
Fide tutunmuyor
Frigo ve taze fidede ilk haftalar kökün toprağa tutunma dönemidir. Kök zayıf kalırsa bitki geç sürgün verir ve sezona geç girer.
Satın al
Sürgün, çiçek ve meyve dolumu: çileğin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. Ne zaman, nasıl, ne kadar?

Çilek köklerinin çoğu toprağın ilk 15–20 santiminde yaşar ve bitki her yıl taç bölgesinden yeni kök verir. Bu yüzden sıcağı, kuruluğu, tuzu ve fazla suyu ilk hisseden bitkilerden biridir. Küçük kalan meyve ve solgun yaprak çoğu zaman bu sığ kökün yükü taşıyamamasıdır.
3 kritik anı gör ↓Çilek için Proverim1 L 949 TL'den · tek uygulamada topraktan 2 dekar · Bakanlık tescilli
Sezonluk ihtiyacımı hesapla Satın alÇilek tarlasından gerçek görüntüler
1 video: öncesi / sonrası, Mersin Tarsus.

Frigo ve taze fidede ilk haftalar kökün toprağa tutunma dönemidir. Kök zayıf kalırsa bitki geç sürgün verir ve sezona geç girer.

Kireçli toprakta demir ve mangan alımı zorlaşır; genç yapraklar açık renkli görünür. Tuzlu suyla sulanan çilekte ise yaprak kenarları kurur.

Soğuk geceler ve zayıf tozlanmada çiçekteki tohumların bir kısmı döllenmez; meyve şekilsiz ve küçük kalır. Bor ve kalsiyum yetersizliği de etkilidir.

Meyve dolumunda su, potasyum ve kalsiyum ihtiyacı artar. Sığ kök kurursa meyve irileşemez, sertliği de azalır.
Çilek belirtileri hakkında
Sığ kökün kuruması, düzensiz sulama, potasyum yetersizliği ve bitki başına fazla meyve en sık sebeplerdir. Meyve dolumunda sulamayı düzenli tutun; bu dönemde topraktan uygulama kök bölgesini destekler.
Kireçli ve yüksek pH'lı toprakta demir alınamaz; genç yapraklar sarımsı görünür. Aşırı sulama kökü havasız bırakır, tuzlu su yaprak kenarlarını kurutur. Kesin karar için toprak ve yaprak analizi yaptırın.
Çilekte meyve, çiçekteki tohumların döllenmesiyle büyür. Soğuk, yağmurlu havada ve arı azlığında tozlanma eksik kalır; döllenmeyen kısım büyümez ve meyve şekilsizleşir. Serada arı kovanı tozlanmayı artırır.
Fragaria × ananassa
Çilek sığ ve saçak köklüdür; köklerin çoğu ilk 15–20 santimde kalır. Ağır, su tutan toprakta kök havasız kalır; bu yüzden çilek masura üzerinde, malçla ve damlamayla yetiştirilir. Tuza en duyarlı meyvelerden biridir; sulama suyunun kalitesi doğrudan verime yansır.
Besin ihtiyacı sürgünle başlar, çiçeklenmeyle artar; meyve dolumunda potasyum ve kalsiyum öne çıkar. Çilek uzun süre aynı anda hem çiçek hem meyve taşıdığı için kök sezon boyunca durmadan çalışır. Kireçli toprakta demir ve mangan alımı zorlaşır, genç yapraklar açık renkli kalır.
Bitki probiyotiği damlamayla tam sığ kökün yaşadığı katmana ulaşır. Türkiye'de organik çilekte yapılan bir denemede Bacillus suşları verimi ve yaprak besin içeriğini artırdı (Eşitken ve ark., 2010). Sürgün, çiçek sonrası ve meyve dolumundaki 3 uygulama, sığ kökün en çok zorlandığı dönemlere eşlik eder.
Çilek (Fragaria × ananassa), taç (kök boğazı) denilen kısa bir gövdeden yaprak, çiçek salkımı, kol ve kök veren çok yıllık bir otsu bitkidir. Çilek yetiştiriciliğinde Akdeniz örtü altında kısa gün çeşitleri (Rubygem, Festival, Fortuna, Camarosa, Kabarla), serin yaylalarda ve yaz dikiminde gün nötr çeşitler (Albion, San Andreas, Monterey, Portola) yetiştirilir. Çilekte tonajı belirleyen asıl darboğaz, ilk 15–20 santimde yaşayan sığ kökün aylarca süren çiçek ve meyve yükünü kesintisiz besleyebilmesidir. Tuza, su birikmesine ve sıcağa ilk tepki veren meyvelerden biridir.
Her yıl taçtan yeni kökler çıkar, eski kökler kararıp işlevini kaybeder. Taç ne kadar güçlü ve köklü olursa salkım sayısı o kadar artar.
Çilekte asıl meyveler yüzeydeki küçük tohumlardır (aken). Her döllenen tohum altındaki eti büyütür; eksik döllenen bölge küçük kalır ve meyve şekilsizleşir.
Kısa gün çeşitleri tomurcuğunu sonbaharın kısa ve serin günlerinde, gün nötr çeşitler gün uzunluğundan bağımsız olarak sıcaklığa göre sürekli oluşturur.
Bitki kol verdikçe enerjiyi yavru bitkilere aktarır. Üretim tarlasında kollar alınmazsa taç zayıflar, meyve küçülür.
Sığ kökün sezon boyu hem çiçek hem meyve taşımasına, kilitli besinlerin çözülmesine destek için Proverim'deki 5 Bacillus türü iş bölümüyle çalışır:
B. subtilis taçtan çıkan yeni köklerin uçlarına tutunup biyofilm kurar, oksin ve sitokinin öncülleriyle kılcal kök oluşumunu teşvik eder; B. megaterium bağlı fosforu çözerek tomurcuk ve salkım gelişimine katkı sağlar.
B. pumilus ACC deaminaz enzimiyle stres etilenini dengeler, B. megaterium fosforun çiçeğe ulaşmasına yardım eder. Güçlü çiçek tozu ve iyi beslenen dişicik, tohumların daha düzenli döllenmesini destekler.
B. amyloliquefaciens kök çevresinde su tutan ekzopolisakkarit (EPS) üretir; tuzlu sulama suyu ve bahar sıcaklarında sığ kökün stres yüküne dayanmasına yardımcı olur.
B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözerek şeker taşınımına, parlak kırmızı renge ve Brix'e katkı sağlar; B. pumilus kalsiyumun genç meyveye ulaşmasını kolaylaştırarak sertliği destekler.
Beş tür, çileğin dikimden son hasada kadar süren uzun sezonunda sığ kök bölgesinde farklı görevler üstlenir.
Hedef dönem: Dikim ve yeni sürgün
Çilek her yıl taçtan yeni kök verir; bu kökler ne kadar erken ve bol çıkarsa bitki sezona o kadar güçlü girer. B. subtilis genç kök uçlarına yerleşir.
Hedef dönem: Sürgün ve çiçeklenme
Çilekte salkım ve çiçek kalitesi büyük ölçüde fosfora bağlıdır. B. megaterium toprakta bağlı kalan fosforu çözer.
Hedef dönem: Bahar sıcakları, tuzlu su
Çilek tuza en duyarlı meyvelerdendir. B. amyloliquefaciens sığ kök bölgesini hızla kolonize eder.
Hedef dönem: Meyve dolumu ve hasat
Meyve dolarken çileğin potasyum ihtiyacı en yükseğe çıkar. B. licheniformis kil arasına sıkışmış potasyumu çözer.
Hedef dönem: Çiçeklenme ve dolum
Sıcak, soğuk ya da tuz stresiyle artan etilen çiçek dökümünü ve küçük meyveyi artırır. B. pumilus hormon dengesine yardım eder.
| Bakteri türü | Temel mekanizma | Çilekteki katkısı | Hedef dönem |
|---|---|---|---|
| B. subtilis | Oksin-sitokinin, siderofor, biyofilm | Yeni kök, demir alımı, taç gücü | Dikim ve yeni sürgün |
| B. megaterium | Fosfataz, fitaz ve organik asit | Salkım sayısı, çiçek kalitesi | Sürgün ve çiçeklenme |
| B. amyloliquefaciens | Kök kolonizasyonu, EPS | Tuz ve sıcak stresine destek | Bahar sıcakları, tuzlu su |
| B. licheniformis | Potasyum çözme, proteaz-amilaz | Renk, şeker, aroma | Meyve dolumu ve hasat |
| B. pumilus | ACC deaminaz, giberellin | Çiçek tutumu, kalsiyum, sertlik | Çiçeklenme ve dolum |

1. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Bitki kışın ardından veya dikimden sonra yeni sürgün verir. Bakteriler sığ köke bu dönemde yerleşir; kök tüyü oluşumu ve fosfor alımı desteklenir.
Nasıl: Damlama veya can suyu

2. uygulama · 1 L / 300 L su · 3 dekara kadar
Çiçeklenmenin ardından yeni yapraklar açılır. Yapraktan uygulama yaprak yüzeyine yararlı bakteri taşır ve besin alımına eşlik eder.
Nasıl: Sabah erken veya akşamüstü püskürtme

3. uygulama · 1 L / 200 L su · 2 dekara kadar
Meyve irileşirken sığ kök her gün su ve besin taşır. Kök çevresindeki bakteri nüfusu tazelenir.
Nasıl: Damlama veya can suyu
Uygulama zamanı hakkında
Resmi takvimde 3 uygulama vardır: yeni sürgün başlangıcında topraktan, çiçeklenme sonrası ilk yaprak oluşumunda yapraktan, meyve irileşme ve dolumda topraktan.
Dikimden sonra yeni sürgün başladığında ilk topraktan uygulama yapılır. Böylece bakteriler yeni kökle birlikte en baştan büyür.
Çilekte ürün, malç altındaki damla hattıyla doğrudan sığ kök bölgesine verilir. Önce normal sulamayı yapın; sulamanın son 15–20 dakikasında ürünü gübre tankından verin, ardından 5 dakika temiz su geçirerek ürünü kök bölgesine indirin. Damla hattı olmayan küçük alanlarda bitki dibine can suyu olarak verilebilir.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 200 L su · 2 dekara kadar
Sabah erken veya akşam serinliğinde, hava 10–30 °C arasındayken yaprakların iki yüzünü ıslatacak şekilde püskürtün. Açık çiçeklerin üzerine yoğun püskürtmeden, yaprak örtüsünü hedefleyin.
1 L ürün + 0,5 L şilempe → 300 L su · 3 dekara kadar
Uygulama sayısı değişmez: resmi takvimdeki 3 uygulama bakterileri köke yerleştirir, bakteriler kök çevresinde çoğalarak sonraki evrelerde de çalışmayı sürdürür.
Frigo veya taze fide dikildikten sonra ilk haftalar kökün toprağa tutunma dönemidir. Taç gömülmeden, kökler kıvrılmadan dikilen fide düzenli ve kontrollü sulamayla yeni kök çıkarır.
Bitki dikimden sonra ya da kıştan çıkınca yeni yaprak ve kök vermeye başlar. Bu dönemde topraktan verilen Proverim, B. subtilis ve B. megaterium ile yeni köklerin ve tacın güçlenmesini destekler.
1. uygulama · yeni sürgün başlangıcı · topraktan
İlk salkımlar açıldıktan sonra yeni yapraklar meyveyi besleyecek yaprak alanını kurar. Yapraktan uygulama bu yaprak örtüsüne eşlik eder.
2. uygulama · çiçeklenme sonrası ilk yapraklar · yapraktan
Meyveler irileşip renk alırken su, potasyum ve kalsiyum ihtiyacı zirve yapar. Topraktan uygulama kök çevresindeki bakteri nüfusunu tazeleyerek uzun hasat dönemine eşlik eder.
3. uygulama · meyve irileşme ve dolum · topraktan
Soğuk geceler, yüksek nem, 30 °C üstü sıcak ya da arı azlığında tohumların bir kısmı döllenmez; meyvenin o bölgesi büyümez, şekil bozulur.
Hızlı büyüme dönemlerinde kalsiyum genç yaprak uçlarına yetişemez; yaprak uçları kahverengileşip kıvrılır. Yüksek nem ve zayıf terleme sorunu artırır.
Sulama suyu veya toprak tuzluysa yaşlı yaprakların kenarları kahverengileşip kurur; bitki küçük kalır, meyve iriliği hızla düşer.
Fazla azot, yetersiz potasyum-kalsiyum ve sıcak dönemde düzensiz sulama meyveyi yumuşatır; taşımaya ve raf ömrüne dayanmaz.
İlk hasattan sonra yorulan sığ kök ve aşırı kol verme, ilerleyen hasatlarda meyveyi küçültür; pazarlanabilir oran düşer.
Damlamayla verilen bakteriler tam çilek kökünün yaşadığı üst katmana ulaşır. Türkiye'de organik çilekte yapılan denemede Bacillus suşları verimi ve yaprak besin içeriğini artırdı (Eşitken ve ark., 2010).
B. subtilis'in bitkinin demir alımını desteklediği gösterilmiştir (Zhang ve ark., 2009). Kireçli topraklarda çilekte sık görülen açık renkli yapraklarla ilgilidir.
B. licheniformis ve B. pumilus, sıcak, kuraklık ve tuzlu su gibi stres koşullarında bitkiye destek olur.
Araştırma sonuçları ilgili çalışmalardaki suşlara ve koşullara aittir; Proverim'in beşli karışımı için birebir garanti değildir.
Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama. Dekarı girin, ihtiyacınızı ve en uygun ambalajı görün.
Çilekte bitki probiyotiği
Topraktan uygulamada 1 L ürün 200 L suyla 2 dekara kadar, yapraktan uygulamada 1 L ürün 300 L suyla 3 dekara kadar yeter. Sezonda 2 topraktan + 1 yapraktan uygulama yapıldığı için 10 dekar için yaklaşık 13,3 L gerekir.
Evet. 1 L ürün önce ürünle gelen 0,5 L şilempe ile karıştırılır, sonra gübre tankına katılır. Damlamanın son 20–30 dakikasında vermek ürünü kök bölgesinde tutar. Hazırlanan karışım aynı gün kullanılmalıdır.
10 L suya 50 mL ürün (aynı 1/200 oranı), 1 L suya 5 mL karıştırıp can suyu olarak verin. Saksıda da aynı 3 dönem geçerlidir.
Sabah erken veya akşamüstü, hava sıcaklığı 10–30 °C arasındayken. Öğle sıcağında ve güçlü rüzgârda püskürtme yapmayın; yaprakların iki yüzü de ıslanmalıdır.
Evet. Açık tarla, alçak tünel ve serada aynı 3 dönem ve aynı doz geçerlidir.
Hayır, 3 dönem ve doz aynıdır. Uzun süre hasat veren gün-nötr çeşitlerde meyve dolumu uygulamasını ilk hasat dalgası irileşirken yapın.
Organik tarımda kullanılabilecek girdiler sertifika kuruluşunuzun listesine bağlıdır; uygulamadan önce kuruluşunuza danışın. Eşitken ve ark. (2010) denemesi organik çilek bahçesinde yapılmıştır.
Çilekte kök, çiçek ve meyve
Çilek, sahil bölgelerinde sonbaharda (eylül sonu–ekim), yaz dikiminde temmuz–ağustosta, soğuk iç bölgelerde ilkbaharda (nisan–haziran) dikilir. Akdeniz ve Ege'de örtü altı üretimde taze (tüplü) fide sonbaharda, frigo fide yaz sonunda kullanılır. Yayla ve iç bölgelerde gün nötr çeşitlerin frigo fideleri don riski geçince dikilir.
Çilek, masura üzerine 2 veya 4 sıra hâlinde, sıra arası 25–35 cm, sıra üzeri 25–30 cm olacak şekilde dikilir. Dekara frigo fidede yaklaşık 5.500–6.000, taze veya tüplü fidede 6.000–7.000 fide gider. Dikimde taç (kök boğazı) toprak yüzeyinde kalmalı; çok derine gömülen fide geç uyanır, çok yüzlek dikilen fide kurur.
Çilek, dikim zamanına ve çeşide göre dikimden yaklaşık 2–5 ay sonra meyve vermeye başlar. Sonbaharda dikilen kısa gün çeşitleri örtü altında kış sonu–ilkbaharda, açıkta mayıs–haziranda hasada gelir. Gün nötr çeşitler sıcaklık uygun olduğu sürece yaz ve sonbahar boyunca dalga dalga meyve verir.
Çileğin meyve vermemesinin en sık nedenleri fazla azotlu gübreleme, yanlış dikim zamanı, gölge, zayıf kök ve tozlanma eksikliğidir. Fazla azot bitkiyi yaprağa ve kola yönlendirir, çiçek sayısını azaltır. Kısa gün çeşitleri sıcak yaz aylarında tomurcuk oluşturmaz; çiçeği olup meyve bağlamayan bitkide ise soğuk, aşırı sıcak veya arı azlığı tozlanmayı bozar.
Çilek çoğunlukla aşırı azot, yetersiz ışık, yanlış çeşit seçimi ve taçların zayıf kalması yüzünden çiçek açmaz. Kısa gün çeşitleri çiçek tomurcuğunu sonbaharın kısa ve serin günlerinde oluşturur; bu dönemde zayıf beslenen veya geç dikilen bitki ilkbaharda az çiçek verir. Fosfor ve bor yetersizliği de salkım sayısını düşürür.
Çilek, uzun ve sıcak günlerde yavru bitki üretmek için kol (stolon) atar; üretim tarlasında kollar kesilmelidir. Kollar tacın enerjisini yavru bitkilere aktarır; düzenli alındığında taç güçlenir, salkım sayısı ve meyve iriliği artar. Fide üretilen alanlarda kollar bırakılır.
Çilek yapraklarının kurumasının en yaygın nedenleri tuzlu sulama suyu, susuz kalan sığ kök, kök bölgesinde su birikmesi ve kalsiyumun genç yaprağa yetişememesidir. Tuzda yaşlı yaprak kenarları kahverengileşir; kalsiyum yetersizliğinde genç yaprak uçları yanar ve kıvrılır. Kurumanın yayılarak arttığı durumlarda bitki koruma uzmanına danışın.
Çilek yaprakları en çok soğuk havada, fosfor yetersizliğinde ve kök zayıfladığında kırmızılaşır. Soğuk gecelerde kök fosfor alamaz; yapraklarda antosiyanin birikir ve kırmızı-mor renk görülür. Sonbaharda yaşlı yaprakların kızarması doğaldır, ancak genç yapraklarda da görülüyorsa kök bölgesi ve fosfor beslemesi kontrol edilmelidir.
Evet, çilekte sararan, kuruyan ve yaşlanan yapraklar düzenli olarak temizlenir. Yaşlı yapraklar havalanmayı azaltır ve meyvenin ışık almasını engeller; tacın yanından kesilerek alınmalıdır. Sağlıklı genç yapraklar meyveyi besleyen asıl yaprak alanı olduğu için toptan kesilmez.
Çilek gübreleme programı; dikimden önce organik madde ve fosfor-potasyumlu taban gübresi, dikimden çiçeğe dengeli NPK ve kalsiyum, meyve döneminde potasyum ağırlıklı beslemeden oluşur. Dikimden önce dekara 3–4 ton iyi yanmış çiftlik gübresi ve toprak analizine göre taban gübresi verilir. Meyve döneminde potasyum nitrat, potasyum sülfat, kalsiyum nitrat ve magnezyum sülfat damlamayla bölünerek verilir; kireçli toprakta demir şelat eklenir. Proverim bu programın yerini almaz, besinin köke ulaşmasına yardım eder.
Bacillus, karışım ve uygulama
Çilek verimi; doğru çeşit ve dikim zamanı, güçlü kök, kolların alınması, dengeli potasyum-kalsiyum beslemesi ve iyi tozlanmayla artırılır. Az ve sık damla sulama sığ kökün kurumasını engeller, malç toprak ısısını ve nemini dengeler. Örtü altında bombus veya bal arısı kullanmak şekilli meyve oranını yükseltir.
Çilekte dekara verim açık tarlada ortalama 2–4 ton, tünel ve örtü altında iyi yönetilen bahçelerde 5–7 ton civarındadır. Verimi en çok çeşit, dikim zamanı, fide kalitesi ve hasat süresinin uzunluğu belirler.
Çilek için ideal sıcaklık gündüz 18–25 °C, gece 10–13 °C, ideal toprak pH'ı 5,5–6,5'tir. Toprak sıcaklığı 10 °C'nin altında kök yavaş çalışır; 30 °C'nin üzerinde çiçek tozu zayıflar ve şekilsiz meyve artar. Kumlu-tınlı, su tutmayan, organik maddece zengin topraklar en uygunudur.
Hayır, çilek tuza en hassas bahçe bitkilerinden biridir. Toprak EC'si yaklaşık 1 dS/m'yi aşınca verim düşmeye başlar. Tuzlu suyla sulanan çilekte yaşlı yaprak kenarları kurur, bitki küçük kalır, meyve iriliği azalır.
Çilek en çok erken hasat, yetersiz güneş, fazla azot ve potasyum eksikliği yüzünden ekşi olur. Çilek daldan koptuktan sonra şekerini artırmaz; tam renk almadan toplanan meyve ekşi kalır. Bulutlu, serin dönemler ve aşırı sulama da şeker oranını düşürür.
Serada çilek, yükseltilmiş masura veya topraksız oluklarda, damla sulama ve malçla, kış boyunca hasat edilecek şekilde yetiştirilir. Gece sıcaklığı 5 °C'nin altına düşürülmemeli, gündüz havalandırmayla 25 °C'nin üstüne çıkılmamalıdır. Sera içinde nem yükseldiğinde havalandırma yapılır, tozlanma için arı kullanılır.
Çilek yıkanmadan, 0–2 °C'de ve %90–95 nemde saklandığında birkaç gün ile bir hafta kadar bozulmadan kalır. Hasat serin saatlerde yapılmalı, meyve hemen gölgeye alınıp ön soğutmaya girmelidir. Tek kat, ezilmeden taşınan çilek daha uzun dayanır.
Bacillus türleri çilekte sığ kök bölgesine yerleşerek yeni kök oluşumunu teşvik eder ve bağlı besinlerin köke ulaşmasına yardımcı olur. Proverim'deki 5 Bacillus türü kireçli toprakta fosfor, potasyum ve demirin alınabilir hâle gelmesine katkı sağlar, tuz ve sıcak stresine dayanmayı destekler.
Proverim çileğe yılda 3 kez verilir: yeni sürgün başlangıcında topraktan, çiçeklenme sonrası ilk yapraklar açılırken yapraktan, meyve irileşme ve dolum döneminde topraktan. Topraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 200 L suya (2 dekara kadar), yapraktan 1 L ürün + 0,5 L şilempe 300 L suya (3 dekara kadar) karıştırılır.
Proverim NPK ve kalsiyum nitrat gibi damla gübreleriyle aynı sulamada verilebilir, ancak bakırlı ürünler ve dezenfektanlarla karıştırılmaz. Ürünü önce şilempeyle karıştırıp tanka en son ekleyin ve çözeltiyi aynı gün kullanın. Bakırlı ürün, dezenfektan veya klorlu su canlı bakterilere zarar verebilir; bunlarla Proverim arasına en az 7–10 gün koyun.
Çileğin 3 kritik anında yararlı bakteri desteği. 1 litre, 2 dekar.