imkânı varsa ilkbahar sonuna kadar dikilebilir.
Böğürtlen, sıra arası 3–3,5 m, sıra üzeri dik çeşitlerde 1–1,5 m, yarı dik ve yatık çeşitlerde 2–3 m olacak şekilde dikilir. Fidan, fidanlıktaki derinliğinde dikilir, can suyu verilir ve ilk yıl içinde 2–3 telli destek sistemi kurulur.
Böğürtlen, dikimden sonraki ikinci yıl meyve vermeye başlar ve 3–4. yılda tam verime ulaşır. Meyve, bir önceki yıl büyüyen kamçıdaki yan dallarda haziran sonundan eylüle kadar çeşide göre olgunlaşır. Aynı yılın kamçısında meyve veren çeşitler dikim yılında da az miktarda ürün verebilir.
Böğürtlen, meyve tamamen siyaha döndükten ve parlaklığı hafifçe matlaşmaya başladıktan sonra toplanır. Parlak siyah ilk günlerde meyve hâlâ ekşidir; tam olgun meyve daldan kolay ayrılır. Hasat 2–4 günde bir, sabah serinliğinde yapılır.
Böğürtlen çoğunlukla yetersiz güneş, fazla azotlu gübre, potasyum eksikliği ve aşırı meyve yükü yüzünden olgunlaşmaz. Sık ve gölgeli sıralarda meyve kırmızıda kalır veya geç siyahlaşır. Yaz ortasından sonra azotu kesmek, sırayı seyreltmek ve potasyumu artırmak olgunlaşmayı hızlandırır.
Böğürtlen en çok erken toplandığı için ekşi olur; parlak siyah meyve henüz tam olgun değildir. Bulutlu-serin hava, hasat döneminde aşırı sulama, potasyum eksikliği ve gölge de şeker birikimini düşürür. Meyveyi parlaklığı azalıp daldan kolay ayrılınca toplayın.
Böğürtlenin meyve vermemesinin en sık nedeni, meyveyi taşıyacak bir yaşındaki kamçıların kışın yanlışlıkla kesilmesidir. Fazla azot, gölge, genç bitki (ilk yıl) ve çiçeklenmede tozlanmanın bozulması da etkilidir. Kış budamasında yalnızca meyve vermiş eski kamçıları kesin, yeni kamçıları bırakın.
Böğürtlende meyve vermiş iki yaşlı kamçının hasattan sonra kuruması doğaldır. Yeni kamçılar ve genç bitkiler kuruyorsa su birikmesiyle havasız kalan kök, yaz kuraklığı, tuzlu su veya fazla derin dikim en olası nedenlerdir. Kuruma hızla yayılıyorsa bitki koruma uzmanına danışın.
Böğürtlende uç alma, yaz boyunca yeni kamçılar 1–1,2 m boya ulaştığında uçlarının 5–10 cm kesilmesiyle yapılır. Böylece kamçı yan dal verir, ertesi yılın meyve veren dal sayısı artar. Yan dallar kış sonunda 30–45 cm'ye kısaltılır.
Böğürtlen gübrelemesi; dikimden önce organik madde ve fosfor-potasyum, her yıl baharda azot, çiçek ve meyve döneminde potasyum-magnezyum ağırlıklı besleme şeklinde yapılır. İkinci yıldan itibaren toprak ve yaprak analizine göre dekara yaklaşık 5–11 kg saf azot, sürgün başlangıcından itibaren bölünerek verilir. Yaz ortasından sonra azot kesilir; meyve döneminde potasyum sülfat ve magnezyum öne çıkar. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Bacillus, karışım ve uygulama
Böğürtlen en çok iyi yanmış çiftlik gübresini, amonyum sülfat gibi azotlu gübreleri ve potasyum sülfatı sever. Organik madde kökün havalanmasını ve su tutmasını iyileştirir. Klora duyarlı olduğu için potasyum klorür yerine potasyum sülfat tercih edilir.
Böğürtlen, özellikle çiçeklenmeden hasadın sonuna kadar toprağın kök bölgesini sürekli nemli tutacak sıklıkta, tercihen damla sulamayla sulanır. Yaz sıcağında meyve dolumunda su eksikliği meyveyi küçültür ve kurutur. Kök bölgesinde su birikmesine izin verilmemelidir.
Böğürtlen ılıman iklimi ve pH'ı 5,5–7,0 arasında, derin, süzek, tınlı toprakları sever. Ahudududan sıcağa daha dayanıklıdır, ama olgunlaşmada 30 °C'nin üstü beyaz dane ve küçük meyveyi artırır. Su tutan, ağır topraklarda sırt üzerine dikim yapılmalıdır.
Türkiye'de yaygın dikensiz böğürtlen çeşitleri Chester, Loch Ness, Navaho, Arapaho, Ouachita, Triple Crown ve Dirksen Thornless'tır. Chester yarı dik, soğuğa dayanıklı ve verimli; Navaho dik gelişen ve tatlı meyvelidir. Dikenli Jumbo ise iri meyvesiyle bilinir.
Böğürtlen, tam verim çağındaki bakımlı bir bahçede dekardan yaklaşık 1–2 ton meyve verir. Chester gibi verimli dikensiz çeşitler iyi bakımda bu aralığın üst sınırına yaklaşır. Verimi en çok çeşit, kamçı sayısı, sulama ve uç alma belirler.
Böğürtlen en kolay uç daldırmasıyla çoğaltılır: yaz sonunda kamçı ucu toprağa gömülür, birkaç hafta içinde köklenir ve ertesi bahar ana bitkiden ayrılır. Kök çeliği, yeşil çelik ve doku kültürü de kullanılır. Ticari bahçe için sertifikalı fidan önerilir.
Böğürtlen, yıkanmadan, sığ kaplarda ve 0–2 °C'de saklanırsa birkaç gün ile bir hafta kadar bozulmadan kalır. Hasattan hemen sonra gölgeye alınıp soğutulması, sıcakta siyah danelerin yeniden kızarmasını azaltır. Uzun süre için tek tek dondurulabilir.
Bacillus türleri böğürtlende kök bölgesine yerleşerek kök gelişimine ve besinlerin köke ulaşmasına yardımcı olur. Proverim'deki 5 Bacillus türü bağlı fosfor, potasyum ve demirin alınabilir hâle gelmesine katkı sağlar, yaz sıcağında kökün su stresine dayanmasını destekler.
Proverim böğürtlene 3 kez verilir: yeni sürgün başlangıcında topraktan, çiçeklenme sonrası ilk yapraklar açılırken yapraktan, meyve irileşme ve dolumda topraktan. Topraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 200 L suya (2 dekara kadar), yapraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suya (3 dekara kadar) karıştırılır.
Proverim damla gübreleriyle aynı sulamada verilebilir, ancak bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla aynı tanka konmaz. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp tanka en son ekleyin, çözeltiyi aynı gün kullanın. Bakırlı ürün, dezenfektan veya klorlu su canlı bakterilere zarar verebilir; aralarına en az 7–10 gün koyun.
Böğürtlenin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.